समीर
samīraपुं · masc.In 14 kośas: 15 synonym verses, 18 as a meaning of another word.
वायुः समीरसमिरौ पवनाशुगौ नभःश्वासो नभस्वदनिलश्वसनाः समीरणः ।वातोऽहिकान्तपवमानमरुत्प्रकम्पनाः कम्पाङ्कनित्यगतिगन्धवहप्रभञ्जनाः ॥ ११०६ ॥मातरिश्वा जगत्प्राणः पृषदश्वो महाबलः ।मारुतः स्पर्शनो दैत्यदेवो झञ्झा स वृष्टियुक् ॥ ११०७ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
श्वसनः स्पर्शनो वायुर्मातरिश्वा सदागतिः ॥ ६१ ॥पृषदश्वो गन्धवहो गन्धवाहानिलाशुगाः ।समीरमारुतमरुज्जगत्प्राणसमीरणाः ॥ ६२ ॥नभस्वद्वातपवनपवमानप्रभञ्जनाः ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 ग (wrong syllable)
genderपुंmasc.
नभस्वान्मातरिश्वा च समीरश्च समीरणः ।सदागतिर्गन्धवहो हरिः प्रोक्तो महाबलः ॥ ७६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्पर्शनः कः समीरो यः स्पर्शनो मारुतो नभः ।वायुस्ततो मातरिश्वा हरिरात्मा वहश्च वाः ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मरुन्-मरुत-मारुत-श्वसन-गन्धवाहानिलाःसमीर-समिराशुग-क्षिपणवोऽङ्कतीश्चाञ्चतिः ।समीरण-सदागती वहति-शुक्षि-वाताहतिर्-नभस्वति महाबलः पवन-धूक-वीकाभृमिः ॥ १५३ ॥
पृथ्वी
genderपुंmasc.
समीरः पवनो नित्यगतिः कम्पाकमारुतौ ।[30] पृषदश्वो जगत्प्राणो नभस्वाननिलो मरुत् ॥ १५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
वायुः समीरणो वातः समीरो मारुतो मरुत् ।गन्धवाहो गन्धवहो मातरिश्वा प्रभञ्जनः ॥ १०१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 ग (wrong syllable)
genderपुंmasc.
जगत्प्राणश्चलः प्राणः पृषदश्वः समीरणः ।समीरः समिरश्चैव मातरिश्वा महाबलः ॥ १९३९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पृषदश्वो मातरिश्वा समीरः पवनानिलौ ।खश्वास आशुगो बाहो धूलिध्वजः फणिप्रियः ।मरुत्वातिर्नभः प्राणो भोगिकान्तः सदागतिः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 4, syllable 3 ध्व (wrong syllable)
genderपुंmasc.
आकालिकी चाकालिका, वायौ मरुत-मारुतौ ।मरुत् समीर-समरौ सृमरोऽप्यनलानिलौ ॥ ११७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 का (wrong syllable)
genderपुंmasc.
पवनसमीरसमीरणमारुतपृषदश्ववायुगन्धवहाः ।स्पर्शनपवमानानिलवातमरुच्छ्वसनमातरिश्वानः ॥ १२५ ॥
गीतिः
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
आशुगः पवनः स्पर्शः पवमानः प्रभञ्जनः ।मरुद्धूलिध्वजो मर्कः समीरोऽग्निसखश्चलः ॥ ४९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
समीर as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु सृकस्याद्ग्रन्थिपर्णे च शुकं शिरीषे द्विकस्तु काकेऽपि च कोकनाम्नि । ईहामृगे स्यात्करटे वृकोऽथ सृकः समीरोत्पलसायकेषु ॥ ४ ॥ Koṣakalpataru 6.1.4
- कोषकल्पतरु सृदाकुकुठाकुर्दुराधर्षदुःशीलयोः स्या- द्विशेष्यायतः पक्षिभेदे तु पुंसि । सृदाकुर्दवाग्नौ समीरे शयाने सरिद्वाचकस्तु स्त्रियां **** ॥ २ ॥ Koṣakalpataru 6.1.2
- कोषकल्पतरु तन्यतुतन्यतुर्ना समीरे स्यादशनौ च पयोधरे । रात्रौ स्त्रियां गर्जिते तु स्त्रीपुंसे न समीरितम् ॥ ४६ ॥ Koṣakalpataru 6.16.46
- कोषकल्पतरु स्पर्शनत्वगिन्द्रिये स्पर्श इहापि दाने स्यात्स्पर्शनं पुंसि तु तत्समीरे ॥ २४ ॥ Koṣakalpataru 6.21.24
- कोषकल्पतरु ररः पावके रागसमीरयोः स्या- च्छब्देऽथ तीक्ष्णे परवत्प्रदिष्टः । रास्तु द्वयोः स्याद्धनहेममेघे- रुः स्याद्भये रक्षणवाचकश्च ॥ ९४ ॥ Koṣakalpataru 6.27.94
- परमानन्दीयनाममाला पन्यग्नीचकार्त्स्न्ययोर्निम्ने पोऽम्भःपाने च पातरि । समीरमार्गयोः प्रौढे पूस्तु देहपुरोरपि ॥ ३० ॥ Paramānandīyanāmamālā 1.30
- परमानन्दीयनाममाला पाचलपाचलोऽग्नौ समीरे च पिङ्गला स्नायुवेश्ययोः । पेचको गजलाङ्गूलमूले घूके निशाचरे ॥ ३१३ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.19.313
- शब्दरत्नावली सृदाकुसूतकः पारदेऽस्त्री स्यादुत्पत्तावपि न द्वयोः । सृदाकुः पुंसि वज्रेऽग्नौ समीरे प्रतिसूर्यके । सेवको वाच्यवद्भृत्ये भवेत् पुंसि प्रसेवके ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.152
- शब्दरत्नावली ठटङ्कारे च ध्वनौ टोऽपि पृथिव्यां ठासमीरिता । Śabdaratnāvalī 7.11.1
- शब्दरत्नावली समीरणघन्टापथे रणारम्भे असम्बादचमूपतौ । समीरणः समीरे स्यात्पयिके च फणिज्झके ॥ Śabdaratnāvalī 7.15.93
- शब्दरत्नावली जगत्स्याज्जगद्भुवने क्लीबं समीरे जङ्गमे त्रिषु । जगती पिष्ठपे भूमौ जनच्छन्दोविशेषयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.101
- शब्दरत्नावली मरुत्मरुत्समीरे देवे ता ग्रन्थिपर्णे नपुंसकम् । मूर्च्छितं चोच्छ्रये मूढे मूषितं खण्डते भिदि ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.126
- शब्दरत्नावली सोमसूमं नपुंसकं क्षीरे सलिले च वियत्यपि । सोमश्चन्द्रे समीरे च पितृदेवे धनाधिपे ॥ Śabdaratnāvalī 7.25.28
- शब्दरत्नावली बलदेवपरस्त्रीतनये चापि तथा मागेधभिद्यपि । पुटग्रीवस्ताम्रकुम्भे गर्गर्यां न नपुंसकम् ॥ बलदेवः समीरे स्याद्बलरामे च पुंस्ययम् । रन्तिदेवो नृपभिदि स्मरे च गरुडध्वजे ॥ Śabdaratnāvalī 7.29.40
- शब्दरत्नावली गन्धवहगन्धवहः समीरे स्यान्नासिकायां भवेत्स्त्रियाम् । तनूरुहं भवेल्लोम्नि पतत्रे च नपुंसकम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.33.31
- शब्दरत्नाकर पविपुङ्खः श्येने शराङ्गे च पविर्वज्रसमीरयोः । पशुरज्ञगवाद्योः स्यात् परोऽरिपरमात्मनोः ॥ १९५७ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1957
- शब्दरत्नाकर मरुत्नरकाङ्गारकौ भौमौ भेकौ वर्षाभ्वि कातरे । मन्युः कोपेऽध्वरे शोके मरुद्देवसमीरयोः ॥ १९७४ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1974
- शब्दरत्नाकर ककः समीरार्कवेधःसु खमुडौ व्योम्नि चेन्द्रिये । गौवृषे ना स्त्रियां गोभूवाग्दिग्दृष्टिमरीचिषु ॥ २२४१ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2241