ऐरावती
airāvatīस्त्री · fem.In 14 kośas: 15 synonym verses, 3 as a nānārtha head word.
तडिदैरावती विद्युच्चला शम्पाचिरप्रभा ॥ ११०४ ॥आकालिकी शतह्रदा चञ्चला चपलाशनिः ।सौदामनी क्षणिका च ह्रादिनी जलवालिका ॥ ११०५ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 7 ह्र (wrong syllable); pāda 3, syllable 6 णि (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
शम्पाशतह्रदाह्रादिन्यैरावत्यः क्षणप्रभा ।तडित्सौदामनी विद्युच्चञ्चला चपला अपि ॥ ९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
शम्पा चपला क्षणिका शतह्रदा ह्लादिनी तडिद्विद्युत् ।सौदामिन्यचिरांशुः प्राज्ञैरैरावती च विज्ञेया ॥ ६० ॥
गीतिः
genderस्त्रीfem.
सौदामिन्यैरावती च तद्भेदेऽप्यन्तिमत्रयम् ।गर्जितं स्तनितं जीर्णं निर्घोषः पातपातकौ ॥ ५५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
क्षणस्याणोश्च पर्यायाद्भापर्याया हरिस्वसा ।चपलार्था च चिलिचिम्यशन्यैरावती समे ॥ १५५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
क्षणप्रभा च क्षणिका चञ्चला च शतह्रदा ।ऐरावत्यशनिर्द्वंद्वे वृष्टिः स्त्री वर्षमस्त्रि[18b]याम् ॥ १२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderस्त्रीfem.
एते शब्दाः नित्यं स्त्रियां भवन्ति । इयं भाः दीप्तिः । कच्छुः पामा । कशादनी । रज्जुः कुशमयी । इष्टका पक्व[क]मृत्तिका । इषिका वीरणशलाका कष्ठिका? च । विद्युदादीनामभिधानं स्त्रियां भवति । यथा इयं विद्युत् तडित् चञ्चला शतह्रदा क्षणप्रभा सौदामिनी ऐरावतीत्यादि । दिगभिधानम् । आशा काष्ठा ककुप् विदिगित्यादयः । भूम्यभिधानम् । इयं भूमिः धरा रसा पृथ्वी क्षमा क्ष्मा इत्यादिः । वल्ल्यभिधानम् । इयं वल्ली व्रततिः प्रतानिनीत्यादयः । सरिदभिधानम् । इयं सरित् नदी कुल्या स्रवन्ती निम्नगा तटिनीत्यादयः ।छायासुरानिशावालुकाः स्त्रियां स्युश्चमूकन्थेराश्च ।आपत्संपद्विपत्प्रतिपत्समिद्विप्रुषश्चैव ॥ ३२ ॥
metre not recognised
भास्स्त्रीकच्छुस्त्रीकशास्त्रीरज्जुस्त्रीइष्टकास्त्रीइषिकास्त्रीविद्युत्स्त्रीतडित्स्त्रीचञ्चलास्त्रीशतह्रदास्त्रीक्षणप्रभास्त्रीसौदामिनीस्त्रीऐरावतीस्त्रीआशास्त्रीकाष्ठास्त्रीककुभ्स्त्रीविदिश्स्त्रीभूमिस्त्रीधरास्त्रीरसास्त्रीपृथ्वीस्त्रीक्षमास्त्रीक्ष्मास्त्रीवल्लीस्त्रीव्रततिस्त्रीप्रतानिनीस्त्रीसरित्स्त्रीनदीस्त्रीकुल्यास्त्रीस्रवन्तीस्त्रीनिम्नगास्त्रीतटिनीस्त्रीछायास्त्रीसुरास्त्रीनिशास्त्रीवालुकास्त्रीचमूस्त्रीकन्थास्त्रीइरास्त्रीआपद्स्त्रीसंपद्स्त्रीविपद्स्त्रीप्रतिपद्स्त्रीसमिध्स्त्रीविप्रुष्स्त्री
genderस्त्रीfem.
अश्विन्याद्यृक्षनवकक्लृप्तवीथीत्रयात्मनः ।दे(वया)नाख्यमार्गस्थ स्त्रियां त्वैरावती भवेत् ॥ १२९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderस्त्रीfem.
विद्युदैरावती सौदामिनी च जलवालिका ।शम्पाचिरप्रभा तुल्ये चपला चञ्चला तथा ॥ १५६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
ऐरावती स्वर्णशाखा क्षणज्योतिः शतह्रदा ।तद्ध्वनौ रसितं छन्नं स्तनितं गर्जितं मतम् ॥ ८० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
ऐरावती क्षणरुचिर्ह्रादिनी च शतह्रदा ।गर्जितं स्तनितं गर्जा रसितं मेघनिस्वनः ॥ ८९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
चञ्चला चपला चैरावती च जलवालिका ।शतह्रदाऽशनिः सौदामनी सौदामिनी तथा ॥ १९३६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
तडिदैरावतीह्रादिन्यचिरांशुशतह्रदाः ।विद्युत्सौदामिनीशम्पाचपलाक्षणरोचिषः ॥ २१८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
दक्षिणः पितृयाणः स्यात्तत्राद्या नागवीथिका ।रोहिण्याद्याजवीथी स्यात्ततस्त्वैरावती परा ॥ ४६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
सौदामन्यैरावती च तद्भेदेऽप्यन्तिमत्रयम् ।गर्जितं स्तनितं शीर्णवज्रे ह्रादुनयः स्त्रियः ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
वीथ्यां पुनर्वस्वाद्यैश्च क्लृप्तायामुडुभिस्त्रिभिः ।आचक्षते च तामेनां विद्युद्विद्युद्विशेषयोः ॥ १३० ॥
अनुष्टुप्
doubtful
दिग्गजे नागरङ्गेऽप्यैरावतमृजुरोहिते ।ऐरावती तडिद्भेदे ओघः संघोपदेशयोः ॥ ८२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 2 व (wrong syllable)
meaningsतडिद्भेद