रज्जु
rajjuस्त्री · fem.In 17 kośas: 22 synonym verses, 2 as a nānārtha head word, 27 as a meaning of another word.
शुम्बं वराटको रज्जुः शुल्वं तन्त्री वटी गुणः ॥ ९२८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderस्त्रीfem.
शुल्बं वराटकं स्त्री तु रज्जुस्त्रिषु वटी गुणः ।
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
शुल्वा रज्जुर्वराटश्च वटस्तन्त्रीर्गुणः स्मृतः ।पाशः स्याद्बन्धनग्रन्थिर्वागुरा मृगजालिका ॥ ५९७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
जीवा-ऽजीवोपकरण-गुणमार्गल(ण)-रज्जु-सूत्र-पूर्वभिदाम् ।कुलकर-पिण्डप्रकृति-स्रोतस्विन्यश्चतुर्दश तु ॥ २४ ॥
आर्या
genderस्त्रीfem.
क्लीबे दामं स्त्रियां रञ्जुर्दामन्युष्ट्रः क्रमेलकः ।वक्रग्रीवो बहुकरो वासन्तः कण्टकाशनः ॥ ४६७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.doubtful
मृगाणां बन्धनी रज्जुः शुल्वोऽस्त्री नाव राटकः ।रज्जुः स्त्रियां त्रिषु वटी वरत्रा गुणदोरकौ ॥ ५५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
गुणः पुंसि स्त्रियां रज्जुर्वरत्रा रश्मिरित्यपि ।वातप्रतिच्छदो वाताधारो वातमहापटः ॥ ६४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
पाशकश्चैव पाशो यस्तथाकर्ष[145b]श्च ईरितः ।आकर्षकस्तत्कुशलः पाश्या स्त्री पाशसंहतौ ॥पाशाकर्षौ बन्ध-वल्गे शुल्ब-शुम्बे बटारकः ।गुणः स्त्रियौ रज्जु-तन्त्र्यौ वटी त्रिष्वथ सा यदि ॥ ३४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderस्त्रीfem.
कान्तः सूर्येन्द्वाह्वयेभ्योऽयसोऽपिप्रायो भूम्नि प्राणदारासवोऽपि ।वैकल्पेन स्याच्च रज्जुः समासेकाव्ये शुक्रो मद्यपात्रे च कोषः ॥ १२ ॥
शालिनी
genderपुंmasc.
गञ्जा सुरासद्मनि पुञ्जिपिञ्जागुञ्जाण्डजा स्फिग्विसमासरज्जुः ।सिञ्जाप्यजाजी कथिताथ झञ्झायाच्ञाथ सा(शा?)टी भ्रुकुटी च भाटिः ॥ ४४ ॥
इन्द्रवज्रा
genderस्त्रीfem.
रज्जुः समासेऽथ खनौ च गञ्जालाजा बहुत्वे च भुजो वराटः ।रज्जौ च शस्त्रे च गृहे कुटः स्या-त्कुटिस्तुटिः स्याच्च सटा घटा च ॥ २० ॥
उपजातिः
genderपुंस्त्रीm. f.
अभिधानशब्दः प्रत्येकमभिसम्बध्यते । संवत्सराभिधायिनां शब्दानां संवत्सरपर्यायाणां च । गिर्यादिपर्यायाणां च । पुंयोगः स्यादित्यर्थः । तद्यथा अयं संवत्सरः हायनोऽब्द इत्यादि । अयं गिरिः पर्वतः धरः शैल इत्यादि । मासाभिधायिनाम् । अयं मासः द्विपक्षः । मासविशेषोऽपि अयं चैत्रः वैशाखः ज्येष्ठः आषाढ इत्यादि । अर्णववाचिनाम् । अयमर्णवः समुद्रः सागरः पारावारः सरित्पतिरित्यादि । अयमृतुः वसन्तः ग्रीष्मः ।देववाचिनाम् । देवः सुरः । असुरवाचिनाम् । असुरः दैत्यः । शराभिधायिनाम् । शरः काण्डः । अयमसिः खड्गः मण्डलाग्रः । अयं पङ्कः कर्दमः जम्बालः । अयमरिः शत्रुः वैरी रिपुः विपक्ष इत्यादि ।भाष्कच्छुकशारज्ज्विष्टकाश्च नित्यं स्त्रि[स्त्री]यामीषिका च ।विद्युद्दिग्भूम्यभिधानं वल्ली सरितां च विज्ञेयम् ॥ ३१ ॥
metre not recognised
संवत्सरपुंहायनपुंअब्दपुंगिरिपुंपर्वतपुंधरपुंशैलपुंमासपुंचैत्रपुंवैशाखपुंज्येष्ठपुंआषाधपुंअर्णवपुंसमुद्रपुंसागरपुंपारावारपुंसरित्पतिपुंऋतुपुंवसन्तपुंग्रीष्मपुंदेवपुंसुरपुंअसुरपुंदैत्यपुंशरपुंकाण्डपुंअसिपुंखड्गपुंमण्डलाग्रपुंपङ्कपुंकर्दमपुंजम्बालपुंअरिपुंशत्रुपुंवैरिन्पुंरिपुपुंविपक्षपुंभास्स्त्रीकच्छुस्त्रीकशास्त्रीरज्जुस्त्रीइष्टकास्त्रीईषिकास्त्रीविद्युत्स्त्रीदिश्स्त्रीभूमिस्त्रीवल्लीस्त्रीसरित्स्त्री
genderस्त्रीfem.
एते शब्दाः नित्यं स्त्रियां भवन्ति । इयं भाः दीप्तिः । कच्छुः पामा । कशादनी । रज्जुः कुशमयी । इष्टका पक्व[क]मृत्तिका । इषिका वीरणशलाका कष्ठिका? च । विद्युदादीनामभिधानं स्त्रियां भवति । यथा इयं विद्युत् तडित् चञ्चला शतह्रदा क्षणप्रभा सौदामिनी ऐरावतीत्यादि । दिगभिधानम् । आशा काष्ठा ककुप् विदिगित्यादयः । भूम्यभिधानम् । इयं भूमिः धरा रसा पृथ्वी क्षमा क्ष्मा इत्यादिः । वल्ल्यभिधानम् । इयं वल्ली व्रततिः प्रतानिनीत्यादयः । सरिदभिधानम् । इयं सरित् नदी कुल्या स्रवन्ती निम्नगा तटिनीत्यादयः ।छायासुरानिशावालुकाः स्त्रियां स्युश्चमूकन्थेराश्च ।आपत्संपद्विपत्प्रतिपत्समिद्विप्रुषश्चैव ॥ ३२ ॥
metre not recognised
भास्स्त्रीकच्छुस्त्रीकशास्त्रीरज्जुस्त्रीइष्टकास्त्रीइषिकास्त्रीविद्युत्स्त्रीतडित्स्त्रीचञ्चलास्त्रीशतह्रदास्त्रीक्षणप्रभास्त्रीसौदामिनीस्त्रीऐरावतीस्त्रीआशास्त्रीकाष्ठास्त्रीककुभ्स्त्रीविदिश्स्त्रीभूमिस्त्रीधरास्त्रीरसास्त्रीपृथ्वीस्त्रीक्षमास्त्रीक्ष्मास्त्रीवल्लीस्त्रीव्रततिस्त्रीप्रतानिनीस्त्रीसरित्स्त्रीनदीस्त्रीकुल्यास्त्रीस्रवन्तीस्त्रीनिम्नगास्त्रीतटिनीस्त्रीछायास्त्रीसुरास्त्रीनिशास्त्रीवालुकास्त्रीचमूस्त्रीकन्थास्त्रीइरास्त्रीआपद्स्त्रीसंपद्स्त्रीविपद्स्त्रीप्रतिपद्स्त्रीसमिध्स्त्रीविप्रुष्स्त्री
genderस्त्रीfem.
अथ स्याद्दाण्डिको दण्डः काणोऽपि लकुटो लकुः ।सन्दानं दामनी दामा रज्जुः स्याद्वलिनीति च ॥ २४७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
गुणो वराटो रज्जुः स्त्री नना शुल्बा वटी त्रयम् ।ग्रन्थिर्बन्धो व्रजो गोष्ठं गोष्ठीनं तु पुराव्रजः ॥ २४८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
गुणो रज्जुस्तथा शुम्बं शुल्वं वटारको वटी ।तन्त्री तन्त्रिश्च नामानि मन्यन्ते रज्जुवस्तुनः ॥ १५७२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 व (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
गोबन्धनाय रज्जुः स्यात् संदानं दान बन्धनम् ।दामनी पशुरज्जुश्च यत्राऽनेकस्य बन्धनम् ॥ २३०० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
मृगबन्धनजाले तु वागुरा मृगबन्धनी ।रज्जुः स्त्रियां त्रिषु वटी गुणः शुल्ववरा स्त्रियाम् ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
आच्छोदनं च द्वितीयथद्वितीयकसंयुतम् ।आखेटक आखेटश्च, रज्जौ तन्त्री च तन्त्रिवत् ॥ ३५० ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 5 आ (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
जाबालः स्यादजाजीवो देवाजीवस्तु देवलः ।पाशी तु कर्णिका रज्जूर्वरत्रा तन्त्रिका वटी ॥ १५३८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
ऐश्वरं नालिका चाथ पंचहस्तोऽर्धहस्तकः ।अष्टहस्ता तु रज्जुः स्यान्नवहस्ता तु नालिका ॥ ५८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
रज्जुःसा बन्धनी तन्त्री त्वल्पा पाशस्तु कर्णिका ।गुणो वराटो रज्जुः स्त्री न ना शुल्बा वटी त्रयी ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
रागेऽपि परमप्रीतौ रज्जुस्तु स्याद्वराटके ।अष्टहस्तप्रमाणे च रास्ना तु सुवहाह्वये ॥ ८३ ॥
अनुष्टुप्
रज्जु as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश उद्वाहनीसंवाहनं मर्दने स्याद्भारादेर्वाहनेऽपि च । उद्वाहनं द्विसीत्ये स्याद्रज्जावुद्वाहनी मता ॥ Dharaṇikośa 19.2.85
- कल्पद्रुकोशः वराटभकनीनिकयोस्तारो वराटो रज्जुशस्त्रयोः । भेऽश्लेषहस्तश्रवणाः मेरुजम्ब्वां सुदर्शनः ॥ ११२ ॥ Kalpadrukośa 3.5.112
- कोषकल्पतरु वराटकअतनुरज्जुसरोरुहकोषयो- रपि कपर्दकनाम्नि वराटकः । क्षपणकीलकगन्धमृगार्थको भवति पुष्कलको विपुलेऽन्यवत् ॥ २९ ॥ Koṣakalpataru 6.1.29
- कोषकल्पतरु उद्वाहनीउद्वाहनं तु पाणिग्रहणे क्षेत्रे द्विसीत्ये च । रज्ज्वां स्त्रियामथ महासेनः सैन्याधिपे स्कन्दे ॥ २५ ॥ Koṣakalpataru 6.21.25
- कोषकल्पतरु शुल्बशुल्बं तु ताम्रेऽपि च यज्ञकर्म- रज्जुप्रभेदे( ? )ऽपि समित्सुरज्जौ । सम्बा स्त्रियां स्यान्मुसलाग्रलौह- वेष्टे पवौ पुंसि च संप्रदिष्टा ॥ २८ ॥ Koṣakalpataru 6.24.28
- कोषकल्पतरु रश्मिभूमिः स्थितौ स्याद्भुवि चाथ वह्नौ वमिः पुमान्स्त्री वमनेऽथ रश्मिः । पक्षे द्युतौ योषिति रज्जुवाची जामिः कुलस्त्रीभगिनीगतः स्त्री ॥ ७१ ॥ Koṣakalpataru 6.25.71
- कोषकल्पतरु वध्रस्यात्कण्टकार्यामपि मक्षिकायां क्षौद्रं जले स्यान्मधुनि द्वयोनम् । अज्रोऽन्यवद्गन्तरि नायकेऽथ वध्रो द्वयोश्चार्मणरज्जुवाची ॥ ४८ ॥ Koṣakalpataru 6.27.48
- कोषकल्पतरु छिदिरनल्यौषधौ स्त्री छिदिरस्तु वह्नौ खड्गे कुठारे नरि रज्जुगोऽपि । ना वालपत्रे खदिरः सुधांशौ स्त्रियां तु शाकस्य विशेष एषः [54a] ॥ १३ ॥ Koṣakalpataru 6.27.13
- कोषकल्पतरु अभीषुस्यात्पिष्टपाकस्य च पात्रभेदे ऽथो रौहिषो * * मृगान्तरे ना । तृणान्तरेऽन्त्ये विधुरे वियोगे विश्ले ( to be followed by line 9470 ) षमार्या निगदन्ति पुंसि । प्रदोष उक्तो नरि कालभेदे दोषप्रकर्षे च तथैव दिष्टः । अभीषुरुक्तः किरणे च रज्ज्वां प्रत्यूष उक्तश्च वसावथास्त्री ॥ ५३ ॥ Koṣakalpataru 6.30.53
- नानार्थार्णवसंक्षेप तन्त्रीरज्जौ सिरायामालस्ये गुडूच्यामिति पञ्चसु । तण्डूर्द्रोणिप्लवे दर्व्यां ताडिराभरणान्तरे ॥ ४३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.43
- नानार्थार्णवसंक्षेप गुणग्रावा शैलशिलाभ्रेषु गुणो मौर्व्यप्रधानयोः । उपकारे सूपकारे तन्तुरज्ज्विन्द्रियेषु च ॥ ४७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.47
- नानार्थार्णवसंक्षेप अक्ष्णाअक्ष्णं क्ली नयनेऽक्ष्णा स्त्री रज्जौ व्याधौ पुमांस्त्रि तु । अखण्डेऽथ द्वयोरक्तः प्रेते त्रि म्रक्षितादिषु ॥ ४२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.42
- नानार्थार्णवसंक्षेप वटीवटी रज्जौ त्रयी ना तु न्यग्रोधेऽन्यस्त्ववोचत । अपूपभेदे द्वे त्वेष वेणुकीवैश्यजे नरे ॥ ११८७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1187
- नानार्थार्णवसंक्षेप वराटतद्वति स्यात् तथैवायं वलजातेऽपि ना पुनः । रज्जौ वराटः पद्मस्य बीजकोशेऽप्यधीयते ॥ १५८८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1588
- नानार्थार्णवसंक्षेप अभिधानीअभिधानी पशो रज्जावभिप्लवपदं पुनः । पुमानभिमुखप्लुत्यां यज्ञस्याहर्गणान्तरे ॥ २४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.24
- परमानन्दीयनाममाला गुणरज्जौ ज्याभीमयोरक्षेऽप्रधानेऽपि निरीक्ष्यते । वप्रे जीवान्तरे गोधा प्रत्यञ्चाघातवारणे ॥ १५५ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.9.155
- परमानन्दीयनाममाला त्रुटिकालमानेऽपि रज्जौ स्यात्ततं विपुलवाद्ययोः । तरो वेगे बले तार्क्ष्यः सूरसूते खगेश्वरे ॥ २२५ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.15.225
- शब्दरत्नावली वराटकरज्ज्वां कपर्दके पद्मवीजकोषे वराटकः । वातावर्जितशाखायां वलाकायां वकेरुकाः ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.184
- शब्दरत्नावली गुणगणश्च प्रमथे वृन्दे संख्यायां सैनिकेऽपि च । गुणः सूत्रे चाप्रधाने मौर्व्वी त्यागवटीषु च ॥ कषादिशौर्यगन्धादिसत्त्वाद्यावृत्तिरज्जुषु । शुक्लादावपि पुंसि स्याद् गेष्णुर्ना गायने नटे ॥ Śabdaratnāvalī 7.15.8
- शब्दरत्नावली उद्वाहनीआत्मयोनिः शिवे कामे हरौ च परमेष्ठिनि । उद्वर्त्तनमुत्पतने विलेपे घर्षणेऽपि च ॥ उद्वाहनी भवेद्रज्वां द्विसीत्ये तु नपुंसकम् । उपासनं शराभ्यासे सेवनासनयोरपि ॥ कपीतनश्चलदले गर्दभाण्डे शिरीषके । आम्रातके च पूगे च मालूरेऽपि च कुत्रचित् ॥ कलापी स्यान्मयूरे च प्लक्षभूमिरुहे पुमान् । क्षौमं(?) शुद्धार्द्धजरती विधवादुर्गयोः स्त्रियाम् ॥ कुम्भयोनिर्वशिष्ठे स्याद् द्रोणेऽगस्त्ये पुमानयम् । कुचन्दनं वृक्षभेदे कुङ्कुमे रक्तचन्दने ॥ कुण्डली कुण्डलवति व्याले बर्हिप्रचेतसोः । केशरी सिंहपुन्नागनागकेशरवाजिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.105
- शब्दरत्नावली कुशाकुशा रज्वां कुशं नीरे कुशी फाले कुथेऽस्त्रियाम् । पुमान् रायसुते द्वीपे त्रिषु पापिष्ठमत्तयोः । केशः सुगन्धिबालायां वरुणे कुन्तले हरौ ॥ Śabdaratnāvalī 7.30.4
- शब्दरत्नाकर ताराधोरा तु गतिचातुर्ये धारा तु जलसंततिः । आरा प्रवयणे तारा रज्जौ कारा तु बन्धने ॥ १७१८ ॥ Śabdaratnākara 3.7.1718
- शब्दरत्नाकर तारदृङ्मध्यरज्जुसुग्रीवजायासु स्त्री त्रिषूज्ज्वले । तन्त्रं स्यादौषधे शास्त्रराष्ट्रचिन्तानवाम्बरे ॥ १९३० ॥ Śabdaratnākara 4.1.1930
- त्रिकाण्डशेष वराटककपर्दे रज्जौ राजीवे बीजकोशे वराटकः । वृन्दारकौ सुरश्रेष्ठौ गिरिमेघौ बलाहकौ ॥ ३४ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.34
- त्रिकाण्डशेष गुणकोणोऽश्रो वाद्यलगुडे वधे हेतौ च कारणम् । ग्रहणं स्वीकृतौ हस्ते गुणः स्याद्रज्जुसूदयोः ॥ १२५ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.125
- वैजयन्ती पाशपाशो रज्जौ कर्णशब्दात्परः कर्णेऽतिशोभने । क्रमनिम्नमहीभागकपिप्लुतिखगाः प्लवाः ॥ ३७ ॥ Vaijayantī 6.1.37
- वैजयन्ती तन्त्रीतन्त्रीर्गुडूचीसिरयो रज्वां वीणादिगे गुणे । तन्दूर्द्रोणिप्लवे दर्व्यां वाद्ये काले लवे तुटिः ॥ १६ ॥ Vaijayantī 6.2.16