ककुभ्
kakubhस्त्री · fem.In 20 kośas: 20 synonym verses, 5 as a nānārtha head word, 6 as a meaning of another word.
घनोपलस्तु करकः काष्ठाशा दिग्धरित्ककुप् ॥ १६६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
दिशस्तु ककुभः काष्ठा आशाश्च हरितश्च ताः ।प्राच्यवाचीप्रतीच्यस्ताः पूर्वदक्षिणपश्चिमाः ॥ १ ॥उत्तरा दिगुदीची स्याद्दिश्यं तु त्रिषु दिग्भवे ।अवाग्भवमवाचीनमुदीचीनमुदग्भवम् ॥प्रत्यग्भवं प्रतीचीनं प्राचीनं प्राग्भवं त्रिषु ।इन्द्रो वह्निः पितृपतिर्नैरृतो वरुणो मरुत् ॥ २ ॥कुबेरः ईशः पतयः पूर्वादीनां दिशां क्रमात् ।
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
आशाः ककुभः काष्ठा हरितश्च दिशः समाख्याताः ।इन्द्रानलयमनैर्ऋतवरुणमरुद्धनदरुद्रदिक्पालाः ॥ १०० ॥
उद्गीतिः
genderस्त्रीfem.
वायुगर्भः सूर्यरथो वियद्विष्णुपदं पदम् ।दिग्दिशाशाककुब्दीर्णिर्हरिद्देववधूः सरिः ॥ ३३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 सू (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
आकाश नाम यत्रैव तत्र शून्यमुदाहृतम् ।ककुपदिक्काष्ठा च दशसंज्ञा सदैव हि ॥ २७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderस्त्रीfem.
चतुष्पथपथाट्टालशून्यालयकृताश्रयाः ।ककुभा तु ककुप्काष्ठा दिग्दिशा हरिता हरित् ॥ ४८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
स्त्री दिग्दिशा ककुप्काष्ठा हरिदाशाथ सा यदि ।तत्क्षणं रविणा मुक्ता भवेदङ्गारिणी तदा ॥ १७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
भम्भा हम्भा वलभिर्भा रम्भा भीः ककुप्शोभा ।भेक्यां पुनर्नवायां वर्षाभूर्यामि-सीमे च ॥ ६१ ॥
metre not recognised
genderस्त्रीfem.
एते शब्दाः नित्यं स्त्रियां भवन्ति । इयं भाः दीप्तिः । कच्छुः पामा । कशादनी । रज्जुः कुशमयी । इष्टका पक्व[क]मृत्तिका । इषिका वीरणशलाका कष्ठिका? च । विद्युदादीनामभिधानं स्त्रियां भवति । यथा इयं विद्युत् तडित् चञ्चला शतह्रदा क्षणप्रभा सौदामिनी ऐरावतीत्यादि । दिगभिधानम् । आशा काष्ठा ककुप् विदिगित्यादयः । भूम्यभिधानम् । इयं भूमिः धरा रसा पृथ्वी क्षमा क्ष्मा इत्यादिः । वल्ल्यभिधानम् । इयं वल्ली व्रततिः प्रतानिनीत्यादयः । सरिदभिधानम् । इयं सरित् नदी कुल्या स्रवन्ती निम्नगा तटिनीत्यादयः ।छायासुरानिशावालुकाः स्त्रियां स्युश्चमूकन्थेराश्च ।आपत्संपद्विपत्प्रतिपत्समिद्विप्रुषश्चैव ॥ ३२ ॥
metre not recognised
भास्स्त्रीकच्छुस्त्रीकशास्त्रीरज्जुस्त्रीइष्टकास्त्रीइषिकास्त्रीविद्युत्स्त्रीतडित्स्त्रीचञ्चलास्त्रीशतह्रदास्त्रीक्षणप्रभास्त्रीसौदामिनीस्त्रीऐरावतीस्त्रीआशास्त्रीकाष्ठास्त्रीककुभ्स्त्रीविदिश्स्त्रीभूमिस्त्रीधरास्त्रीरसास्त्रीपृथ्वीस्त्रीक्षमास्त्रीक्ष्मास्त्रीवल्लीस्त्रीव्रततिस्त्रीप्रतानिनीस्त्रीसरित्स्त्रीनदीस्त्रीकुल्यास्त्रीस्रवन्तीस्त्रीनिम्नगास्त्रीतटिनीस्त्रीछायास्त्रीसुरास्त्रीनिशास्त्रीवालुकास्त्रीचमूस्त्रीकन्थास्त्रीइरास्त्रीआपद्स्त्रीसंपद्स्त्रीविपद्स्त्रीप्रतिपद्स्त्रीसमिध्स्त्रीविप्रुष्स्त्री
genderस्त्रीfem.
काष्ठा ककुब्दिगाशा च दक्षकन्या तथा हरित् ।तत्पर्यायपरं योज्यं प्राज्ञैः पालगजाम्बरम् ॥ ६१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
दिक्काष्टाशा ककुप्पूर्वा प्राच्यपाची तु दक्षिणा ।पश्चिमा च प्रतीची स्यादुत्तरा त्वपरा स्मृता ॥ १५९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
नन्दनं वज्जिविपिनं? सुधर्मा मघवत्सभा ।हरिदाशा ककुब्काष्ठा दिशा दिक् व्योमपत्रिका ॥ ३३५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
कल्पो युगान्तः संहारः कल्पान्तः प्रलयः क्षयः ।दिशा आशा दिशः काष्ठा हरितः ककुभश्च ताः ॥ ८४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
आशा चैव हरित् काष्ठा स्याद्दिक् तथा ककुप् किल ॥ १७३ ॥
metre not recognised
genderस्त्रीfem.
दिक् दिशा स्यात् ककुप् काष्ठा ककुभा हरिता हरित् ।आशा गौरिति शब्दाः स्युः स्त्रियां दिग्वाचका अमी ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
नदी सरित् शैवलिनी वाणी गीर्गोश्च वागपि ।वीणा विपञ्ची दिक्ककुप् स्याद्भूर्भूमिरवणि क्षितिः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
आशायां दिग्-दिशे काष्ठा त्रिकवर्गद्वितीयभाक् ।ककुभा ककुब्याम्याशाऽपाच्यवाची दिगन्तरे ॥ ५७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 कु (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
स्युर्गोमेदकमाणिक्यपुष्परागादयो भिदाः ।दिशः काष्ठा दिशा आशा हरितः ककुभश्च ताः ॥ १५१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
दिक् तु स्त्रियां दिशा दान्ती ककुब्देववधूः पविः ॥ २३ ॥
genderस्त्रीfem.
तारावर्त्मांबरं मेघवर्त्म चाकाशमस्त्रियाम् ।दिग्दिशाशा ककुब्दीर्णी हरिद्देववधूः सरिः ॥ २ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
योषित्स्यात्पिटिकान्तरे कृमिभिदि क्लीबं पुनः कैरवेशोभादिक्षु च चम्पकस्रजि ककुभ् स्त्री स्यात्प्रवेण्यामपि ।
शार्दूलविक्रीडितम्
कम्बूस्तु कुरुविन्दे स्याद् भूषणे च त्सरावपि ।ककुबुष्णिग्विशेषे स्याद् भूभृतः शिखरे दिशि ॥ २२ ॥
अनुष्टुप्
वाचि चैकान्नपञ्चाशद्रात्रे सत्रे तु भूमनि ।कान्तिः शोभेच्छयोः काञ्ची मेखलापुरभेदयोः ॥ २३ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
ककुप् प्रवेणी दिक्शोभाचम्पकस्रक्षु च स्त्रियाम् ॥
ककुभ् as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश हरित्पित्सन्पिपतिषञ्चैव पतनेच्छौ विहंगमे । हरित्ककुभि वर्णे च तृणवाजिविशेषयोः ॥ Dharaṇikośa 15.2.21
- कोषकल्पतरु आशानिशा हरिद्राह्वययामिनीगा- नीह्वा(?)तितृष्णाककुभोस्तु चाशा । राशिस्तु मेषादिषु पुंसि पुञ्जे पेशी स्त्रियां खड्गपिधानमांस्योः[81b] ॥ १३ ॥ Koṣakalpataru 6.30.13
- नानार्थार्णवसंक्षेप दीर्णीदीनस्तु पुंसि पुन्नागे केतक्यां च त्रिषु त्वयम् । दरिद्रे कृपणे क्षीणे दीर्णी तु ककुभि स्त्रियाम् ॥ ६०१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.601
- परमानन्दीयनाममाला फूफो झंझापवने फेने फूर्वातूलककुब्वचोः । विण्नरेऽवस्करे वैश्ये बः पद्मघटयोरपि ॥ ३१ ॥ Paramānandīyanāmamālā 1.31
- परमानन्दीयनाममाला आशाआशा ककुभि वाञ्छायामागो मन्तौ स्मृतं तथा । Paramānandīyanāmamālā 5.1.55
- शब्दरत्नाकर हरित्हरिदर्कहये वर्णे पुंसि स्यात् ककुभि स्त्रियाम् । हेतिः स्त्रीपुंसयोर्ज्वाले किरणायुधयोरपि ॥ २०३० ॥ Śabdaratnākara 4.1.2030