काष्ठा
kāṣṭhāस्त्री · fem.In 20 kośas: 28 synonym verses, 15 as a nānārtha head word.
genderस्त्रीfem.
घनोपलस्तु करकः काष्ठाशा दिग्धरित्ककुप् ॥ १६६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
दिशस्तु ककुभः काष्ठा आशाश्च हरितश्च ताः ।प्राच्यवाचीप्रतीच्यस्ताः पूर्वदक्षिणपश्चिमाः ॥ १ ॥उत्तरा दिगुदीची स्याद्दिश्यं तु त्रिषु दिग्भवे ।अवाग्भवमवाचीनमुदीचीनमुदग्भवम् ॥प्रत्यग्भवं प्रतीचीनं प्राचीनं प्राग्भवं त्रिषु ।इन्द्रो वह्निः पितृपतिर्नैरृतो वरुणो मरुत् ॥ २ ॥कुबेरः ईशः पतयः पूर्वादीनां दिशां क्रमात् ।
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
genderस्त्रीfem.
आशाः ककुभः काष्ठा हरितश्च दिशः समाख्याताः ।इन्द्रानलयमनैर्ऋतवरुणमरुद्धनदरुद्रदिक्पालाः ॥ १०० ॥
उद्गीतिः
genderस्त्रीfem.
आकाश नाम यत्रैव तत्र शून्यमुदाहृतम् ।ककुपदिक्काष्ठा च दशसंज्ञा सदैव हि ॥ २७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderस्त्रीfem.
चतुष्पथपथाट्टालशून्यालयकृताश्रयाः ।ककुभा तु ककुप्काष्ठा दिग्दिशा हरिता हरित् ॥ ४८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
विदिशाऽपदिशा काष्ठा चोपदिक् स्यादतः पुनः ।अभ्यन्तरं त्वन्तरालं द्वयोर्मध्यगतं च यत् ॥ ५५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
निमेषनिमिषौ तुल्यौ व्यापारे नेत्रपक्ष्मणोः ।अष्टादश निमेषास्तु काष्ठास्त्रिंशत्तु ताः कलाः ॥ ५१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
स्त्री दिग्दिशा ककुप्काष्ठा हरिदाशाथ सा यदि ।तत्क्षणं रविणा मुक्ता भवेदङ्गारिणी तदा ॥ १७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
पुंसि क्षणोऽश्वत्थ इह स्त्रि[26b]यां नसूर्यादिकानां भणितं मुनीनाम् ।काष्ठाः किलाष्टादशकैनिमेषैस्-तत्त्रिंशतः स्त्री गदिता कला* ॥ ८ ॥
metre not recognised
genderस्त्रीfem.
काष्ठा विष्ठा पाठा मञ्जिष्ठा चुण्ठिवद्गोष्ठी ।शुण्डी शुण्डा जडापि स्याच्चण्डा वेडा तथा पण्डा ॥ ४७ ॥
metre not recognised
genderस्त्रीfem.
एते शब्दाः नित्यं स्त्रियां भवन्ति । इयं भाः दीप्तिः । कच्छुः पामा । कशादनी । रज्जुः कुशमयी । इष्टका पक्व[क]मृत्तिका । इषिका वीरणशलाका कष्ठिका? च । विद्युदादीनामभिधानं स्त्रियां भवति । यथा इयं विद्युत् तडित् चञ्चला शतह्रदा क्षणप्रभा सौदामिनी ऐरावतीत्यादि । दिगभिधानम् । आशा काष्ठा ककुप् विदिगित्यादयः । भूम्यभिधानम् । इयं भूमिः धरा रसा पृथ्वी क्षमा क्ष्मा इत्यादिः । वल्ल्यभिधानम् । इयं वल्ली व्रततिः प्रतानिनीत्यादयः । सरिदभिधानम् । इयं सरित् नदी कुल्या स्रवन्ती निम्नगा तटिनीत्यादयः ।छायासुरानिशावालुकाः स्त्रियां स्युश्चमूकन्थेराश्च ।आपत्संपद्विपत्प्रतिपत्समिद्विप्रुषश्चैव ॥ ३२ ॥
metre not recognised
भास्स्त्रीकच्छुस्त्रीकशास्त्रीरज्जुस्त्रीइष्टकास्त्रीइषिकास्त्रीविद्युत्स्त्रीतडित्स्त्रीचञ्चलास्त्रीशतह्रदास्त्रीक्षणप्रभास्त्रीसौदामिनीस्त्रीऐरावतीस्त्रीआशास्त्रीकाष्ठास्त्रीककुभ्स्त्रीविदिश्स्त्रीभूमिस्त्रीधरास्त्रीरसास्त्रीपृथ्वीस्त्रीक्षमास्त्रीक्ष्मास्त्रीवल्लीस्त्रीव्रततिस्त्रीप्रतानिनीस्त्रीसरित्स्त्रीनदीस्त्रीकुल्यास्त्रीस्रवन्तीस्त्रीनिम्नगास्त्रीतटिनीस्त्रीछायास्त्रीसुरास्त्रीनिशास्त्रीवालुकास्त्रीचमूस्त्रीकन्थास्त्रीइरास्त्रीआपद्स्त्रीसंपद्स्त्रीविपद्स्त्रीप्रतिपद्स्त्रीसमिध्स्त्रीविप्रुष्स्त्री
genderस्त्रीfem.
काष्ठा ककुब्दिगाशा च दक्षकन्या तथा हरित् ।तत्पर्यायपरं योज्यं प्राज्ञैः पालगजाम्बरम् ॥ ६१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
उत्पातेती अजन्यं च बृहद्भानोरुपाहितः ।अष्टादशनिमेषैः स्यात्काष्ठा ते द्वे लवो मतः ॥ १२४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
दिक्काष्टाशा ककुप्पूर्वा प्राच्यपाची तु दक्षिणा ।पश्चिमा च प्रतीची स्यादुत्तरा त्वपरा स्मृता ॥ १५९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
पोटा घोण्टा जडा बेडा काष्ठा विष्ठा वितण्डया ।मञ्जिष्ठा तु छटा घण्टा शुण्डा पाठावलीढया ॥ ४८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
नन्दनं वज्जिविपिनं? सुधर्मा मघवत्सभा ।हरिदाशा ककुब्काष्ठा दिशा दिक् व्योमपत्रिका ॥ ३३५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
कल्पो युगान्तः संहारः कल्पान्तः प्रलयः क्षयः ।दिशा आशा दिशः काष्ठा हरितः ककुभश्च ताः ॥ ८४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
अष्टादश निमेषाः स्युः काष्ठा काष्ठाद्वयं भवेत् ।लवस्तु तैः कला पञ्चदशभिरपि ज्ञायताम् ॥ १२२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderस्त्रीfem.
आशा चैव हरित् काष्ठा स्याद्दिक् तथा ककुप् किल ॥ १७३ ॥
metre not recognised
genderस्त्रीfem.
दिक् दिशा स्यात् ककुप् काष्ठा ककुभा हरिता हरित् ।आशा गौरिति शब्दाः स्युः स्त्रियां दिग्वाचका अमी ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
तैरष्टादशभिः काष्ठा काष्ठात्रिंशत् कला स्मृता ।कलास्त्रिंशत्क्षणः ते तु मुहूर्तो द्वादशक्षणाः ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
दुःषमा षोऽत्र मूर्धन्यः, काष्ठा त्वष्टादश स्मृताः ।निमेषाष्ठाग्रगो वर्णोऽत्र घट्यां नाडि-नाडिके ॥ २७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
आशायां दिग्-दिशे काष्ठा त्रिकवर्गद्वितीयभाक् ।ककुभा ककुब्याम्याशाऽपाच्यवाची दिगन्तरे ॥ ५७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 कु (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
स्युर्गोमेदकमाणिक्यपुष्परागादयो भिदाः ।दिशः काष्ठा दिशा आशा हरितः ककुभश्च ताः ॥ १५१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
काष्ठा तास्तु कला त्रिंशत् तास्तु त्रिंशत् क्षणोऽथ ते ।षण्णाडी घटिका ते तु मुहूर्तः पुंनपुंसके ॥ २३१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
तौ निमेषो लिप्तिका तु तौ द्वौ काष्ठा तु ता नव ।ते द्वे लवो लवाः पञ्च कला दश च तद्द्वयम् ॥ ५३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
मृत्यौ चापि महादेवे कार्ष्ण्ये त्रिषु तु तद्वति ।काष्ठा स्त्री कालभेदे स्यादष्टादशनिमेषके ॥ १८४ ॥
अनुष्टुप्
meaningsकालभेद
स्थित्याख्यमर्यादायां च दिशि चाप्युपदिश्यपि ।दक्षिणोत्तरयोरन्यतरस्मिन्नयने रवेः ॥ १८५ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
आदित्ये परमावस्थोत्कर्षयोराजिसंज्ञिनः ।समभूमिप्रदेशस्याप्यन्ते भूम्नि तु वारिणि ॥ १८६ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
क्ली तु दारुणि कान्ता तु प्रियङ्गुतरुयोषितोः ।स्त्री पुमांस्तु धवे नान्दीवृक्षे चम्पकपादपे ॥ १८७ ॥
अनुष्टुप्
meaningsदारु
doubtful
कल्पः शास्त्रे विधौ पापे संवर्ते ब्रह्मणो दिने ।प्रकर्षे दिशि काष्ठा च कालमानदिशोरपि ॥ १०३ ॥
अनुष्टुप्
meaningsकालमान
काष्ठा दारुहरिद्रायां काष्ठं सामान्यदारुणि ॥ १४० ॥
meaningsदारुहरिद्रा
कण्ठो ध्वनौ सन्निधाने गले मदनभूरुहे ।काष्ठा दारुहरिद्रायां कालमाने प्रकर्षके ॥
अनुष्टुप्
स्थानमात्रे दिशि स्त्री तु काष्ठं दारुणि न द्वयोः ।कुण्ठः स्यादलसे मूर्खे कुष्ठं पुष्कररोगयोः ॥
अनुष्टुप्
काष्ठा कालेऽपि कोष्ठस्तु स्वकीयेऽप्यथ सुध्वनौ ।ग्रीवादेशेऽपि कण्ठः स्यात्कुष्ठं रोगौषधीभिदोः ॥ १०६ ॥
अनुष्टुप्
meaningsकाल