निम्नगा
nimnagāस्त्री · fem.In 20 kośas: 19 synonym verses, 1 as a nānārtha head word, 6 as a meaning of another word.
नदी हिरण्यवर्णा स्याद्रोधोवक्रा तरङ्गिणी ॥ १०७९ ॥सिन्धुः शैवलिनी वहा च ह्रदिनी स्रोतस्विनी निम्नगास्रोतो निर्झरिणी सरिच्च तटिनी कूलंकषा वाहिनी ।कर्बुर्द्वीपवती समुद्रदयिताधुन्यौ स्रवन्तीसर-स्वत्यौ पर्वतजापगा जलधिगा कुल्या च जम्बालिनी ॥ १०८० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly शार्दूलविक्रीडितम्: pāda 1, syllable 9 च (wrong syllable)
नदीस्त्रीहिरण्यवर्णास्त्रीरोधोवक्रास्त्रीतरङ्गिणीस्त्रीसिन्धुपुंशैवलिनीस्त्रीवहास्त्रीह्रदिनीस्त्रीस्रोतस्विनीस्त्रीनिम्नगास्त्रीस्रोतस्क्लीनिर्झरिणीस्त्रीसरित्स्त्रीतटिनीस्त्रीकूलंकषास्त्रीवाहिनीस्त्रीकर्बूस्त्रीद्वीपवतीस्त्रीसमुद्रदयितास्त्रीधुनीस्त्रीस्रवन्तीस्त्रीसरस्वतीस्त्रीपर्वतजास्त्रीआपगास्त्रीजलधिगास्त्रीकुल्यास्त्रीजम्बालिनीस्त्री
genderस्त्रीfem.
खेयं तु परिखाधारस्त्वम्भसां यत्र धारणम् ।स्यादालवालमावालमावापोऽथ नदी सरित् ॥ २९ ॥तरङ्गिणी शैवलिनी तटिनी ह्रादिनी धुनी ।स्रोतस्वती द्वीपवती स्रवन्ती निम्नगापगा ॥ ३० ॥कूलङ्कषा निर्झरिणी रोधोवक्रा सरस्वती ।
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
सिन्धुः स्रवन्ती तटिनी तरङ्गिणी,नदी धुनी निर्झरिणी च निम्नगा ।कूलङ्कषा शैवलिनी सरस्वती,समुद्रकान्ता ह्रदिनी तथापगा ॥ ६६५ ॥
upajati 12
genderस्त्रीfem.
नदी द्वीपवती शुक्तिमती वेगवतीति च ।शैवालिनी शैवलिनी वेणिनी निम्नगाऽऽपगा ॥ १६९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
तरङ्गिगी शैवलिनी तटिनी ह्रादिनी धुनी ।वाहिनी निम्नगा वाही निम्नोन्नवविचक्षणा ॥ ९८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
स्रवन्ती निम्नगा स्रोत्या सिन्धुः सस्नुत्सरस्वती ।ऋषिकुल्यापगा माता धेना कूलंकषा शिफा ॥ ३१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
सिन्धुः स्त्री ह्रदिनी धुनी च तटिनी जम्बालिनी वाहिनीकर्षूर्निर्झरिणी समुद्रगृहिणी शैवालिनी वार्वहा ।स्रो[67a]तस्वत्यपगा नदी जलधिगा स्यान्निम्नगाप्यापगाकुल्या द्वीपवती सरिद्गिरिभवा धेना च कूलंकषा ॥ ५३ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्metre not read in every linenearly शार्दूलविक्रीडितम्
genderस्त्रीfem.
एते शब्दाः नित्यं स्त्रियां भवन्ति । इयं भाः दीप्तिः । कच्छुः पामा । कशादनी । रज्जुः कुशमयी । इष्टका पक्व[क]मृत्तिका । इषिका वीरणशलाका कष्ठिका? च । विद्युदादीनामभिधानं स्त्रियां भवति । यथा इयं विद्युत् तडित् चञ्चला शतह्रदा क्षणप्रभा सौदामिनी ऐरावतीत्यादि । दिगभिधानम् । आशा काष्ठा ककुप् विदिगित्यादयः । भूम्यभिधानम् । इयं भूमिः धरा रसा पृथ्वी क्षमा क्ष्मा इत्यादिः । वल्ल्यभिधानम् । इयं वल्ली व्रततिः प्रतानिनीत्यादयः । सरिदभिधानम् । इयं सरित् नदी कुल्या स्रवन्ती निम्नगा तटिनीत्यादयः ।छायासुरानिशावालुकाः स्त्रियां स्युश्चमूकन्थेराश्च ।आपत्संपद्विपत्प्रतिपत्समिद्विप्रुषश्चैव ॥ ३२ ॥
metre not recognised
भास्स्त्रीकच्छुस्त्रीकशास्त्रीरज्जुस्त्रीइष्टकास्त्रीइषिकास्त्रीविद्युत्स्त्रीतडित्स्त्रीचञ्चलास्त्रीशतह्रदास्त्रीक्षणप्रभास्त्रीसौदामिनीस्त्रीऐरावतीस्त्रीआशास्त्रीकाष्ठास्त्रीककुभ्स्त्रीविदिश्स्त्रीभूमिस्त्रीधरास्त्रीरसास्त्रीपृथ्वीस्त्रीक्षमास्त्रीक्ष्मास्त्रीवल्लीस्त्रीव्रततिस्त्रीप्रतानिनीस्त्रीसरित्स्त्रीनदीस्त्रीकुल्यास्त्रीस्रवन्तीस्त्रीनिम्नगास्त्रीतटिनीस्त्रीछायास्त्रीसुरास्त्रीनिशास्त्रीवालुकास्त्रीचमूस्त्रीकन्थास्त्रीइरास्त्रीआपद्स्त्रीसंपद्स्त्रीविपद्स्त्रीप्रतिपद्स्त्रीसमिध्स्त्रीविप्रुष्स्त्री
genderस्त्रीfem.
स्रोतस्विनी धुनी सिन्धुः स्रवन्ती निम्नगाऽपगा ।नदी नदो द्विरेफश्च सरिन्नामा तरङ्गिणी ॥ २४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
वहा च ह्रदिनी सिन्धु[र्निम्न]गा सागराङ्गना ।हिरण्यवर्णा सा प्रोक्ता सरस्वत्यपि कथ्यते ॥ ३५९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
शस्त्री वीणावटुर्वीचिचीरीहिङ्गुतिथीनसः ।ज्योत्स्नापत्री सुरा कङ्गुवीणाकलशिनिम्नगाः ॥ ३२ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
स्रोतस्वती द्वीपवती निम्नगा चापगापगा ।कूलंकषा प्रवाही च झरिणी च सरस्वती ॥ ७० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
महाकल्लोल उल्लोलो जलावर्त्तोऽम्बुसम्भ्रमः ।नदी धुनी द्वीपवती निम्नगा तटिनी सरित् ॥ २८३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
नदी शुक्तिमती वेगवती च तटिनी झरी ।स्रोतस्विनी द्वीपवती स्रवन्ती निम्नगापगा ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
नदी तरङ्गिणी सिन्धुस्तटिनी निम्नगा धुनी ।श्रो[स्रो]तस्विनी शैवलिनी स्रवन्ती ह्रदिनी सरित् ॥ ११४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
शैवलिनी स्रवन्ती च समुद्रदयिता सरित् ।जलधिगाऽऽपगा कुल्या कूलङ्कषा च निम्नगा ॥ १८८२ ॥
metre not recognised
genderस्त्रीfem.
स्याद्द्रवन्ती स्रवन्ती च तटिनी निम्नगापगा ।रोधोवक्रा शैवलिनी ऋषिकुल्यावहा धुनिः ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
सरित्स्रवन्ती तटिनी तरङ्गिणीसरस्वती सिन्धुरगात्मजापगा ।नदी धुनी निर्झरिणी च निम्नगासमुद्रकान्ता ह्रदिनी च वाहिनी ॥ ३४३ ॥
वंशस्थम्
genderस्त्रीfem.
नदी स्रोतस्विनी कुल्या स्रवन्ती निम्नगा सरित् ।हिरण्यवर्णा गिरिजा रोधोवक्त्रा पयस्विनी ॥ २२ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
वृक्षजाताविति त्वन्य आकाशे तु नपुंसकम् ।निम्नगा तु स्त्रियां नद्यां त्रि तु निम्नस्य गन्तरि ॥ १०२५ ॥
अनुष्टुप्
meaningsनदी
निम्नगा as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश विपाशाविपाशा निम्नगा काचिद्विपाशा पाशवर्जिता । विकेशी पटवर्तिः स्याद्विकेशी केशवर्जिता ॥ Dharaṇikośa 29.2.14
- कोषकल्पतरु नदीगदस्तु विष्णोरनुजे च रोगे स्त्रियां भवेदायुधभेदवाची । नदः समुद्रे निनदे स्त्रियां तु स्यान्निम्नगायामथ गर्वतुष्ट्योः ॥ १८ ॥ Koṣakalpataru 6.19.18
- नानार्थार्णवसंक्षेप नदीनदो नामरदत्तेन शब्दे ख्यातः सरः स्वति । स्तोतर्यपि नदी तु स्त्री निम्नगायां नतं पुनः ॥ ६५९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.659
- नानार्थार्णवसंक्षेप गिरिजापार्वत्यां निम्नगायां च मातुलुङ्ग्यां च सा स्त्रियाम् । रभसस्तु क्लीबमाह शिलाजतुनि चार्जके ॥ ६७७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.677
- नानार्थार्णवसंक्षेप तरङ्गिन्तरङ्गवति तु त्रि स्यात् तरङ्गी स्त्री तु कीर्तिता । तरङ्गिणी हरिद्रायां निम्नगायां च ना पुनः ॥ ८४३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.843
- नानार्थार्णवसंक्षेप वेत्रवतीवेत्रयुक्ते वेत्रवती पुनः स्त्री निम्नगान्तरे । वैदर्भी तू स्त्रियां काव्यरीतिभेदे दुरालभा ॥ १७४८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1748