कुल्या
kulyāस्त्री · fem.In 16 kośas: 26 synonym verses, 4 as a nānārtha head word, 6 as a meaning of another word.
नदी हिरण्यवर्णा स्याद्रोधोवक्रा तरङ्गिणी ॥ १०७९ ॥सिन्धुः शैवलिनी वहा च ह्रदिनी स्रोतस्विनी निम्नगास्रोतो निर्झरिणी सरिच्च तटिनी कूलंकषा वाहिनी ।कर्बुर्द्वीपवती समुद्रदयिताधुन्यौ स्रवन्तीसर-स्वत्यौ पर्वतजापगा जलधिगा कुल्या च जम्बालिनी ॥ १०८० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly शार्दूलविक्रीडितम्: pāda 1, syllable 9 च (wrong syllable)
नदीस्त्रीहिरण्यवर्णास्त्रीरोधोवक्रास्त्रीतरङ्गिणीस्त्रीसिन्धुपुंशैवलिनीस्त्रीवहास्त्रीह्रदिनीस्त्रीस्रोतस्विनीस्त्रीनिम्नगास्त्रीस्रोतस्क्लीनिर्झरिणीस्त्रीसरित्स्त्रीतटिनीस्त्रीकूलंकषास्त्रीवाहिनीस्त्रीकर्बूस्त्रीद्वीपवतीस्त्रीसमुद्रदयितास्त्रीधुनीस्त्रीस्रवन्तीस्त्रीसरस्वतीस्त्रीपर्वतजास्त्रीआपगास्त्रीजलधिगास्त्रीकुल्यास्त्रीजम्बालिनीस्त्री
genderस्त्रीfem.
genderस्त्रीfem.
genderस्त्रीfem.
स्रोतः स्रोतस्विनी कर्षूः कुल्या द्वीपवती सरित् ।रोधो वप्रस्तु विज्ञेयो भिद्य उद्ध्यो नदः स्मृतः ॥ ६६६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
इत्याद्याः स्युः पुनर्नद्यो घर्घराद्याः परे नदाः ।सारिणिः कृत्रिमा कुल्या सरित्स्यादथ च त्रिषु ॥ ५४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
उपकार्या तथा कुल्या कक्ष्या चित्या च छायया ।इष्मा नस्या च पर्याद्या पर्यागया च मायया ॥ २५ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 च (wrong syllable); pāda 4, syllable 3 ग (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
सिन्धुः स्त्री ह्रदिनी धुनी च तटिनी जम्बालिनी वाहिनीकर्षूर्निर्झरिणी समुद्रगृहिणी शैवालिनी वार्वहा ।स्रो[67a]तस्वत्यपगा नदी जलधिगा स्यान्निम्नगाप्यापगाकुल्या द्वीपवती सरिद्गिरिभवा धेना च कूलंकषा ॥ ५३ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्metre not read in every linenearly शार्दूलविक्रीडितम्
genderस्त्रीfem.
अल्पा नदी सारणी स्यात्कुल्यानीका प्रजालिका ।समौ संभेद-संवेधौ सरितोः संगमे मिथः ॥ ६७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
कल्या कुल्या च मङ्गल्या विन्ध्या संध्या च पद्यया ।योग्या चर्योपकार्या च चित्या नस्या च रथ्यया ॥ ६३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
एते शब्दाः नित्यं स्त्रियां भवन्ति । इयं भाः दीप्तिः । कच्छुः पामा । कशादनी । रज्जुः कुशमयी । इष्टका पक्व[क]मृत्तिका । इषिका वीरणशलाका कष्ठिका? च । विद्युदादीनामभिधानं स्त्रियां भवति । यथा इयं विद्युत् तडित् चञ्चला शतह्रदा क्षणप्रभा सौदामिनी ऐरावतीत्यादि । दिगभिधानम् । आशा काष्ठा ककुप् विदिगित्यादयः । भूम्यभिधानम् । इयं भूमिः धरा रसा पृथ्वी क्षमा क्ष्मा इत्यादिः । वल्ल्यभिधानम् । इयं वल्ली व्रततिः प्रतानिनीत्यादयः । सरिदभिधानम् । इयं सरित् नदी कुल्या स्रवन्ती निम्नगा तटिनीत्यादयः ।छायासुरानिशावालुकाः स्त्रियां स्युश्चमूकन्थेराश्च ।आपत्संपद्विपत्प्रतिपत्समिद्विप्रुषश्चैव ॥ ३२ ॥
metre not recognised
भास्स्त्रीकच्छुस्त्रीकशास्त्रीरज्जुस्त्रीइष्टकास्त्रीइषिकास्त्रीविद्युत्स्त्रीतडित्स्त्रीचञ्चलास्त्रीशतह्रदास्त्रीक्षणप्रभास्त्रीसौदामिनीस्त्रीऐरावतीस्त्रीआशास्त्रीकाष्ठास्त्रीककुभ्स्त्रीविदिश्स्त्रीभूमिस्त्रीधरास्त्रीरसास्त्रीपृथ्वीस्त्रीक्षमास्त्रीक्ष्मास्त्रीवल्लीस्त्रीव्रततिस्त्रीप्रतानिनीस्त्रीसरित्स्त्रीनदीस्त्रीकुल्यास्त्रीस्रवन्तीस्त्रीनिम्नगास्त्रीतटिनीस्त्रीछायास्त्रीसुरास्त्रीनिशास्त्रीवालुकास्त्रीचमूस्त्रीकन्थास्त्रीइरास्त्रीआपद्स्त्रीसंपद्स्त्रीविपद्स्त्रीप्रतिपद्स्त्रीसमिध्स्त्रीविप्रुष्स्त्री
genderस्त्रीfem.
भार्या जाया जनिः कुल्या कलत्रं गेहिनी गृहम् ।महिला मानिनी पत्नी तथा दाराः पुरन्ध्रयः ॥ ३२ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
अञ्जनं कज्जलं नागं गजपाटलमारुणम् ।सालं परिधि वृक्षं च कुल्यां स्त्रीं सारणीं विदुः ॥ १८१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
स्रोतस्विनी द्वीपवती तटिनी वाहिनी सरित् ।धुनी तरङ्गिणी कुल्या स्रोतो निर्झरिणी तथा ॥ ३५७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
जलोच्छ्वासाः परीवाहाः कूपकास्तु विदारकाः ।प्रणाली जलमार्गश्च पानं कुल्या च सारणिः ॥ ३६८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
चित्या योग्या माया [पेया?] पर्या कक्ष्या संध्या रथ्या ।शम्या नश्या दूष्या कुल्या होरा योग्या ज्या मङ्गल्या ॥ ५३ ॥
metre not recognised
genderस्त्रीfem.
गृहिणी गेहिनी दाराः पुरन्ध्री रमणीकुलम् ।प्रेमा मदयिनी कुल्या सुन्दरी स्वा नितम्बिनी ॥ ३९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
कुल्या तु कृत्रिमनदी मुखजा सूक्ष्मवाहिनी ।केदारगामिनी चाथ कासारः सरसी सरः ॥ ११ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
शैवलिनी स्रवन्ती च समुद्रदयिता सरित् ।जलधिगाऽऽपगा कुल्या कूलङ्कषा च निम्नगा ॥ १८८२ ॥
metre not recognised
genderस्त्रीfem.
नीका कुल्या तथा पानं सारणी सारणिः पुनः ॥ १९०२ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
सरयूः शरयूश्चेति कुल्याम्पा कृत्रिमा नदी ।शोणो हिरण्यबाहुश्च हिरण्यवाह इत्यपि ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ण्य (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
कुल्या स्यादथ खातके तु सलिलाधारस्तटाकोऽस्त्रियांवेशन्तोऽल्पसरश्च पल्वलमथो अन्धुश्च कूपः प्रहिः ।उदपानोऽस्त्र्यथाहाव उपकूपजलाशये ॥ ३५६ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्two metres in one verse
genderस्त्रीfem.
निदिग्धिकायां संधानी महासन्धा गिरिप्रिया ।कण्टकार्या परिक्रूरा कुल्या कुल्यस्पृशी वरा ॥ १०५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
नदी स्रोतस्विनी कुल्या स्रवन्ती निम्नगा सरित् ।हिरण्यवर्णा गिरिजा रोधोवक्त्रा पयस्विनी ॥ २२ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
ताम्रपर्णी कृष्णवर्णा गोमत्याद्याश्च निम्नगाः ।नदः सरस्वान् भिद्योद्ध्यौ कुल्या कर्षूः कृता नदी ॥ २९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
अचिरव्यूढा तु वधूः पतिंवरा तु स्वयं वरा वर्या ।कुलपालिका कुलस्त्री कुल्याथ सती पतिव्रता साध्वी ॥ ७ ॥
गीतिः
genderस्त्रीfem.
युक्ता वैखारकः क्षारः स्वाद्यश्च कटुकादयः ।तिक्तिकः कटुतिक्ते स्यात् कुल्या कटुकषायके ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
तेजस्यपि धाम स्यादाधारेऽप्याशयो घटा गोष्ठ्याम् ।कुल्या कुलस्त्रियामपि तारो मुक्तागुणेऽप्युक्तः ॥ ७९८ ॥
metre not recognised
meaningsकुलस्त्री
कुण्डा तु जाते जारात् तु पतिवत्नीसुते द्वयोः ।अविवाह्यासु जाते च कुल्या तु सरिति स्त्रियाम् ॥ २३७ ॥
अनुष्टुप्
meaningsसरित्
नीरप्रणालिकायां च कृत्रिमाल्पसरित्यपि ।कुलस्त्रियां कण्टकार्यामस्थ्नि तु क्ली पुमांस्तु सः ॥ २३८ ॥
अनुष्टुप्
पुंसि क्लीबन्तु कायं स्यान्मनुष्यतीर्थभिद्यपि ।क्रिया कर्मणि पूजायामारम्भे सम्प्रधारणे ॥उपाये निष्कृतौ शौचे चेष्टायामपि च स्त्रियाम् ।कुड्यं विलेपने भित्तौ क्लीबं कौतुहलेऽपि च ॥कुल्यं सूर्पे कीकशे स्यादामिषे द्रोणभिद्यपि ।कुल्या जीवन्तिकौषध्यां प्रणाल्यां सरिति स्त्रियाम् ॥अमात्ये पुंसि च कुलीद्भवे कुलहिते त्रिषु ।कृत्या कर्मणि देवे स्त्री विद्विष्टकार्ययोस्त्रिषु ॥गयो ना पशुराजर्षिभेदे तीर्थे पुनः स्त्रियाम् ।गव्या गोसंहतौ क्लीबं रागद्रव्ये धनुर्गुणे ॥गोदुग्धादिगोहितयोस्त्रिषु गव्यं निगद्यते ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ष्य (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ष्ट (wrong syllable)
कुल्या as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् कर्षूकर्षूर्वार्त्ता करीषाग्निः कर्षूः कुल्याभिधायिनी ॥ २२३ ॥ Amarakośa 3.3.223
- नानार्थार्णवसंक्षेप कषुकषुस्तु ना करीषाग्नौ स्त्री कुल्यातुषकोष्ठयोः । क्षत्ता ना सारथौ द्वाःस्थे दूते मुसलरुद्रयोः ॥ १७१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.171
- नानार्थार्णवसंक्षेप हरिणिसुषवी तु भवेत् कारवल्ल्यां कृष्णे च जीरके । हरिणिस्तु भवेन्मृत्यौ कुल्यायां ह्रदिनी पुनः ॥ १०८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.1.108
- शिवकोष अमृताद्राक्षाकृष्णाभयाधात्रीछिन्नाकुल्यासु चामृता । अनन्तः पिप्पलेऽनन्ता दूर्वापथ्याकणासु च ॥ १८८ ॥ Śivakoṣa 12.2.188
- शब्दरत्नावली कर्षूकर्षो मानविशेषे स्यात्कर्षणे च पुमानयम् । कर्षूः पुंसि करीषाग्नौ स्त्रियां कुल्येष्टखातयोः ॥ काक्षी सौराष्ट्रमृद्भदे स्त्रियान्तु वरिकोषधौ । घोषमाभीरपल्ल्याञ्च ध्वनिगोपालघोषके ॥ चोक्षो दक्षे मनोज्ञे च तीक्ष्णे च शुचिगीतयोः । झषा नागवलायां स्त्री तापमीनवनेषु ना ॥ Śabdaratnāvalī 7.31.6
- वैजयन्ती कर्पूकर्पूः स्त्री तुषकोष्ठे कुल्यायां ना च ना करीषाग्नौ । श्रोण्यां भृशे किलिंजे गजगण्डे शवरथे शवे च कटः ॥ १८ ॥ Vaijayantī 6.5.18