चुक्र
cukraक्ली · neut.In 14 kośas: 23 synonym verses, 8 as a nānārtha head word, 2 as a meaning of another word.
काञ्चिकं काञ्जिकं धान्याम्लारनाले तुषोदकम् ।कुल्माषाभिषुतावन्तिसोमशुक्तानि कुञ्जलम् ॥ ४१५ ॥चुक्रं धातुघ्नमुन्नाहं रक्षोघ्नं कुण्डगोलकम् ।महारसं सुवीराम्लं सौवीरं म्रक्षणं पुनः ॥ ४१६ ॥तैलं स्नेहोऽभ्यञ्जनं च वेषवार उपस्करः ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
स्यात्तिन्तिडीकं तु चुक्रं वृक्षाम्लं चाम्लवेतसे ॥ ४१७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
genderपुंmasc.
तिन्तिडीकं च चुक्रं च वृक्षाम्लमथ वेल्लजम् ॥ ३५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
चुक्रं शुक्रं तदेव स्यात्कणा मधुसमन्वितम् ।मधुचुक्रं न स्त्रियां स्यात्त्रिषु तद्वति वस्तुनि ॥ २०६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
चुक्रं षण् चुक्रिका चुक्रा शुक्ला च शुक्लिका स्त्रियः ।अम्लाऽम्लीका तिन्तिडी च तेंतिली तिन्तिलीति सा ॥ १२२ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 च (wrong syllable)
genderक्लीneut.
चक्रचुक्रकुलीराणां तुषाराङ्गारयोरपि ।शिशिराडम्बरक्षीरकोटराणां ततोऽपि च ॥ १७८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
भीमः सहस्रवेधी स्याच्छतवेधी च वेधकः ।रक्तस्रावो द्रावकश्च न स्त्री चुक्रीमथापरः (?) ॥ १० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
महारसं कुण्डगोलं गृहाम्भो धातुनाशनम् ।चुक्रं रक्षोक्षकं चाथ स्नेहे स्नैनं तु न स्त्रियाम् ॥ ८१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कोटरकुटीरवस्त्रं केसरकासारसंसाराः ।क्षत्रं चक्रं चुक्रं तक्रं सूत्रान्तरे पद्रम् ॥ ६१ ॥
उपगीतिः
genderपुंक्लीm. n.
अथाम्लचेतसे भीमो भेदनो रक्तपूरकः ।रुधिरस्रावकश्चुक्रं मांसारिर्वातिकप्रियः ॥ ५८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
धातुघ्नं चुक्रसौवीरे कुण्डगोलकमित्यपि ।सुवीराम्लं तथोन्नाहं रक्षोघ्नं च महारसम् ॥ ८३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अन्धकारान्तरे कर्णपूरा? वरदुरोदराः ।पञ्जरः कुञ्जरश्चक्रचुक्रे केसरशेखरे ॥ १५५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
चुक्रा(क्रं?) च तिन्तिणीकं चाप्यथ वेल्लजमङ्कनम् ।ऊषणं कोलकं धर्मवत्तनं मरिचे मतम् ॥ ४५४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सुस्वादो मधुरो मिष्टः चुक्रोऽम्लः कटुकः कटुः ।कषायस्तूबरः क्षारी लवणः तिक्ततीक्ष्णकौ ॥ ३०६ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
काञ्चिकं काञ्जिकं चुक्रं कुञ्जलं कुण्डगोलकम् ।कुल्माषाभिषुतः शुक्तं कुल्माषं तुषोदकम् ॥ ६२३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
तिन्तिडीकं तथा चुक्रं वृक्षाम्लमम्लवेतसः ।
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 म्ल (wrong syllable); pāda 3, syllable 7 र्णि (wrong syllable)
genderक्लीneut.
तिन्तिडी तिन्तिली चिञ्चा तिन्तिडिकाम्ब्लिकाम्लिका ।चुक्रुश्चुक्ता चुक्तिकाम्ला त्वम्ब्ला शुक्ता च शुक्तिका ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 डि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
अम्ब्लो दन्तशठाम्बष्ठा तथा स्यादम्ब्ललोनिका ।सहस्रवेधी चुक्रश्च शतवेध्यम्ब्लवेतसौ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तिन्तिडीकञ्च चुक्रञ्च वृक्षाम्ब्लमपि चुक्रकम् ।मरीचं मरिचं कृष्णं वेल्लजं धार्मपत्तनम् ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वृक्षाम्लं तिन्त्रिणीकं च चुक्रं चैतत् समं त्रयम् ।रामठं हिङ्गु रक्षोघ्नं जरणं भूतनाशनम् ॥ १४५१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पत्रेऽस्य करवी बाष्पी पृथ्विका कारवी पृथुः ।तिन्तृणीके तु वृक्षाम्लं चुक्रं शुक्ती रुचिः स्त्रियाम् ॥ १३२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सहस्रवेधी चुक्रोऽम्लवेतसः शतवेध्यपि ।गृधः क्षारस्य विकृतौ मत्स्यण्डी खण्डशर्करा ॥ १३३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चुक्रं तु न स्त्री किल वेतसाम्लेऽम्लव्यञ्जने योषिति लोणिकायाम् ।वृक्षाम्लकेऽन्त्येऽप्यथ शुक्र आद्येकाव्ये सिते योगभिदि प्रदिष्टः ॥ ४० ॥
इन्द्रवज्रा
चीरं क्लीच्छिद्रवस्त्रे च वल्कले च स्त्रियां त्वसौ ।झिल्लिकासंज्ञकीटे स्याच्चीरी चुक्रस्तु ना रसे ॥ ४२८ ॥
अनुष्टुप्
meaningsरस
अम्लाख्ये बीजपूरेऽम्लवेतसे च निमन्त्रणे ।गुञ्जिकायां द्वयोस्तु स्यात् सुन्दरेऽथ नपुंसकम् ॥ ४२९ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
यन्मस्त्वादिशुचौ भाण्डे सक्षौद्रगुडकाञ्जिके ।त्रिरात्रं धान्यराशिस्थं तत्र चिञ्चाफलेऽपि च ॥ ४३० ॥
अनुष्टुप्
doubtful
त्रिस्त्वम्लरससंयुक्ते चाङ्गेर्यां तु स्त्रियामियम् ।चुम्रशब्दः पुमान्नाशे विषण्णे तु त्रिषु स्मृतः ॥ ४३१ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
चित्रो हुतभुजि स्त्री तु दन्त्यैन्द्रीशम्बरीषु च ।चुक्र्यम्बष्टाचिञ्चयोर्ना वेतसाख्येऽम्लवेतसे ॥ ३७७ ॥
अनुष्टुप्
meaningsअम्लवेतस
क्लीबं सुक्ते तिन्तिडीके चोरो निश्चरशङ्खयोः ।चात्रा मिसावतिछत्रे कुस्तुम्बुरुशिलीन्ध्रयोः ॥ ३७८ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
चीरी स्त्रियां झिल्लिकायां चीरिर्नेत्रांशुकेऽपि च ।चुक्रं वृक्षाम्लके स्त्री तु चाङ्गेर्य्यां ना तु वेतसे ॥चैत्रे मासे गिरौ पुंसि चैत्रं देवकुले मृते ।छत्रं क्लीबमातपत्रे छत्रामिशिशिलीन्द्रयोः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 ब (wrong syllable)
चुक्र as a meaning in nānārtha verses
- नानार्थार्णवसंक्षेप नागरचुक्रे राजकशेरुण्यप्यथ स्याद्भेद्यलिङ्गकम् । पुनर्भ्वादौ नारकस्तु नरक ना त्रिषु त्वयम् ॥ १००९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1009
- वैजयन्ती नागरधिषणा स्त्री धियां गौर्यां स्त्रीचिह्ने ना तु गीष्पतौ । नागरं पुरजे चुक्रे शुण्ठीराजकशेरुणोः ॥ ५० ॥ Vaijayantī 7.5.50