चातक
cātakaपुं · masc.In 13 kośas: 11 synonym verses, 37 as a meaning of another word.
चातकः स्तोकको बप्पीहः सारङ्गो नभोऽम्बुपः ॥ १३२९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कलिङ्गभृङ्गधूम्याटा अथ स्याच्छतपत्रकः ॥ १६ ॥दार्वाघाटोऽथ सारङ्गस्तोककश्चातकः समाः ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भृङ्गः कलिङ्गो धूम्याटः सारङ्गश्चातको मतः ।व्याघ्राटस्तु भरद्वाजः शुकः कीर उदाहृतः ॥ २४८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शरारिरातिराटिश्च स्त्रियोऽथ कुररो भवेत् ।उत्क्रोशो मत्स्यभुक्चाथ चातकः स्यान्नभोम्बुपः ॥ ७६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सारसः पुष्कराख्यः स्यात्कुरंकरकलक्ष्मणौ ।क्रौञ्चे क्रुङ् चातको बप्पीहः स्तोकः स्यान्नभोऽम्बुपः ॥ २३० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
बप्पीह(?)श्चातकसारङ्गस्तोकको नभोऽम्बुपः ।नीलकण्ठः शिखी केकी मयूरो जलमुक्सुहृत् ॥ ९० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
चातकः स्तोककः ख्यातः पप्पीहश्च नभोऽम्बुपः ।तोककश्चैव सारङ्गः शारङ्गोऽपि च कथ्यते ॥ २४११ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चातकोऽपि च सारङ्गः शारङ्गः स्याज्जलप्रियः ।घनतोलस्त्रिशङ्कुश्च स्तोकको वरिषाप्रियः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भृङ्गः कलिङ्गो धूम्याटः समौ सारङ्गचातकौ ।करेटुः कर्करेटुः स्यात् कृकणक्रकरौ समौ ॥ ७९४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चातके बभ्रुवापीहघनतालत्रिशङ्कवः ।वर्षप्रियोऽथ मेघावी चिरिः कीरः पलाशनः ॥ १७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पूर्णकूटे कुटपुरिः शकुन्ते भासकुक्कुटौ ।चातकस्त्वंबुजोऽनंबुः पौरेन्द्रः स्तोककः खगः ॥ ३२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चातक as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् सारङ्गचातके हरिणे पुंसि सारङ्गः शबले त्रिषु ॥ २३ ॥ Amarakośa 3.3.23
- धरणिकोश स्तोकस्तोकः स्याच्चातके स्वल्पे शूकोऽनुक्रोशशुङ्गयोः । नाको गगने स्वर्गे च तर्क ऊहाभिकाङ्क्षयोः ॥ Dharaṇikośa 1.1.2
- धरणिकोश शारङ्गरङ्गो नृत्ये रणे रागे रङ्गं वर्णकवङ्गयोः । शारङ्गौ गजकल्माषौ शारङ्गावेणचातकौ ॥ Dharaṇikośa 3.2.2
- धरणिकोश कमलशैवलं पद्मकाष्ठे च कमलं चातकेऽपि च । अञ्जलिः कुडवेऽपि स्याच्छ्रद्धालुर्दोहदिन्यपि ॥ Dharaṇikośa 27.1.9
- धरणिकोश दिवौकस्वायसी काकमाची स्यादभ्यासो निकटेऽपि च । उदर्चिरुत्प्रभे वह्नौ दिवौकाश्चातके सुरे । निःश्रेयसं शिवो मोक्षः श्वःश्रेयसं शिवं सुखम् ॥ Dharaṇikośa 31.1.9
- धरणिकोश दात्यूहनिर्व्यूहः शेखरे द्वारे निर्व्यूहो नागदन्तकः । दात्यूहश्चातकः प्रोक्तो दात्यूहः कालकण्टकः ॥ Dharaṇikośa 32.2.11
- कोषकल्पतरु रोकशोकः[248b]प्रलापे हृदयस्य दौःस्थ्ये रोकं तु नौका-क्रयभिद्बिलेषु । कान्त्यां पुमान्स्यादथ चातके ना स्तोकोऽल्पके त्वे[ष] विशेष्यलिङ्गः ॥ २० ॥ Koṣakalpataru 6.1.20
- कोषकल्पतरु धाराटगाथाभिदि मृगमृगयौ द्रोहाटः स्याद्दम्भ*जे च । स्याच्चातके च तुरगे धाराटो वेकटस्तु स्यात् ॥ ३५ ॥ Koṣakalpataru 6.10.35
- कोषकल्पतरु वाताटउक्ता द्वितीयवयसि सुवासिन्यां चिरण्टी स्त्री । वातमृगे वाताट- श्चातक उक्तश्च कोषज्ञैः ॥ ४४ ॥ Koṣakalpataru 6.10.44
- कोषकल्पतरु खल्लपुष्पान्तरे हस्तपदावमोट- रोगे तु खल्ली नरि चातकेऽसौ । वस्त्रान्तरे चर्मणि निम्नकेऽथा- लुः स्त्री तथालूश्च गलन्तिकायाम् ॥ ७६ ॥ Koṣakalpataru 6.28.76
- कोषकल्पतरु दात्यूहदात्यूहः स्याच्चातके कालकण्ठे ऽथात्यूहा स्यात्केकिनी स्त्री तु नील्याम् । स्याद्वैदेही जानकीवाणिजस्त्री- पिप्पल्यर्था रोचनायां तथैव ॥ ५३ ॥ Koṣakalpataru 6.32.53
- नानार्थार्णवसंक्षेप खगचातके पक्षिमात्रे च द्वे त्रिर्व्योमादिगामिनि । खड्गो ना सायके द्वे तु गण्डकाख्यमृगान्तरे ॥ ३०१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.301
- नानार्थार्णवसंक्षेप अमतिअमतिस्त्वमिधातौ ना द्वयोस्त्वाहुर्विचक्षणाः । छागचातकयोर्लिङ्गं त्वस्माभिर्नैव निश्चितम् ॥ १४४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.144
- नानार्थार्णवसंक्षेप दात्यूहदात्यूहः कालकण्ठाख्यखगे द्वे चातके तथा । दारदस्तु पुमान् सिन्धुसंज्ञके नीवृदन्तरे ॥ ९२४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.924
- नानार्थार्णवसंक्षेप दिवौकस्द्वयोस्तु पठितः पूर्वैः स्याद्ब्रह्मक्षत्त्रविट्सु च । पक्षिण्यथ दिवौकास्तु देवचातकयोर्द्वयोः ॥ ९३३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.933
- नानार्थार्णवसंक्षेप धाराटधाराटस्तु द्वयोरश्वे चातकेऽप्यथ धावनी । धौता(जस्?ञ्च)ले पृश्निपर्ण्यां रजक्यां च स्त्रियामथ ॥ ९७९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.979
- नानार्थार्णवसंक्षेप सारङ्गपुमान् शबलवर्णे स्याद् भेद्यलिङ्गं तु तद्वति । स्त्र्यर्थे तत्रापि सारङ्गी द्वे तु चातकभृङ्गयोः ॥ १९३८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1938
- नानार्थार्णवसंक्षेप मलिम्लुचमशके शाबके च द्वे चातके रजकेऽपि च । मञ्जुघोषाप्सरोभेदे समासाद्यत्र पूर्ववत् ॥ ४९२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.492
- परमानन्दीयनाममाला जीवकजीविका वर्तनेऽथोक्तो जीवकः सेवके तरौ । प्राणके चातके व्यालग्राहे वृद्ध्युपजीविनि ॥ २०३ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.13.203
- परमानन्दीयनाममाला दिवौकस्दिवौकाश्चातके देवे दीपकस्तु खगान्तरे । वृत्तालंकारभेदेऽपि दीपे दीप्तिकरे पुनः ॥ २४४ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.16.244
- परमानन्दीयनाममाला धाराटधूसरो धूमले वर्णे शकटाङ्गे च गर्दभे । धाराटो निर्दये त्वश्वे चातके निन्दके तथा ॥ २५८ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.17.258
- परमानन्दीयनाममाला स्तोकस्तोमो मखे चये स्तोकः चातकस्वल्पयोरपि । स्थाणुः कीले हरे सूनमङ्कुरे कुसुमे मतम् ॥ ३६१ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.27.361
- परमानन्दीयनाममाला सारङ्गसारङ्गः कुञ्जरे शैले हरिणे चातके खगे । चञ्चरीके गजे भेके संभोगो रतभोगयोः ॥ ३७० ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.27.370
- शारदीयाख्यनाममाला सारङ्गवीणावारणवाजिसिंहहरिणानङ्गप्रवालाचलाः चन्द्रश्चातकचञ्चरीकजलमुक्चापासिवज्राहयः । हंसः कोकिलकेकिकीरगरुडः स्वर्णानिलार्कास्तमो गुञ्जा श्रीफलपद्मदीपखटीकाः सारङ्गशब्दा इमे ॥ १२७ ॥ Śāradīyākhyanāmamālā 3.5.127
- शब्दरत्नावली स्तोकश्लोको यशसि पद्ये च स्तोकः स्याच्चातकाल्पयोः । शुल्कं घट्टादिदेये तु वरादर्थग्रहे स्त्रियाः ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.24
- शब्दरत्नावली सारङ्गसारङ्गो हरिणे छुत्रे भ्रमरे राजहंसके । कुञ्जरे चातके चित्रे रागभेदेंऽशुकेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.3.50
- शब्दरत्नावली धाराटधाराटश्चातके मेघे तुरङ्गे मत्तहस्तिनि । निर्दटो वाच्यलिङ्गः स्यात्परापवादशालिनि ॥ Śabdaratnāvalī 7.11.46
- शब्दरत्नावली खल्लखल्लो गर्ते यन्त्रभेदे चर्मण्यपि च चातके । खल्ली चरणहस्तावमर्दरोगे भवेत्स्त्रियाम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.10
- शब्दरत्नावली दिवौकस्दीर्घायुः काकशाल्मल्योर्मार्कण्डे जीवकद्रुमे । दिवौकाश्चातके देवे नगौकाः सिंहपक्षिणोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.32.46
- शब्दरत्नावली दात्यूहकलहः खड्गकोषे स्याद्युद्धबन्धनवर्त्मषु । दात्यूहश्चातके कालकण्ठपक्षिणि तोयदे ॥ Śabdaratnāvalī 7.33.19
- शब्दरत्नाकर सारङ्गसारङ्गो हरिणो वर्णश्चातकः षट्पदोऽपि च । सैन्धवं लवणेऽश्वे ना सौवीरं काञ्चिकेऽञ्जने ॥ २१८३ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2183
- त्रिकाण्डशेष धाराटधाराटौ चातकहयौ कपाटेऽपि च निष्कुटः । कोटरेऽप्यथ पट्टः स्यात्फलके नृपशासने ॥ ९८ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.98
- त्रिकाण्डशेष खलकुतूहलं प्रशस्तेऽपि खलश्चर्म्मणि चातके । वस्त्रे निम्ने चाथ खल्लं सस्यस्थाने शठे त्रिषु ॥ ३९० ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.390
- त्रिकाण्डशेष दात्यूहसूपे च पाकपात्रे या कटाहो महिषीशिशौ । खड्गकोषे व कलहो दात्यूहश्चातकेऽपि च ॥ ४५८ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.458
- वैजयन्ती दिवौकस्सपिण्डपुत्रौ दायादौ द्वापरौ युगसंशयौ । दिवौकाश्चातके देवे द्रुघणौ धातृमुद्गरौ ॥ ३० ॥ Vaijayantī 7.1.30
- वैजयन्ती धाराटधाराटश्चातकेऽश्वे च नभसौ व्योमसागरौ । निवेशौ शिबिरोद्वाहौ निरोधौ रोधसंक्षयौ ॥ ३३ ॥ Vaijayantī 7.1.33
- वैजयन्ती सारङ्गस्पर्शनः पवमाने स्यात् स्पर्शनं स्पृष्टिदानयोः । सारंगः शबलो वर्णश्चातकः षट्पदो मृगः ॥ ८९ ॥ Vaijayantī 7.5.89