कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

कपोत

kapotaपुं · masc.

In 15 kośas: 18 synonym verses, 7 as a nānārtha head word, 3 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य पञ्चेन्द्रियाः Abhidhānacintāmaṇi 4.9.168 · p. 51
पारापतः कलरवः कपोतो रक्तलोचनः ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 ल (wrong syllable)
genderपुंmasc.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह सिंहादिवर्गः Amarakośa 2.5.19
पारावतः कलरवः कपोतोऽथ शशादनः ॥ १४ ॥पत्री श्येन उलूकस्तु वायसारातिपेचकौ ।दिवान्धः कौशिको घूको दिवाभीतो निशाटनः ।
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध भूमिकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 2.254 · p. 31
जीवञ्जीवकपिञ्जलचकोरहारीतवञ्जुलकपोताः ।कारण्डवकादम्बक्रकराद्याः पक्षिजातयो ज्ञेयाः ॥ २५४ ॥
गीतिः
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव सरभादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.12.133 · p. 332
कण्ठारवो गृहार्थेभ्यः कपोतोऽप्यथ कामुकः ।अंह्रिपिच्छः कलरवो वग्देशी छुल्छुलारवः ॥ १३३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव नाट्यप्रकाण्डः Kalpadrukośa 2.5.163 · p. 435
शितिः कालो मेचकोऽपि रामश्च मिश्रवर्णके ।कपोताभः कपोतोऽथ पीतः पीतल इत्यपि ॥ १६३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 श्च (wrong syllable)
genderविadj.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.96 · p. 197
मदोत्कटश्चाटुकर्ता भवेत्करलवोऽपि सः ।नीलकण्ठः कपोतः स्याद्वन्योऽप्यथ घुघूत्करः ॥ ९६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पर्यायशब्दरत्न Paryāyaśabdaratna · धनञ्जयभट्ट मध्यमलोकसर्गः Paryāyaśabdaratna 2.285 · p. 61
स्यात्पञ्चदशवर्षे तु कपोतस्तदनन्तरे ।कुतपस्तत आमोदी ततः सरल इष्यते ॥ २८५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि पञ्चेन्द्रियजीवनामानि Suśīlanāmamālā 5.9.2431 · p. 392
पारापतः कपोतश्च ख्यातः पारावतः पुनः ॥ २४३१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश सिंहादिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.5.34 · p. 84
आल्यालिनौ द्रुणाद्रोणौ स्यादलिः क्षुद्रवृश्चिके ।स्यात् कपोतः कलरवः पारावतपरावतौ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वाचनाचार्यश्रीसाधुसुन्दरगणि चतुर्थः काण्डः Śabdaratnākara 4.364 · p. 248
पारापतः पारावतः पारपतः कपोतवत् ।कपोटः, गुन्द्राले जीवञ्जीवः स्याज्जीवजीववत् ॥ ३६४ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वाचनाचार्यश्रीसाधुसुन्दरगणि षष्ठः काण्डः Śabdaratnākara 6.16 · p. 250
शुक्रः शुक्लः, कपोताभे कापोतः स्यात्कपोतवत् ।कपोटोऽप्यथ हारिद्रे कथितौ पीत-पीतकौ ॥ १६ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण शकुन्ताध्यायः Śabdaratnākara 2.5.797 · p. 101
पारावतः कलरवः कपोतो बालवत्सकः ।मणिकण्ठः पूर्णकूटश्चाषो राजविहंगमः ॥ ७९७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण शकुन्ताध्यायः Śabdaratnākara 2.5.814 · p. 103
हारीतः कोकिलो लट्वा कपोतशुकशारिकाः ।जीवंजीवकदात्यूहौ चटको भृङ्ग इत्यमी ॥ ८१४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण वैश्याध्यायः Śabdaratnākara 3.4.1492 · p. 180
अथ स्यात् सर्जिकाक्षारः कपोतः सुखवर्चकः ।स्रुघ्निका स्वर्जिका स्वर्जी योगवाही सुवर्चिका ॥ १४९२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दार्णव Śabdārṇava · वाचस्पति Śabdārṇava 135 · p. 538
कपोतलावतित्तिराः ॥ १३५ ॥
genderपुंmasc.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश खगाध्यायः Vaijayantī 2.3.23 · p. 27
महापक्षी च कृष्णोऽसौ नक्तकः कृतमालकः ।कपोतो बालवत्सः स्यात् खञ्जरीटस्तु खञ्जनः ॥ २३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश वैश्याध्यायः Vaijayantī 3.8.129 · p. 133
वीज्योऽसुवर्चिका क्षारः कपोतः सुखवर्चकः ।स्नुघ्निका स्वर्जिका स्वर्जिर्योगवाही सुवर्चिका ॥ १२९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश गुणाध्यायः Vaijayantī 5.3.12 · p. 197
उत्पिशस्तु सितश्यामे हरिणे पाण्डुपाण्डरौ ।कपोतस्तु कपोताभः पद्मः पीतसितासितः ॥ १२ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास तार्धश्लोकः Dharaṇikośa 15.2.52 · p. 75
कपोतः कवकः प्रोक्तः सर्ज्यां ? पारावतेऽपि[40]च ।परेतो भूतभेदः स्यात्परेतो मृत उच्यते ॥
अनुष्टुप्
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ तान्ताः Koṣakalpataru 6.16.9 · p. 219
भवेत्परेतो नरि भूतभेदेमृतेऽन्यवत्स्यादथ झल्लकण्ठे ।पुमान्कपोतः कविकापतंगे ।षण्ढे तु तन्मज्जननीचपक्त्योः ॥ ९ ॥
उपजातिः
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.367 · p. 78
कितवेऽथ कपोतो ना वर्णभेदे त्रि तद्वति ।द्वे तु पारावताभिख्यखगेऽन्यस्मिन्नपि क्वचित् ॥ ३६७ ॥
अनुष्टुप्
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.368 · p. 78
गृहप्रवेशनायोग्ये पक्षिभेदेऽथ कर्परः ।पुमान् घटादिशकले कपालाख्ये शिरोस्थनि ॥ ३६८ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश तान्ताः Śabdaratnāvalī 7.16.96 · p. 219
कपोतश्चित्रकण्ठाङ्गपारावतविहङ्गयोः ।क्रन्दितं रुदिताह्वानयोधचित्करणेषु च ॥
अनुष्टुप्
त्रिकाण्डशेष Trikāṇḍaśeṣa · पुरुषोत्तमदेव नानार्थवर्गः Trikāṇḍaśeṣa 3.3.154 · p. 144
केतुर्ग्रहोत्पातचिह्ने कलितं विदिताप्तयोः ।कपोतः पक्षिमात्रेऽपि गुप्तं रक्षितगूढयोः ॥ १५४ ॥
अनुष्टुप्
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश पुंलिङ्गाध्यायः Vaijayantī 7.1.20 · p. 240
कुटीरस्तु कुलीरेऽपि कुंभीलस्तस्करेऽपि च ।कपोतः पारावतेऽपि कोकिलस्तूल्मुकेऽपि च ॥ २० ॥
अनुष्टुप्

कपोत as a meaning in nānārtha verses