कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

भेद

bhedaपुं · masc.

In 15 kośas: 22 synonym verses, 7 as a nānārtha head word, 42 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 3.516 · p. 30
सामदानभेददण्डा उपायाः साम सान्त्वनम् ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 न (wrong syllable)
genderपुंmasc.
अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 3.736 · p. 30
उपजापः पुनर्भेदो दण्डः स्यात्साहसं दमः ॥ ७३६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य पृथ्वीकायः Abhidhānacintāmaṇi 4.1.1041 · p. 40
ताम्रं म्लेच्छमुखं शुल्वं रक्तं द्व्यष्टमुदुम्बरम् ॥ १०३९ ॥म्लेच्छशाबरभेदाख्यं मर्कटास्यं कनीयसम् ।ब्रह्मवर्धनं वरिष्ठं सीसं तु सीसपत्त्रकम् ॥ १०४० ॥नागं गण्डूपदभवं वप्रं सिन्दूरकारणम् ।वर्ध्नं स्वर्णारियोगेष्टे यवनेष्टं सुवर्णकम् ॥ १०४१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह क्षत्रियवर्गः Amarakośa 2.8.20
भेदो दण्डः साम दानमित्युपायचतुष्टयम् ॥ २० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह क्षत्रियवर्गः Amarakośa 2.8.21
भेदोपजापावुपधा धर्माद्यैर्यत्परीक्षणम् ॥ २१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध सामान्यकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 4.780 · p. 89
उपजापो भवेद्भेदः साम सान्त्वमिति स्मृतम् ।तथेति प्रत्ययः श्रद्धा संस्कारो वासना स्मृता ॥ ७८० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव क्षत्रियप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.6.82 · p. 98
स प्रतापः प्रभावश्च यत्तेजः कोशदण्डजम् ।सामदाने भेददण्डावित्युपायचतुष्टयम् ॥ ८२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव क्षत्रियप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.6.86 · p. 98
दायो ना हरणं क्लीबे पुंसि भेदोपजापकौ ।त्रिवर्गेण भिया वापि परीक्षा सोपधा स्त्रियाम् ॥ ८६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव समुद्रादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.14.19 · p. 345
त्रिष्वर्गलं महत्सु द्वौ कल्लोलोल्लकावुभौ ।पुटे भेदो वङ्कचक्रे भ्रमश्च जलनिर्गमः ॥ १९ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.61 · p. 249
भेदो दण्डः साम दानमित्युपायचतुष्टयम् ।भेदोप[110a]जापौ शास्तिः स्त्री * * * * * * * * ।शास्तिः स्याद्भूपतेर्दण्डयमो दण्डश्च साहसम् ॥ ६१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ आतङ्कवर्गः Koṣakalpataru 3.3.7 · p. 306
व्यक्तिस्तु रोगप्राकट्यं भेदेन सहिता इमे ।चयादयो दोषगतिः निमित्तं तु निदानकम्[151b] ॥ ७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ प्रकीर्णवर्गः Koṣakalpataru 3.4.29 · p. 32
प्रतियत्नो गुणाधानं विकृतं वैकृतं त्रिषु ।उपस्कृतं भेद्यलिङ्गं प्रतियत्ने च वैकृते ॥विधा स्त्री भिद्भिदा भेदः प्रकारोऽथ परिक्रमः ।विहारोऽपि परीसर्प-परिसर्पगमास्त्रयः ॥ २९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ऊर्मिश्च ध्वनिश्च अञ्जलिश्च ऊर्म्मिध्वन्यञ्जलयः । एते शब्दाः पुंसि भवन्ति । अयमूर्म्मिस्तरङ्गः । अयं ध्वनिः शब्दः ।अयमञ्जलिः करपुटः । ओष्ठकपोलगुल्फसञ्ज्ञाश्च । सञ्ज्ञाशब्दः प्रत्येकमभिसम्बध्यते । ओष्ठश्च कपोलश्च गुल्फश्च ओष्ठकपोलगुल्फाः । एतेषां सञ्ज्ञाः पर्यायास्ते पुंसि भवन्ति । अयमोष्ठः अधरः दन्तच्छदः । अयं कपोलः गण्ड इत्येवमादयः । अयं गुल्फः पादग्रन्थिः घुठः घूंठ इत्येवमादयः । घञ्च एरच्च ऋदोरप्च । "पदरुजवेगस्पृशो घञि"त्येवमादिना प्रकरणे घञो विहित इति । "येन विधिस्तदन्तस्ये"ति घञ्प्रत्ययान्ताः शब्दाः पुंसि भवन्ति । तद्यथा । पादः रोगः वेगः स्पर्शः पाकः त्यागः योगः प्रसादः भेदः छेदः दाहः दोषः प्रकारविकार इत्येवमादयः । "एरजि"ति । एरजीवर्णान्तादच्प्रत्ययः स्यात् । अयं जयः नयः । तथा "ऋदोरप्" । ऋवर्णान्तादुवर्णान्ताच्च धातोरप्प्रत्ययः स्यात् । तत्र ऋवर्णान्तात् । अयं करः वरः भरः शरः नरः । इत्येवमादयः । उवर्णान्तात् । अयं प्लवः पवः भवः इत्येवमादयः । घञन्तादन्धकारशब्दस्यापि नित्यं पुंस्त्वं स्यादित्याह । बहुलमन्धकारश्च । अन्धकारो बहुलं पुंलिङ्गे भवति । विभाषा भवतीत्यर्थः । इदं अन्धकारम् । अयं अन्धकारः । तथा चोक्तम् । "नेहागमोऽस्ति शलभस्य न मारुतस्य स्नेहक्षयोऽपि न भवेत्प्रथमे प्रदोषे । अव्यक्तवस्तुपुरुषप्रतिबोधितेन पारावतेन पतता कृतमन्धकारम् ।"प्राण्यङ्गमिदन्तं वस्तिकुक्षिपाणीन्विमुच्य सर्वं स्त्री ।जङ्घा शिरा स्नुषा नासिका चूडा वसा चैव ॥ १७ ॥
वसन्ततिलकाmetre not read in every line
genderपुंmasc.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास चतुर्थः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 4.357 · p. 146
सान्त्वनं साम भेदस्तूपजापो दण्डनं दमः ।प्राभृतं ढौकनं तुल्ये उत्कोचो लञ्चया सह ॥ ३५७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.1201 · p. 188
उक्ता हि शक्तयस्तिस्रः प्रभुत्वोत्साहमन्त्रजाः ।सामदामभेददण्डा उपायाः शासने स्थिताः ॥ १२०१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 म (wrong syllable)
genderपुंmasc.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.1202 · p. 188
प्रियभाषादयो यत्र प्रोक्तं तत् साम सान्त्वनम् ।उपजापस्तु भेदः स्याद् दण्डस्तु साहसं दमः ॥ १२०२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 स्तु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश ब्रह्मवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.6.198 · p. 125
सामदानं दण्डभेदौ स्यादुपाये चतुष्टयम् ।साम सान्त्वं दया दानं दमो दण्डस्तु साहसम् ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश ब्रह्मवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.6.199 · p. 125
भेदोपजापावित्येषां पर्यायः परिकीर्तितः ।उपधाधर्मकामार्थैरमात्यादिपरीक्षणम् ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण क्षत्रियाध्यायः Śabdaratnākara 3.3.1275 · p. 156
अष्टवर्गोऽथ धर्माद्यैरुपधा स्यात् परीक्षणम् ।अथोपायाः सामदानभेददण्डाश्चतुष्टये ॥ १२७५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण क्षत्रियाध्यायः Śabdaratnākara 3.3.1276 · p. 156
उपजापस्तु भेदः स्यात् समाने सामसान्त्वने ।तन्त्रं स्वराष्ट्रचिन्ता स्यादावापः परिचिन्तनम् ॥ १२७६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण संकीर्णाध्यायः Śabdaratnākara 3.7.1695 · p. 204
अनुप्रासोऽक्षरावृत्तिः स तु वीप्सा सकृत्कृतः ।ग्रहो ग्राहे भिदा भेदे छिदा छेदे क्षये क्षिया ॥ १६९५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश क्षत्रियाध्यायः Vaijayantī 3.7.13 · p. 105
इन्द्रजालं तु कुहकमुपेक्षा त्ववधीरणम् ।उपजापस्तु भेदः स्यात् साम सांत्वं च सांत्वनम् ॥ १३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास दार्धश्लोकः Dharaṇikośa 17.2.1 · p. 93
भेदो विदारणे माने ? उपजापविशेषयोः ।सूदस्तु व्यञ्जने ख्यातः सूपकारे च कीर्तितः ॥
अनुष्टुप्
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ धातुवर्गः Koṣakalpataru 3.5.17 · p. 77
अनुज्ञास्पृहयोर्गत्यामुपात्स्मृत्यामुप[210b]द्रवे ।उत्पाते रुजि च प्रादो भेदे विघ्ने प्रधानके ॥ १७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ दान्ताः Koṣakalpataru 6.19.9 · p. 234
स्वेदोऽथ भेदोऽपि विशेषवाचीद्वैधोपजापे च विदारणे च ॥
इन्द्रवज्रा
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् पुल्लिँङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.89 · p. 28
भूभृद्गिरौ नृपेऽथाद्रितट ऋष्यन्तरे भृगुः ।भेदो विशेषे व्यावृत्तावुपजापे विदारणे ॥ ८९ ॥
अनुष्टुप्
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास भकारादयः Paramānandīyanāmamālā 5.20.330 · p. 203
भ्रमो भ्रान्तौ जलावर्ते भृङ्गो भ्रमरषिङ्गयोः ।भेदो विदारणे द्वैध उपजापविशेषयोः ॥ ३३० ॥
अनुष्टुप्
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश दान्ताः Śabdaratnāvalī 7.18.6 · p. 229
भेदो विदारणे द्वैधे स्याद्विशेषोपजापयोः ।मदो गर्वे च कस्तूर्यां वीर्ये च हर्षदानयोः ॥मन्दः स्वैरे च तीक्ष्णे च मूर्खे चाभाग्यरोगिणोः ।अल्पे च त्रिषु पुंसि स्यात्कविजात्यान्तरे शतौ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 च (wrong syllable)
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश पुंलिङ्गाध्यायः Vaijayantī 6.1.42 · p. 217
भरवीवधयोश्चान्त्यौ भूस्पृशौ वैश्यमानवौ ।विश्लेषे दारणे भेदो भेनः सूर्ये निशाकरे ॥ ४२ ॥
अनुष्टुप्

भेद as a meaning in nānārtha verses