हिरण्य
hiraṇyaक्ली · neut.In 22 kośas: 42 synonym verses, 9 as a nānārtha head word, 7 as a meaning of another word.
वित्तं रिक्थं स्वापतेयं राः सारं विभवो वसु ॥ १९१ ॥द्युम्नं द्रव्यं पृक्थमृक्थं स्वमृणं द्रविणं धनम् ।हिरण्यार्थौ निधानं तु कुनाभिः शेवधिर्निधिः ॥ १९२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
स्याद्रूप्यं कलधौतताररजतश्वेतानि दुर्वर्णकंखर्जूरं च हिमांशुहंसकुमुदाभिख्यं सुवर्णं पुनः ।स्वर्णं हेमहिरण्यहाटकवसून्यष्टापदं काञ्चनंकल्याणं कनकं महारजनरैगाङ्गेयरुक्माण्यपि ॥ १०४३ ॥कलधौतलोहोत्तमवह्निबीजान्यपि गारुडं गैरिकजातरूपे ।तपनीयचामीकरचन्द्रभर्मार्जुननिष्ककार्तस्वरकर्बुराणि ॥ १०४४ ॥जाम्बूनदं शातकुम्भं रजतं भूरि भूत्तमम् ।
metre not recognised
रूप्यक्लीकलधौतक्लीतारक्लीरजतक्लीश्वेतक्लीदुर्वर्णकक्लीखर्जूरक्लीहिमांशुक्लीहंसक्लीकुमुदक्लीसुवर्णक्लीस्वर्णक्लीहेमन्क्लीहिरण्यक्लीहाटकक्लीवसुक्लीअष्टापदक्लीकाञ्चनक्लीकल्याणक्लीकनकक्लीमहारजनक्लीरैपुंगाङ्गेयक्लीरुक्मक्लीलोहोत्तमक्लीवह्निबीजक्लीगारुडक्लीगैरिकक्लीजातरूपक्लीतपनीयक्लीचामीकरक्लीचन्द्रक्लीभर्मन्क्लीअर्जुनक्लीनिष्कक्लीकार्तस्वरक्लीकर्बुरक्लीजाम्बूनदक्लीशातकुम्भक्लीभूरिक्लीभूत्तमक्ली
genderक्लीneut.
genderक्लीneut.
कपर्दस्तु हिरण्यः स्यात्पणास्थिकवराटकौ ।
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
द्रव्यं वित्तं स्वापतेयं रिक्थमृक्थं धनं वसु ।हिरण्यं द्रविणं द्युम्नमर्थरैविभवा अपि ॥ ९० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
स्यात्कोशश्च हिरण्यं च हेमरूप्ये कृताकृते ।ताभ्यां यदन्यत्तत्कुप्यं रूप्यं तद्द्वयमाहतम् ॥ ९१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
स्वर्णं सुवर्णं कनकं हिरण्यं हेमकाटकम् ।तपनीयं शातकुम्भं गाङ्गेयं भर्म कर्बुरम् ॥ ९४ ॥चामीकरं जातरूपं महारजतकाञ्चने ।रुक्मं कार्तस्वरं जाम्बूनदमष्टापदोऽस्त्रियाम् ॥ ९५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
द्युम्नं द्रव्यं द्रविणं राः सारं स्वापतेयमर्थः स्वम् ।ऋक्थं पृक्थं वित्तं धनं हिरण्यं च वसु विभवः ॥ ८० ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
जाम्बूनदं हिरण्यं कनकमहारजतकाञ्चनानि स्युः ।कार्तस्वरचामीकरकर्बुरतपनीयनामानि ॥ १७४ ॥
आर्या
genderक्लीneut.
रुक्मं कार्तस्वरं स्वर्णं हिरण्यं जातरङ्गकम् ।दाक्षायणं श्रीमकुटं शुक्रं चिह्नं महोदरम् ॥ ५६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
जाम्बूनदं चोरुसारं रुक्मं कार्त्तस्वरं पुनः ।द्रविणं वरिवः श्वात्रं हिरण्यं रक्तमित्यपि ॥ ५३८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
द्यूतबीजं वटी वा ना हिरण्यं च वराटकः ।द्वयोर्वराटो वटकः कपर्दः श्वेतकोऽपि च ॥ १०२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
हिरण्यः श्वेत इति च बहवोऽन्ये चलेचराः ।पुंस्येवान्धुः प्रही कूप उदपानं तु पुंसि वा ॥ १२९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हिरण्यारण्यसख्यानां राजसूयकषाययोः ।स्याद्वाजपेयमलयशल्यानां वलयस्य च ॥ १७३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
जलशुक्तिर्घोङ्घपङ्कमण्डकौ श्वेतकस्तु ना ।कपर्दश्च हिरण्यः स्यात्पणास्थिक-वराटकौ ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हिरण्यमस्त्रियां हेमं निष्कमष्टापदं गमत् ।स्वर्णं सुवर्णं रजतं कुमारं त्विदमुत्तमम् ॥ ५३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
त्रिषु प्रतिकृतिस्त्वस्य हरिणी च हिरण्मयी ।वर्णावलीपरीक्षार्थं स्था[17a]पितेऽस्याल्पभागकः ।अकुप्यं च हिरण्यं च कोषः कोशोऽस्त्रियामुभौ ॥ ५५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
हिरण्यः कुमुदः पद्मो महिषाक्षो महासितिः ।स्वनामवर्णाः सर्वे स्युः सल्लकी तु महेरणा ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अर्थो विभवो लभसो नरि न स्त्री स्वो हिरण्य-दाये च ।[143a]धनमप्यस्त्री शेवं पुनरन्त्ये स्थाप्यविन्नो स्यात् ॥ २२ ॥
आर्या
genderक्लीneut.
वलयमलयपूयारण्यसंख्यं हिरण्यंप्रमयसमयसाया जन्यवत्पारिहार्यम् ।शरशिशिरतुषारक्षीरनीहारवार-प्रवरशिखरराष्ट्रभ्राष्ट्रसीरान्धकाराः ॥ ५८ ॥
मालिनी
genderपुंक्लीm. n.
कोशमस्त्री हिरण्यं च हेमरूप्यं कृताकृतम् ।ओषध्यो जातिमात्रं स्युरजातौ सर्वमौषधम् ॥ २१९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
हेम चाष्टापदं स्वर्णं कनकार्जुनकाञ्चनम् ।सुवर्णं हिरण्यं भर्मं जातरूपं च हाटकम् ॥ ९३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 र (wrong syllable)
genderक्लीneut.
स्वापतेयं हिरण्यार्थौ रा निधाने तु शेवधिः ।निधिः कुनाभिरप्येवं नवसंख्या भवन्त्यमी ॥ ७५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सुवर्णं काञ्चनं रुक्मं कल्याणं कनकं वसु ।हिरण्यं हाटकं वह्निबीजं चामीकरार्जुने ॥ ३२३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
मैरेयराजसूयौ च शल्यकुल्याव्ययान्यपि ।हिरण्यारण्यसंख्यानि मलयो वलयोऽपि च ॥ १५१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
द्रव्ये वित्तं स्वापतेयं ऋक्षं(क्थं?) रिक्षं(क्थं?) हिरण्यकम् ।धनं वसु हिरण्यं च द्युम्नं रा विभवो धनम् (मघम्?) ॥ ५३४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
जीविका वेतनं वृत्तिः द्रव्यं द्युम्नं धनं वसु ।कार्त्तस्वरम् शातकुम्भं हिरण्यं हेमहाटकम् ॥ २४६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सुवर्णं कनकं स्वर्णं हिरण्यं हेम काञ्चनम् ।चामीकरं शातकौम्भं गाङ्गेयं भर्म हाटकम् ॥ १७२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पृक्थमृक्थं च रिक्थं स्वं स्वापतेयं च रास्तथा ।ऋक्णमर्थो हिरण्यं स्याद् सारं द्युम्नं तथोच्यते ॥ २२५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
औजसमर्जुनं चन्द्रो दाक्षायणञ्च वैणवम् ।रक्तवर्णं हिरण्यं च हेम हेमञ्च हाटकम् ॥ १८०८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
कुप्यं कोशो हिरण्यञ्च स्वर्णे रूप्ये कृताकृते ।कुप्यं स्यात् तद्द्वयादन्यद् रूप्यं तु द्वयमाहतम् ॥ १८११ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वराटको हिरण्यश्च कपर्दश्च कपर्दकः ।श्वेतः पणास्थिकश्चेति नामानि कथयन्ति वै ॥ २१७४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वित्तं द्युम्नं हिरण्यस्वद्रव्यानि द्रविणं वसु ।रिक्थमृक्थं स्वापतेयमर्थो रैर्विभवो धनम् ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
हेमरूप्ये कृते कोषो हिरण्यञ्चाकृते तथा ।यदन्यत् हेमरूप्याभ्यां कुप्यमित्यभिधीयते ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अश्मजातौ च मुक्तादौ क्लीबे रत्नं मणिर्द्वयोः ।सुवर्णं काञ्चनं हेम हिरण्यं स्वर्णहाटकम् ।गाङ्गेयं कनकं भर्म शातकुम्भञ्च कर्वुरम् ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
रजतं हेम हेमोऽस्त्री रुक्मं रुग्मं च रुक्मलम् ।शातकुम्भं शातकौम्भं हिरण्यं हिरणं तथा ॥ ७७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अम्बुमात्रजशङ्खे तु शम्बुः शम्बूश्च शम्बुकः ।शम्बूकश्च सशाम्बूकः, कपर्दे तु हिरण्यवत् ॥ २८० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
द्युम्नं हिरण्यमथ हाटकशातकुम्भ-गाङ्गेयचन्द्रकलधौतशिलोद्भवानि ।कल्याणरुक्मतपनीयहिरण्यहेमकार्तस्वरं कनककाञ्चनकर्बुराणि ॥ १४० ॥
वसन्ततिलका
genderक्लीneut.
स्वर्णे दुर्वर्णसंश्लिष्ठे घनगोलकमस्त्रियाम् ।कोशमस्त्री हिरण्यं च हेमरूप्ये कृताकृते ॥ १४३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
हिरण्यं द्रविणं द्युम्नं रिक्थं ऋक्थं धनं वसु ॥ २४० ॥
genderक्लीneut.
सर्वमूल्यं द्यूतबीजं हिरण्यं च कपर्दकः ।वटकः पणास्थि स्याद्भासुरः स्फाटिकोपलः ॥ २८ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अकुप्यं कुप्यमन्यत्स्याद्रूप्यं तद्द्वयमाहतम् ।कोशमस्त्री हिरण्यं च हेमरूप्यं कृताकृतम् ॥ ७४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
हिरण्य as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु कल्याणस्याद्भीषणो दारुणगाढवाची त्रये रसे कु[282a]न्दुरुकीभवेऽन्त्ये । कल्याणमक्षय्यहिरण्यभद्रे खड्गे कृपाणश्छुरिकादिषु स्त्री ॥ २८ ॥ Koṣakalpataru 6.15.28
- नानार्थार्णवसंक्षेप पेशस्पेशो रूपे हिरण्येऽथ सूकरस्य हलस्य च । पोत्रं मुखाग्रे पौंस्यं तु बले युद्धेऽथ बर्हवाक् ॥ ४३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.3.43
- नानार्थार्णवसंक्षेप सानसिऋणे नखे हिरण्येऽथ स्त्रीवासो वामलूरके । स्त्रीणां वासे सुस्तरस्तु भवेच्छयनमानयोः ॥ २४५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.245
- नानार्थार्णवसंक्षेप कुमुलइत्येव योगशास्त्राणि समीक्ष्य कृतिनोदितम् । कुमुलं कुसुमे क्लीबं हिरण्ये च द्वयोः पुनः ॥ ५३८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.538
- नानार्थार्णवसंक्षेप पुष्कलभिक्षाचतुष्टये च स्यादृषिभेदे च पुंस्ययम् । मुष्ट्यष्टकाष्टके तु क्ली तथा वान्यहिरण्ययोः ॥ ११९४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1194
- नानार्थार्णवसंक्षेप सानसिऋणे नखे हिरण्येऽथ स्त्रीवासो वामलूरके । स्त्रीणां वासे सुस्तरस्तु भवेच्छयनमानयोः ॥ २४५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.245
- नानार्थार्णवसंक्षेप हर्षयित्नुहर्षयित्नुः पुना रङ्गोपजीविन्यनुवर्तके । प्रियंवदे च त्रिः क्ली तु हिरण्येऽथ हिरण्मयम् ॥ ६९४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.694