निसर्ग
nisargaपुं · masc.In 14 kośas: 10 synonym verses, 5 as a nānārtha head word, 2 as a meaning of another word.
स्वाद्रूपं लक्षणं भावश्चात्मप्रकृतिरीतयः ।सहजो रूपतत्त्वं च धर्मः सर्गो निसर्गवत् ॥ १३७६ ॥शीलं सतत्त्वं संसिद्धिरवस्था तु दशा स्थितिः ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अदृष्टिः स्यादसौम्येऽक्ष्णि संसिद्धिप्रकृती त्विमे ॥ ३७ ॥स्वरूपं च स्वभावश्च निसर्गश्चाथ वेपथुः ।कम्पोऽथ क्षण उद्धर्षो मह उद्धव उत्सवः ॥ ३८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अवहित्थमपि क्लीबेऽथ स्वभावस्तु पुंस्ययम् ।निसर्गश्च पुनः क्लीबे स्वरूपं रूपमित्यपि ॥ १४० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्वभावः प्रकृतिः शीलं निसर्गो विश्वसो निजः ।योग्या गुणनिकाभ्यासः स्यादभीक्ष्णं मुहुर्मुहुः ॥ १८५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्वरूपं सहजो रूपतत्त्वं सर्गो निसर्गवत् ।प्रीतौ प्रेम स्नेहहार्दे समाधाववधानता ॥ २६५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भावो मतमभिप्रायश्छन्द आकूत आशयः ।शीलं स्वभावः सहजो निसर्गः प्रकृती रुचिः ॥ ८४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
धर्मः शीलं स्वभावश्च सर्गश्चापि निसर्गवत् ।एतन्नामानि मन्यन्ते स्वरूपस्य बुधैर्भुवि ॥ २५०२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्यात् स्वरूपं निसर्गश्च पर्यायोऽयं स्वभावके ।कम्पनं कम्पितं कम्पो वेपनं वेपथुः पुमान् ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अमानस्यमामनस्यम्, चर्चा चर्चो विचारणा ।स्वभावे निसर्ग-सर्गौ पश्चात्तापोऽनुतापवत् ॥ ६ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 स्य (wrong syllable); pāda 3, syllable 4 नि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
रूपं तत्त्वं सतत्त्वं च स्वरूपं च सलक्षणम् ।सहजं निजमाजानं धर्मसर्गौ निसर्गवत् ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्वभावे सर्जने न्यासे निर्गमेऽप्यजयोऽपठीत् ।निष्पावः शिम्बिसंज्ञे स्याद् धान्ये ब्रूते तु यादवः ॥ १११ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
वणिङ्मार्गे श्रुतौ मार्गे निकायो गणलक्षयोः ।निसर्गस्तु स्वरूपे स्याद्विश्वनिर्माण एव च ॥ २७० ॥
अनुष्टुप्
निसर्ग as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश सहजसहजः सहजाते स्यान्निसर्गः सहजः स्मृतः । काम्बोजाः कम्बोजभवाः काम्बोजी मासपर्णिका ॥ Dharaṇikośa 7.2.7
- त्रिकाण्डशेष सहजव्याजः शाठ्येऽपदेशे च स्वेदरक्तात्मजाः स्वजाः । निसर्गे सहजः पुंसि सहोत्थे वाच्यलिङ्गकः ॥ ८८ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.88