उलूखल
ulūkhalaक्ली · neut.In 15 kośas: 26 synonym verses, 2 as a nānārtha head word, 2 as a meaning of another word.
आश्वत्थस्तु जितनेमिरौदुम्बर उलूखलः ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 त (wrong syllable)
genderपुंmasc.
genderक्लीneut.
genderक्लीneut.
पिटः पेटाकपिटकावुदूखलमुलूखलम् ।भवेदुद्धानमुद्ध्मानं चुल्लिश्चुल्ली च कथ्यते ॥ २२६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
चामरक्रूरदूराणां स्यात्कलेवरवेरयोः ।खुरोलूखलपातालयौतवानां दिवस्य च ॥ १०३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
खलको वायुसारोऽपि यातुकन्दः पलंकषः ।उलूखलं च कुम्भः स्यात्तन्निर्यासमिदं पुनः ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
आश्वत्थो जितनेमिः स्यादौदुम्बर उलूखलः ।बैल्वः सारस्वतो रौच्यः पैलवस्त्वौपरौधिकः ।कुण्डी कमण्डलुर्न स्त्री व्रतिनामासनं वृषी ॥ ९६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अयोनिशूकिलोऽथास्याग्रे शम्बः कण्डनी पुनः ।उलूखलोदूखले च * [शू]र्प-सूर्पे तु न स्त्रियाम् ॥ ५४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
न्याय्ये वरं सारमजस्रवास्रेवीरं तथा भ्रामरमृक्षरं च ।उलूखलं गुग्गुलुवाच्यथौ[229b]र्वेपातालमुक्तं खलमप्यवन्याम् ॥ १० ॥
इन्द्रवज्राmetre not read in every linenearly इन्द्रवज्रा: pāda 1, syllable 1 उ (wrong syllable)
genderक्लीneut.
प्राग्वंशशब्दः पुंसि भवति । अयं प्राग्वंशो यज्ञकुटी । शृङ्खलं त्रिषु लिङ्गेषु जानीहि । अयं शृङ्खलः इयं शृङ्खला इदं शृङ्खलम् । एते पुंसि कथिताः । अयं चमसः सोमपात्रम् । अयं स्तम्भः । निदाघो घर्मः । पशुर्गवादिः ।शूको धान्यादीनाम् । विटकः पिण्डकृतपरिमाणद्रव्यं शौण्डो वा ।वल्कलकुण्डलहिमचिह्नखलीनककुदगुह्यशुल्कशकलानि ।तीरोलूखलकवचानि च विद्यादितरजातौ ॥ ७७ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
उलूखलोदूखले च कलिञ्जमुशलौ पुनः ।कण्डोलकपिटेऽयोग्रं संकरावकरौ समौ ॥ २९५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
किण्वं दिवं सान्त्वमुलूखलं चपातालसत्त्वे वृशविश्वशीर्षम् ।मन्दाक्षपीयूषमहानसानिकासीससंयज्जगदर्पिषाणि ॥ ९८ ॥
इन्द्रवज्रा
genderक्लीneut.
नीवारास्तृणधान्याः स्युर्वनधूमे गवेधुकः ।प्रस्फोटनं तु शूर्पे स्यादुलूखलमुदूखलम् ॥ ४३९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
धान्योच्चयः खललको राशिर्निस्तुषधान्यकः ।अयोग्रं मुसलः शूर्पः प्रस्फोटनमुलूखलम् ॥ २६३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
आश्वत्थो जितनेमिश्च व्रते पीप्पलदण्डकः ।औदुम्बर उलूखलो दण्ड उदुम्बरस्य च ॥ १३५८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
genderक्लीneut.
अयोग्रं कण्डली दण्डो मुषलं मुसलन्तथा ।स्यात् कण्डनी कण्डणकी उलूखलमुदूखलम् ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
खण्डनभाण्डे तु भवेदुदूखलमुलूखलम् ।उरूखलं किलिञ्जे तु कटः कटी कटं तथा ॥ ५६ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 2 ण्ड (wrong syllable); pāda 4, syllable 3 क (wrong syllable)
genderक्लीneut.
उलूखलं च खलकं कुम्भोलूखलकं तथा ।चारे प्रियालः पियालो राजादन-राजातनौ ॥ १६१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 रा (wrong syllable)
genderक्लीneut.
कालिका दन्तरेखायां दन्तच्छिद्रमुलूखलम् ।विदुर्ना कर्णमूले स्यात् खुरस्योपरि कुष्ठिका ॥ ७३७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अस्त्री तु मुसलोऽयोग्रमुदूखलमुलूखलम् ।तुषस्तु त्वचि धान्यानामवघातस्तु खण्डनम् ॥ ८९४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पात्राणि स्युः स्रुवो यज्ञे स्रुग्जुहूरुपभृद्ध्रुवा ।शम्याग्निहोत्रहवनी दृषच्छूर्पमुलूखलम्कपालमुसलौ कृष्णाजिनं स्फ्य उपला स्त्रियाम् ॥ ११७६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
स्यात्तु सारस्वतो बैल्व औदुम्बर उलूखलः ।मौञ्जी तु मेखला सा तु मौर्वी स्यादेकमेखला ॥ १२२६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
बैल्वः सारस्वतो रौच्यः पैलवस्त्वौपरोधिकः ।आश्वत्थस्त्वजितनेमिरौदुंबर उलूखलः ॥ १९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 त (wrong syllable)
genderपुंmasc.
प्रस्फोटनं शूर्पमस्त्री न स्त्री तितउ चालनी ।अयोनिर्मुसलोऽस्त्री स्यादुदूखलमुलूखलम् ॥ ६५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
उलूखलं तु सन्धिः स्यात् कक्षाया वंक्षणस्य च ।कण्ठेगुडः कण्ठमणिरंसान्तौ पीठबन्धनौ ॥ ७० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
उलूखलं गुग्गुलुपादपे चस्यात्कण्डनीनाम्न्यथ चक्रवालः ।गिरौ द्वयोनस्तु स मण्डलेऽथकाशे नले पोटगलो झषे च ।स्याद्धस्तिमल्लो गणपेऽभ्रनागे-ऽथ ग्रामवृन्देऽपि च भस्मतूलम् ।स्यात्पांशुवर्षे तुहिनेऽथ वात-केलिर्विटानां रदलेखने स्यात् ॥ ७९ ॥
उपजातिःtwo metres in one verse
उलूखलं तु सन्धौ क्ली कक्षाया वङ्क्षणस्य च ।उलूखला स्त्री त्वश्वस्य दन्तच्छिद्र उलूखली ॥ ११६ ॥
अनुष्टुप्
उलूखल as a meaning in nānārtha verses
- नानार्थार्णवसंक्षेप पर्णसित्रि तु प्रकृष्टभृत्यादौ पर्णसिस्तु पुमानयम् । उलूखले बहुत्वे च शाकादौ चाथ शब्दवित् ॥ १११६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1116
- शब्दरत्नावली उदूखलअक्षमाला चाक्षसूत्रे त्वरुन्धत्यामपि स्त्रियाम् । अङ्कपाली परिरभ्ये कोटिधात्रिकयोः स्त्रियाम् ॥ भवेदतिवलौषध्यां प्रबलेऽप्यभिधेयवत् । उदूखलं गुग्गुलौ स्याद्भवेदुलूखलेऽपि च ॥ एकाष्ठीला पापचेल्यां वकपुष्पेऽपि च स्त्रियाम् । भवेत्कलकलः कोलाहले सर्जरसेऽपि च ॥ भवेत्कर्मफलं कर्मरङ्गे च सुखदुःखयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.104