गोधूम
godhūmaपुं · masc.In 19 kośas: 18 synonym verses, 4 as a nānārtha head word, 11 as a meaning of another word.
गोधूमे सुमनो वल्ले निष्पावः सितशिम्बिकः ॥ ११७४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
गोधूमः शतमर्वा स्यात् हेमाभः सुमनोगुरुः ।कोद्रवः कोटदूषः स्यात् बलकः करदूषकः ॥ २६९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
माषो वृष्यः सामिथकश्चणकस्तु मसूरकः ।अलसान्दो राजमाषो गोधूमः सुमनोगुरुः ॥ ५३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्तोकः स्तोक्यश्च हरिते द्विविधोऽपि प्रकीर्तितः ।शूकमुण्डोऽशूकमुण्डो गोधूमः स च वंशजः ॥ ४३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वंशधान्यं वंशबीजो यवपर्यायसम्भवः ।गोधूमः सुमनोपूपः क्षीरी निस्तुष इत्यपि ॥ ४४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गोधूमचूर्णं समिता शुद्धा च कणिका स्त्रियः ।गो[128a]धूम-सुमनौ तुल्यौ भूजम्बूरत्र योषिति ॥ ३२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
मांसाभिधानं विवराभिधानं च तीर्थतुण्डे च नपुंसके विद्धि जानीहि । यथा मांसं पलं पललं क्रव्यमित्यादि । इदं विवरं बिलं छिद्रं रन्ध्रं कुहरं सुषिरमित्यादि । इदं तीर्थं पुण्यस्थानम् । तुण्डं वक्त्रम् । यवमाषाद्या व्रीहयः पुंसि । यथा इमे माषाः मुद्गाः कुलत्थाः सोष्टाः गोधूमाः तिलाः कलापाः मसूराः सर्षपाः । प्रियङ्गवश्च स्त्रियामेव । इमाः प्रियङ्गवः ।पल्लव उक्तः पुंसि नपुंसके किसलयं स्त्रियां लाक्षा ।ऋग्रोचना पिडका कण्डूः क्षपा चैव ॥ ५७ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
खण्डी च राजमुद्गे तु मकुष्ठकमयुष्ठकौ ।गोधूमे सुमनो वल्ले निष्पावः श्वेतशिम्बिकः ॥ ३९२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गोधूमस्तु म्लेच्छभोज्यः सुमनाः सुमनो गुरुः ।शतपर्वा बहवकः कोद्रवे कोरदूषकः ॥ २१४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
बली बीजवरो माषः गोधूमसुमनौ [समौ ?] ।शितिशिम्बिकवल्लौ तु कालवृन्तं कुलत्थकः ॥ ९१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सर्षपे कर्षपः पुंसि तुन्दु(न्तु?)भश्च कदम्बकः ।गोध्या(धू?)मे सुमनः प्रोक्तः सिद्धार्थः श्वेतसर्षपे ॥ ४३० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.doubtful
गोधूमो वर्हणो वल्पः तीक्ष्णशूको यवोऽवलः ।स्नेही तिलो वलीमाषः स्निग्धः सन्तर्पणः सरः ॥ २५७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गोधूमनाम प्रख्यातः सुमनोऽपि कथ्यते ।वल्लस्तु शितशिम्बिकः सितशिम्बिक उच्यते ॥ २११८ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 7 म्बि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
गोधूमोऽपि च गोधूमं सुमनो म्लेच्छभोजनम् ।यवकः स्यात्तु कुल्माषः कुल्मासो यावकोऽपि च ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
व्रीहिश्यामाकगोधूमयवमुद्गतिलाणवः ।माषप्रियङ्गुनीवारकोरदूषमसूरकाः ।गवीधुका कुलित्थश्च यज्ञीयास्ते चतुर्दश ॥ ११८६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वंशवर्णः कृष्णवर्णः संवर्तो वातुलश्चणः ।समौ खल्वकनिष्पावौ गोधूमः सुमनो गुरुः ॥ १४२५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रवेटः सितशूकः स्याद्गोधूमो म्लेच्छभोजनः ।ताम्रवृन्तः कुलत्थः स्यान्निःस्नेहश्चण्डिकाऽतसी ॥ ४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
एलायां करके च दाडिम इति त्रय्यामथो भेषजेगोधूमो नरि नागरङ्ग उदितो व्रीहेर्विभेदेऽपि च ।व्याया[34a]मो नरि पौरुषे श्रमविधौ स्याद्दुर्गसंचारकेसर्पे पाशिनि कुक्कुरे नरि विलोमः स्यात्प्रतीपेऽन्यवत् ॥ ९१ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्metre not read in every line
कलोक्तौ मलिने धूलौ स्नेहपात्र इतीदृशम् ।गोधूमस्तूदितो नागरङ्गधान्यप्रभेदयोः ॥ ८१ ॥
अनुष्टुप्
गोधूमः स्यान्नागरङ्गशूकधान्यप्रभेदयोः ।दाडिमस्तु त्रिलिङ्गं स्यादेलायां करकेऽपि च ॥ ३३६ ॥
अनुष्टुप्
गोलोमी श्वेतदूर्वायां वचायां भूतकेशरे ।गोधूमोऽपि च नारङ्गे व्रीहिभिदौषधीभिदोः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 भि (wrong syllable)
गोधूम as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु भूजम्बूभूजम्बूर्गोधूमे विकङ्कतफले च [28b] संप्रोक्ता । Koṣakalpataru 6.24.12
- कोषकल्पतरु गोरक्षजम्बूगोरक्षजम्बूर्गोधूम[ धान्ये ]गोरक्षतण्डुले । Koṣakalpataru 6.24.15
- नानार्थार्णवसंक्षेप गुरुगुरुर्बृहस्पतौ बुद्धमुनौ पित्रादिके तथा । पुरोहिते च गोधूमेऽप्युपनीत्यादिकारिणि ॥ ३५८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.358
- नानार्थार्णवसंक्षेप कणिकाकणिका तिलमण्डे गोधूमे तच्चूर्णके लवे । कलशिर्भेषजस्तम्बे पृश्निपर्णीति विश्रुते ॥ १७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.1.17
- नानार्थार्णवसंक्षेप भूजम्बूब्रवीति वजे रभसः पुनरत्र पठत्यमुम् । भूजम्बूरिति गोधूमे विकङ्कतफलेऽपि च ॥ ६६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.1.66
- नानार्थार्णवसंक्षेप म्लेच्छभोज्यअत्रापि पूर्ववत् सादि म्लेच्छभोज्यः पुनः पुमान् । गोधूमधान्ये लिङ्गं च समासोऽर्थश्च पूर्ववत् ॥ ५०९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.509
- नानार्थार्णवसंक्षेप गोरक्षजम्बूमद्ये च काचशब्दार्थमालिकायां च वर्ण्यते । गोरक्षजम्बूर्गोधूमधान्ये गोरक्षतण्डुले ॥ ४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 7.4
- शिवकोष गवेधुकागवेधुकं गैरिके च तृणधान्ये गवेधुकः । गवेधुका तु गोधूमे बलायां च बलाभिदि ॥ ५९ ॥ Śivakoṣa 1.4.59
- शिवकोष सुमनस्शृतक्षीरोपरिस्त्यानरूपायामपि योषिति । सुमनः पुंसि गोधूमे मालत्यां सुमना स्त्रियाम् ॥ २७१ ॥ Śivakoṣa 16.1.271
- शिवकोष भूजम्बूगवादन्यां च भूजम्बूः स्वल्पजम्ब्वा विकङ्कते । गोधूमाह्वयधान्ये च नागरङ्गे च योषिति ॥ ३१९ ॥ Śivakoṣa 18.2.319
- वैजयन्ती कणिकाकल्पना समर्थनापि कषिके सस्यमक्षिके । कणिका तिलकाण्डेंऽशे गोधूमे तस्य चूर्णके ॥ ४ ॥ Vaijayantī 7.2.4