प्रवर
pravaraपुं · masc.In 16 kośas: 27 synonym verses, 5 as a nānārtha head word, 8 as a meaning of another word.
genderपुंmasc.
मुख्यं प्रकृष्टं प्रमुखं प्रबर्हं वर्यं वरेण्यं प्रवरं पुरोगम् ।अनुत्तरं प्राग्रहरं प्रवेकं प्रधानमग्रेसरमुत्तमाग्रे ॥ १४३८ ॥ग्रामण्यग्रण्यग्रिमजात्याग्र्यानुत्तमान्यनवरार्ध्यवरे ।प्रेष्ठपरार्ध्यपराणि श्रेयसि तु श्रेष्ठसत्तमे पुष्कलवत् ॥ १४३९ ॥
metre not recognised
genderविadj.
अगरौ प्रवरं शृङ्गं शीर्षकं मृदुलं लघु ।वरद्रुमः परमदः प्रकरं गन्धदारु च ॥ १२९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अग्र्यं प्रधानं प्रमुखं पुरोगं,मुख्यं परार्ध्यं प्रवरं प्रवर्हम् ।अग्रेसरं सत्तममुत्तमं च,ग्रामण्यमग्रण्यमुदाहरन्ति ॥ ६९० ॥
इन्द्रवज्रा
genderविadj.
सुगन्धिः कोमलः शालिः षष्टिगस्तस्य भेदके ।प्रवरः शालिकः षष्टिः कमलस्तु कलावकः ॥ २५९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गोत्रान्तेभ्यस्तस्य वृन्दे क्लीबे स्युर्गार्ग्यकादयः ।;l(5755}त्र्यार्षेयः प्रवरस्त्वस्त्रि(?) ते पुनर्यस्य पञ्च चेत् ।पञ्चावत्ती स उक्तोऽथ सापिण्ड्यं साप्तपूरुषम् ॥ २२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every lineLatin letters: l
genderपुंक्लीm. n.
कृष्णे प्रवर-वासन्त-हरिमन्थज-शिम्बिकाः ।वन्ये खण्डी-तुबर[128b]क-निगूढ*[क]कुलीनकाः ॥ ३९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
उत्कृष्टं च प्रकृष्टं च ******** ।मुख्यं प्रमुखं वर्यं प्रवरं प्राग्र्यं वरेण्यमग्र्यं च ।उत्तममग्राग्रीय-प्राग्रहराग्रिय-परार्ध्य-जात्यानि ॥ ६४ ॥
metre not recognised
genderविadj.
वलयमलयपूयारण्यसंख्यं हिरण्यंप्रमयसमयसाया जन्यवत्पारिहार्यम् ।शरशिशिरतुषारक्षीरनीहारवार-प्रवरशिखरराष्ट्रभ्राष्ट्रसीरान्धकाराः ॥ ५८ ॥
मालिनी
genderपुंक्लीm. n.
अगुरावगुरुर्लोहं वंशिका विश्वरूपकम् ।कृमिजं प्रवरं राजार्हं जौङ्गमनार्यकम् ॥ २१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कृष्णे प्रवरवासन्तौ हरिमन्थजशिम्बिकौ ।वनमुद्गे तुवरकनिगूढककुलीमकाः ॥ ३९१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
परमाप्तो गुरुर्ब्रह्म आत्मलाभकरः शिवः ।वरूथः प्रवरो ज्ञानी ब्राह्मणो ज्योतिरात्मवान् ॥ ११८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सुगन्धिको महाशालिः षष्ठिकः सूक्ष्मतण्डुलः ।कलावकास्तु कलमाः प्रवराः शालषष्ठिकाः ॥ २०८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वर्य्यं मुख्यं प्रकृष्टं च वरेण्यप्रवरे वरम् ।प्रवेकानुत्तरेऽग्र्यं चाग्रेसरं प्रमुखं तथा ॥ ३२७ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
मुख्यः प्रधानः प्रवरो वर्योऽग्र्योऽग्रेसरोऽग्रणीः ।प्रकृष्टश्च परार्ध्यश्च पुंगवः सत्तमः परः ॥ ९८ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
अनार्यजं च राजार्हं कृमिजं च वरद्रुमः ।प्रकरं प्रवरं गन्धदारु च मृदुलं लघु ॥ १०३४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 2 रु (wrong syllable)
genderक्लीneut.
प्रवेलश्च पुनः कृष्णे प्रवरो हरिमन्थजः ।वासन्तः शिम्बिकश्चैव वनमुद्गे निगूढकः ॥ २११४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अग्रीयश्चाग्रियोऽग्र्यं वै प्रष्ठं प्राग्रहरं परम् ।प्रकृष्टं प्रमुखं चैव पुरोगं प्रवरं वरम् ॥ २६१४ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
वंशिका वंशिकं कृमिजग्धं कृमिजमित्यपि ।प्रवरं प्रकरं तुल्ये गोशीर्षे हरिचन्दनम् ॥ २०० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 7 कृ (wrong syllable)
genderक्लीneut.
प्रधानमजहल्लिङ्गं वाच्यलिङ्गमपि स्मृतम् ।वरं वरेण्यं प्रवरमग्र्यमग्रीयमग्रियम् ॥ ४० ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
बालकः कृष्णशालिः स्यात् प्रवरः शालिषष्टिकः ।कलमसुगन्धिकहायनपारावतगौरलोहितपतंगाः ॥ १४१५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
जतमुखतूर्णकशारामुखसकरषष्टिकप्रवराः ।इत्येते शालिभेदाः स्युर्नीवारो मुनिसेवितः ॥ १४१६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
कृष्णे प्रवरवासन्तौ हरिमन्थकशिम्बिकौ ।ताम्रवृन्तः कुलत्थः स्यात् कफशत्रुः कुलत्थिका ॥ १४२६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अर्घ्यः परार्घ्यः प्रवरो वरेण्यः प्राग्र्यः प्रवेकः प्रमुखः प्रकृष्टः ।अनुत्तमः प्राग्रसरः प्रबर्हः श्रेष्ठोत्तमाग्रीयवरिष्ठवर्याः ॥ १५७३ ॥
उपजातिः
genderविadj.
षष्टिको गर्भपाकी स्यात्प्रवरः शालियष्टिकः ।कलापकास्तु कलमा हायनास्तु महाबुसाः ॥ ३४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सुराष्ट्रचीनचक्षुष्या हरिमन्थार्धरूपकौ ।कृष्णे प्रवरवासन्तौ हरिमन्थजशिंबिकौ ॥ ३७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्थावरं तस्थिवच्चान्यदुभयं तु चराचरम् ।वा क्ली प्रधानं प्रमुखप्रबर्हप्रवरोत्तमाः ॥ ६२ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
अर्चेय( ? )संतत्यभिधानवाची-श्रेष्टेऽन्यवत्स्याच्छबरस्तु पुंसि ।शंभौ च चाण्डालकजातिभेदेक्लीबे तु तोयेऽथ निशाचरे स्यात् ॥ ८८ ॥
इन्द्रवज्रा
doubtful
प्रक्षरे त्रिस्त्वतिखरे खलेऽथ प्रवरस्तु ना ।कृष्णमुद्गेऽब्धिलवणे पुनः क्ली त्रि तु सत्तमे ॥ १०९४ ॥
अनुष्टुप्
प्रवर as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु अवदातऋद्धेऽवसानेऽवगते गतौ च संप्रोच्यतेऽत्रावसितं प्रवीणैः । सिते च पीते नरि तद्युते तु त्रये विशुद्धे प्रवरेऽवदातः ॥ ४६ ॥ Koṣakalpataru 6.17.46
- नानार्थार्णवसंक्षेप महावीरप्रवर्ग्यपात्रे सुभटे वीरे वज्रेऽप्यथ त्रिषु । प्रवरे द्वे तु हंसे च श्वेताश्वे च खगेऽपि च ॥ ४५० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.450
- परमानन्दीयनाममाला कुकुदकबरी बालविन्यासे कुलायः पक्षिनीडके । कुकुदं राजचिह्ने स्याद्वृषाङ्के प्रवरेऽपि च ॥ १३४ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.7.134
- वैजयन्ती उत्तमउदूढावूढपृथुलावुत्तमौ प्रवरान्तिमौ । महत्युदात्त उच्चोक्तेऽप्युपोढो निकटोढयोः ॥ ६ ॥ Vaijayantī 7.4.6
- वैजयन्ती प्रथमपिण्डिलः स्थूलजंघे च गणनाकुशलेऽपि च । प्रतीक्ष्यौ प्रतिपाल्यार्च्यौ प्रथमौ प्रवरादिमौ ॥ १७ ॥ Vaijayantī 7.4.17
- वैजयन्ती उत्तरउत्तरं प्रतिवाक्ये स्यादुदीच्ये प्रवरोर्ध्वयोः । स्त्रीलिङ्गत्वे धनुर्लक्ष्म्यां पुरुषे पावके च ना ॥ १८ ॥ Vaijayantī 7.5.18
- वैजयन्ती जीवकजृंभितं जृंभणोत्फुल्लविवृद्धेषु विचेष्टिते । जीवकः प्रवरे जन्तौ श्रमणे वृद्धिजीविनि ॥ ४० ॥ Vaijayantī 7.5.40
- वैजयन्ती महावीरवज्रेऽश्वे तनये हंसे शूरेऽग्नौ प्रवरे हरौ । राजादनं प्रियाले ना क्षीरिकायां पलाशके ॥ २१ ॥ Vaijayantī 8.5.21