लङ्घन
laṅghanaक्ली · neut.In 12 kośas: 11 synonym verses, 7 as a nānārtha head word, 8 as a meaning of another word.
दोषज्ञस्तु भिषग्वैद्य आयुर्वेदी चिकित्सकः ।रोगहार्यगदंकारो भेषजं तन्त्रमौषधम् ॥ ४७२ ॥भैषज्यमगदो जायुश्चिकित्सा रुक्प्रतिक्रिया ।उपचर्योपचारौ च लङ्घनं त्वपतर्पणम् ॥ ४७३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
रोगक्रोधभयैर्यत्तदन्नत्यागाच्च लङ्घनम् ।द्व्यन्तरे द्व्यन्तरे भुक्तं तत्तु षष्ठात्मकालकम् ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वल्गितं त्वग्रकायस्य समुल्लासान्न तत्रिकम् ।आकुञ्चितास्यं गमनं लङ्घनं तु प्लुतं भवेत् ॥ ६४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
प्रवाहिकातस्तु भवेदव्ययं तच्चिकित्सने ।संतर्पणं बृंहणं स्याल्लङ्घनं त्वपतर्पणम् ।शोधनं दोषनिर्हारि शमनं दोषशान्तिकृत् ॥ ८० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
उपचारश्चिकित्सा चोपचर्या रुक्प्रतिक्रिया ।क्वाथचूर्णादिभेदेन लङ्घनं त्वपतर्पणम् ॥ १३७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
genderक्लीneut.
प्रायोपवेशनञ्चापि रोगाद्यैर्लङ्घनन्तु तत् ।अर्धाशनं त्वर्धशनं द्वयं स्यादर्धभोजने ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कौशली कुशलप्रश्नः समीची वन्दना मता ।उपोषणन्तूपवासो रोगाद्यैर्लङ्घनं च तत् ॥ १० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
प्लुतं तु लंघनं पक्षिमृगधर्मेण भिद्यते ।यानं सांयात्रिकं युग्यं वाहनं वाह्यधोरणे ॥ १२३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.doubtful
उपचर्या चिकित्सा स्याल्लंघनं त्वपतर्पणम् ।कुशी भग्नास्थिबन्धः स्यादरिष्टो दंशबन्धनम् ॥ १३९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.doubtful
सविकारा गतिः सोरो भेलनं तरणं प्लवः ।कादाचित्कस्तु भेयोऽसौ क्षेपो लंगनलंघने ॥ १२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.doubtful
स्यात्कल्पनं कर्तनक्लृप्तिवाचिस्त्री सज्जनायामथ कर्तनं तु ।छेदे वधूनामपि तूलसेवे-ऽथो लङ्घनं भूषणवाचकं च ॥ ५० ॥
इन्द्रवज्राmetre not read in every linenearly इन्द्रवज्रा: pāda 1, syllable 7 न (wrong syllable)
meaningsभूषण
doubtful
स्वरसं तु दिने गेहे स्थानकं त्वालवालके ।लङ्घनं कर्तुकामानां सिंहादीनां क्रमाह्वये ॥ ८६ ॥
अनुष्टुप्
meaningsक्रम
अवस्थानविशेषे च स्थानीयं तु पुरे तथा ।स्थातव्येऽपि महाग्रामे सामर्थ्यं तु बले भवेत् ॥ ८७ ॥
अनुष्टुप्
meaningsअवस्थानविशेष
doubtful
रोचना स्त्री तु गोपित्ते रक्तकह्लारयोषितोः ।रोचनः कूटशाल्मल्यां पुंसि स्याद्रोचके त्रिषु ॥रोही वटद्रुमेऽश्वत्थे तया रोहितके पुमान् ।लङ्घनं क्रमणे चोपवासे प्लवनेऽपि च ॥ललना स्त्री शिवाभेदरसनाकामिनीषु च ।लेखनन्तु लिपिन्यासे भूर्जे च छर्दनेऽपि च ॥वर्जनं हिंसने दाने तथा त्यागविशेषके ।वपनं मुण्डने क्लीबं वीजाधानेऽपि तत्स्मृतम् ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
लङ्घन as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् अतिस्वस्त्याशीः क्षेमपुण्यादौ प्रकर्षे लङ्घनेऽप्यति ॥ २४२ ॥ Amarakośa 3.3.242
- धरणिकोश अतिअतिशब्दः प्रशंसायां प्रकर्षे लङ्घनेऽप्यति । नितान्तासंप्रतिक्षेपवाक्येऽप्येष सुसम्मतः ॥ Dharaṇikośa 34.7.8
- धरणिकोश जोषम्जोषं सुखे प्रशंसायां तूष्णींलङ्घनयोरपि । साम्प्रतं तु द्वयोरेव [स्याद्यु]क्तार्थाधुनार्थयोः ॥ Dharaṇikośa 34.15.5
- कोषकल्पतरु अतिक्रमिक्राम्यति स्यात्क्रामति च चरणक्षेपणे द्वयम् । अनुपूर्वेऽनोः क्रमिः स्यादतेर्भवति लङ्घने ॥ ४६ ॥ Koṣakalpataru 3.5.46
- कोषकल्पतरु क्षेपआक्रोशे शपथे च शाप उदितः स्वापस्तु निद्राज्ञता- स्पर्शाज्ञत्व उदीरितस्त्रपु पुनः स्यात्सीसके रङ्गके । नीपो धूलिकदम्बरायधरयो(?)नीलेऽप्यशोके तथा गोष्ठग्रामगणाधिकारिणि नृपे गोपो भवेद्बल्लवे । गोपी तु गोपाल[26a]नितम्बिनी स्या- त्स्यात्सारिकायामपि रक्षिकायाम् । क्षेपो विलम्बेऽपि च निन्दने ना हेलामदप्रेरणलङ्घनार्थाः ॥ ४ ॥ Koṣakalpataru 6.22.4
- शब्दरत्नावली मुनिभेषजवृषभध्वज इत्युक्तो वृद्धभेदे च शङ्करे । मुनिभेषजमगस्त्ये हरितक्याञ्च लङ्घने ॥ Śabdaratnāvalī 7.8.38
- शब्दरत्नावली अस्तुपक्षान्तरे नियोगे च प्रशंसायां विनिग्रहे । अस्तु प्रकर्षे पीडायां प्रशंसायाञ्च लङ्घने ॥ असम्प्रत्यभ्यनुज्ञानेऽधिक्षेपासूययोरपि । इति प्रकरणे हेतौ परकृत्यनुकर्षयोः ॥ Śabdaratnāvalī 8.1.23
- त्रिकाण्डशेष मुनिभेषजबुधैः ख्यातो भारद्वाजो द्रोणाचार्ये मुनावपि । भृङ्गराजः खगौषध्योर्लङ्घने मुनिभेषजम् ॥ ८६ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.86