यान
yānaक्ली · neut.In 18 kośas: 26 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 11 as a meaning of another word.
संधिविग्रहयानान्यासनद्वैधाश्रया अपि ।षङ्गुणाः शक्तयस्तिस्रः प्रभुत्वोत्साहमन्त्रजाः ॥ ७३५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
यानं युग्यं पत्त्रं वाह्यं वह्यं वाहनधोरणे ॥ ७५९ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
सन्धिर्ना विग्रहो यानमासनं द्वैधमाश्रयः ॥ १८ ॥षड्गुणाः शक्तयस्तिस्रः प्रभावोत्साहमन्त्रजाः ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
genderक्लीneut.
सव्येष्ठः कथ्यते सूतो वरूथं रथगोपनम् ।वाहनं धोरणं युग्यं यानं पत्त्रमिति स्मृतम् ॥ ४४९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
श्रेणिः स्त्रियां च प्रकृतिर्द्वे इमे चाथ षड्गुणाः ।सन्धिर्ना विग्रहो यानमासनं द्वैध आश्रयः ॥ ८० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अस्त्रियां वाहनं पत्रं यानं युग्यं च धोरणम् ।परंपरावाहनं यत्तद्वैनीतकमस्त्रियाम् ॥ २२४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
संधिर्ना विग्रहो यानमासनं द्वैधमाश्रयः ।षड्गुणाः शक्तयस्तिस्रः प्रभुत्वोत्साहमन्त्रजाः ॥ ५९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
युग्मं यानं तु न स्त्री स्यादथ वै[118b]नीतकोऽस्त्रियाम् ।परंपरावाहनेऽथ राजार्हं राजवाहनम् ॥ ८३ ॥
metre not recognised
genderपुंक्लीm. n.
श्राद्धो[232b]त्सेध-कबन्ध-सौध-मधु चान्धं चायुधं चौषधंमौनं मानविमानयानपुलिनापीनोदपानासनम् ।उद्यानं नलिनं खलीनखलिनस्थानाभिधानौदन-ब्रह्मप्रेमसमानजानुनिधनप्रस्फोटनं पक्ष्म च ॥ ५० ॥
शार्दूलविक्रीडितम्metre not read in every line
श्राद्धपुंक्लीउत्सेधपुंक्लीकबन्धपुंक्लीसौधपुंक्लीमधुपुंक्लीअन्धपुंक्लीआयुधपुंक्लीऔषधपुंक्लीमौनपुंक्लीमानपुंक्लीविमानपुंक्लीयानपुंक्लीपुलिनपुंक्लीआपीनपुंक्लीउदपानपुंक्लीआसनपुंक्लीउद्यानपुंक्लीनलिनपुंक्लीखलीनपुंक्लीखलिनपुंक्लीस्थानपुंक्लीअभिधानपुंक्लीओदनपुंक्लीब्रह्मन्पुंक्लीप्रेमन्पुंक्लीसमानपुंक्लीजानुपुंक्लीनिधनपुंक्लीप्रस्फोटनपुंक्लीपक्ष्मन्पुंक्ली
genderपुंक्लीm. n.
साम्ना लक्ष्म्या हयोत्पत्तिः सप्तधेति प्रकीर्तिता ।वाहनं यानं संयुग्यं वाह्यं धोरणमित्यपि ॥ १८४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 नं (wrong syllable)
genderक्लीneut.
तेषामन्धोऽमृतं पेयूषं पीयूषमपि स्मृतम् ।समुद्रनवनीतं च सुधा यानमथोच्यते ॥ ५२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
संदेशहारको दूतो गृहस्वामी तु सत्रिणि ।षड्गुणा विग्रहसन्धियानद्वैधाश्रयासनम् ॥ ३५५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 ह (wrong syllable)
genderक्लीneut.
समानो वर्धमानश्च विमाननिधने अपि ।हायनस्थानयानानि वस्नोद्यानासनानि च ॥ १४५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
बलीवर्दादिकण्ठस्थरज्जौ प्रासङ्ग इष्यते ।यानं युग्यं कलानं च धोरणं धारणं तथा ॥ ३१७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अश्वपोतस्तु शिशुको गर्भे सुलातिकाऽपि च ।वाहनं यानसंयुग्यं रात्रिकं वाह्ययो रणे ॥ ३४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 सु (wrong syllable)
genderक्लीneut.
शिबिका याप्ययानं च दोला प्रेङ्खा सुखासनम् ।वाहनं धोरणं यानं पत्रं युग्यं गतिर्ध्वजः ॥ १५८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सन्देशहारको दूतः ख्यातः सन्धिस्तु विग्रहः ।यानं तथाऽऽसनं द्वैधमाऽऽश्रयश्चेति षड्गुणाः ॥ १२०० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
यानं युग्यं तथा पत्रं वाह्यं वह्यं च वाहनम् ॥ १२३८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
पौरश्रेणीश्च राज्याङ्ग प्रकृतिश्च भवेत् द्वयमम् ।पुंसि सन्धिर्विग्रहः स्याद् यानमासनमा श्रेयः ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 4, syllable 7 श्रे (wrong syllable)
genderपुंmasc.
सर्वस्मिन् वाहने यानं विमानञ्चापि धोरणम् ।युग्यं पत्रं चङ्कुरञ्च यापनं गतिमित्रकम् ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
यात्रा व्रज्या प्रस्थितिश्च यानं प्राणनमित्यपि ।स्यादासारः प्रसरणं तथा प्रसरणीति च ॥सर्वतो व्याप्यसैन्यानां प्रसारे त्रयमुच्यते ।त्रिषु प्रचक्रं चलितं चलितार्थे भवेद्द्वयम् ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
स्वाम्यमात्यसुहृत्कोशराष्ट्रदुर्गबलानि च ।षाड्गुण्यं षड्गुणाः संधिविग्रहो यानमासनम् ॥ १२७२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
परंपरावाहनं स्याद्यत्तद्वैनीतकोऽस्त्रियाम् ।सर्वं तु वाहनं यानं पत्रं युग्यं च धोरणम् ॥ १३२३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
षड्गुणा आसनं यानं द्वैधं विग्रह आश्रयः ।सन्धिश्चेन्द्रयमादीनां वृत्तमिन्द्रव्रतादिकम् ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
प्लुतं तु लंघनं पक्षिमृगधर्मेण भिद्यते ।यानं सांयात्रिकं युग्यं वाहनं वाह्यधोरणे ॥ १२३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
गतौ च यानं योनिस्तूत्पत्तिस्थाने भगेऽपि च ।रसनन्तु ध्वनौ स्वादे रसज्ञारास्नयोः स्त्रियाम् ॥ २५५ ॥
अनुष्टुप्
meaningsगति
यान as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश दोलाधूली संख्यान्तरे पांसौ दोला यानं च सीविका । आभीलं भीषणे कृच्छ्रे कीलालमसृगम्बुनोः ॥ Dharaṇikośa 27.1.5
- कोषकल्पतरु प्रेङ्खाप्रेङ्खा च याने नट[261b]नेऽटने च वीङ्खा तु नृत्ये गतिशूकशिम्ब्योः । Koṣakalpataru 6.2.7
- कोषकल्पतरु अङ्गनक्षौरक्रिये द्योरपि तुण्डनं स्यात् खलेरतौ हिण्डनमामनन्ति । स्यादङ्गनं प्राङ्गणयानवाचि स्त्रियां स्त्रियां स्यादथ गन्धनं तु ॥ ५२ ॥ Koṣakalpataru 6.21.52
- नानार्थार्णवसंक्षेप गोत्रगजानां पूर्वजङ्घादिपादयोरथ गोत्रवाक् । लोके यानेऽप्यथो चर्म फलकाख्यास्त्रवारणे ॥ २१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.3.21
- नानार्थार्णवसंक्षेप निःसरणउपाये निर्गमे द्वारे मरणे भयनिर्गतौ । याने पुरगृहादीनां मुखे निस्तरणं पुनः ॥ २१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.21
- परमानन्दीयनाममाला अञ्जनशुभेऽपि सूतिकागारेऽङ्गजः कामे तनूद्भवे । अञ्जनो दिग्गजे भूध्रेऽञ्जनं सौवीरयानयोः ॥ २६ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.1.26
- शब्दरत्नावली अङ्गनअसनो वृक्षभेदे स्यादसनं क्षेपणेऽपि च । अङ्गनाऽपि च कामिन्यां क्लीबं प्राङ्गनयानयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.28
- शब्दरत्नावली यकारयकारो वायुयशसोर्योगे याने च यातरि । ज्या मातरि क्षितौ मौर्व्यां द्यु क्लीबं गगणे दिने ॥ Śabdaratnāvalī 7.26.1
- तन्त्राभिधान यआग्नेयो व्यापकस्त्यागो होमो यानं प्रमा सुखम् । चण्डः सर्वेश्वरी धूमश्चामुण्डा सुमुखेश्वरी ॥ १४१ ॥ Tantrābhidhāna 2.43.141
- तन्त्राभिधान य----------------------------------- याने यातरि यस्त्यागे कथितः शब्दवेदिभिः । रः स्यात् कामेऽनिले वह्नौ शब्दे रुः परिकीर्त्तितः ॥ २९ ॥ Tantrābhidhāna 3.29
- वैजयन्ती योग्ययोग्यं यन्त्रक्षमापूपयानोपायिषु चन्दने । योग्याभ्यासः क्षमापुण्ये रोको रश्मौ बिले नपुम् ॥ ६७ ॥ Vaijayantī 6.5.67