क्रमण
kramaṇaपुं · masc.In 14 kośas: 16 synonym verses, 1 as a nānārtha head word, 7 as a meaning of another word.
genderपुंmasc.
अश्वे तु क्रमणः कुण्डी प्रोथी ह्रेषी प्रकीर्णकः ॥ १७५ ॥पाकलः परुलः किण्वी कुटरः सिंहविक्रमः ।माषाशी केसरी हंसो मुद्गभुग्गूढभोजनः ॥ १७६ ॥वासुदेवः शालिहोत्रो लक्ष्मीपुत्रो मरुद्रथः ।चामर्येकशफोऽपि स्यादश्वायां पुनरर्वती ॥ १७७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तुरङ्गमः शालिहोत्री कुतुरस्तर्क्ष्यकस्तथा ।मेटकः क्रमणो भोगी पाकलो गृहभोजनः ॥ ३२१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पुमान्पादोङ्घ्रिरङ्घ्रिः पत्क्रमणो विक्रमः क्रमः ।तन्मूलं गाहिरं क्लीबे पादाग्रं प्रपदं च षण् ॥ २१८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तलं तु तलहृदयं मध्यं पादतलस्य यत् ।पादन्यासः पदं क्लीबे क्रमः क्रमणमित्यपि ॥ २२० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 त (wrong syllable)
genderक्लीneut.
वाजी वाहस्तुरङ्गोर्वा गन्धर्वः सैन्धवो हयः ।प्रकीर्णः क्रमणः प्रोथी कुरटः सिंहविक्रमः ॥ १९० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
देहार्द्धमर्द्धदेहं च देहादेः स्यात्समेंऽशके ।अङ्गं प्रतीकोऽवयवोऽपघनोऽस्यैकदेशकः ।प्राणस्थानं मर्म चान्ते पीडनाद्यत्र रुग्भवेत् ।अङ्घ्रि[83b]रंह्रिः क्रमः पादः क्रमणश्चलनश्च पद् ॥ ४१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
क्रमणकेसरि-केसरि-विक्रमा-निलरथैकशफा गृहभोजनः ।कुटच-चामरि-पालक-किण्विनःपरुल-वाडव-हंस-मुहुर्भुजः ।वडवाश्वा प्रसूर्वामी वाजिनी चार्वती हयी ।अश्वस्यन्ती कामुकी सा टारो लघुतुरंग[113b]मः ॥ ९ ॥
द्रुतविलम्बितम्two metres in one verse
genderपुंmasc.
कुदुरो णेटकस्तार्क्ष्यः क्रमणो ग्रहभोजनः ।पालकः पुरुलः पीतो माषाशी सिंहविक्रमः ॥ १७७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
------------ पिण्डिकायां पिचण्डिका ।चरणांह्री क्रमः पादश्चलनः क्रमणः समौ ॥ २७३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
जानूरुपर्व चाष्ठीवत्प्रतिजङ्घा तु पिण्डिका ।पादः पदोंऽह्रिश्चरणश्चलनः क्रमणः क्रमः ॥ ४३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चरणश्चलनः पादः क्रमश्च क्रमणः पदः ।अंह्रिरङ्घ्रिस्तथा पत् पाद् चेति नामानि मन्यते ॥ ९९३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अश्वः सप्तिर्हयो ह्रेषी हरिर्वहिश्च हंस इति ।अर्वा वाजी तथा किण्वी क्रमणः सिंहविक्रमः ॥ २२३० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
घुटः सर्वेऽपि पुंस्त्रीगाः, चरणे चलनः क्रमः ।क्रमणः पाद-पदौ पात् पत्-पदे अंह्रिरङ्घ्रियुक् ॥ १८६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 प (wrong syllable)
genderपुंmasc.
कुदरो घोटकस्तार्क्ष्यः क्रमणो ग्रहभोजनः ।पाकलः परुलः पीतिर्माषाशी हि सविक्रमः ॥ ९१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भित्तं शकलखण्डे वा पुंस्यर्धोऽर्धं समेंऽशके ।अस्त्री चरणमंघ्रिर्ना पत् पादः क्रमणं पदम् ॥ ५६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
क्रमण as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश लङ्घनक्रन्दने रोदनाह्वाने मेहने मूत्रशेफसी । लङ्घनं क्रमणे ग्लानौ गर्जनं ध्वनिकोपयोः ॥ Dharaṇikośa 19.1.15
- धरणिकोश संक्रमविक्रमः शक्तिसंपत्तिः क्रान्तिमात्रं च विक्रमः । संक्रमः क्रमणे सम्यग्वारिसंचारवस्तुनि ॥ Dharaṇikośa 24.2.14
- कोषकल्पतरु नृतूना नर्तकेऽपि क्रमणे नृतूः स्या- द्रतूर्द्युनद्यामपि सत्यवाण्याम् । Koṣakalpataru 6.16.67
- नानार्थार्णवसंक्षेप प्लवननिगदाख्ययजुर्वेदविशेषे प्लवनं पुनः । उन्मज्जने प्लुतीभावे क्रमणे च प्रकीर्तितम् ॥ ४८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.3.48
- शब्दरत्नावली लङ्घनरोचना स्त्री तु गोपित्ते रक्तकह्लारयोषितोः । रोचनः कूटशाल्मल्यां पुंसि स्याद्रोचके त्रिषु ॥ रोही वटद्रुमेऽश्वत्थे तया रोहितके पुमान् । लङ्घनं क्रमणे चोपवासे प्लवनेऽपि च ॥ ललना स्त्री शिवाभेदरसनाकामिनीषु च । लेखनन्तु लिपिन्यासे भूर्जे च छर्दनेऽपि च ॥ वर्जनं हिंसने दाने तथा त्यागविशेषके । वपनं मुण्डने क्लीबं वीजाधानेऽपि तत्स्मृतम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.70
- शब्दरत्नावली संक्रमविक्रमः क्रान्तिमात्रे स्याच्छक्तिसम्पदि पुंस्यपि । संक्रमः क्रमणे पुंसि न स्त्री स्याद्दुर्गसञ्चरे ॥ Śabdaratnāvalī 7.25.43
- शब्दरत्नावली आग्रहप्रत्यूहा नीलिकायां ना कालकण्ठे विहङ्गमे । आग्रहो ग्रहणे शक्तौ क्रमणेऽनुग्रहेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.33.16