शाश्वत

śāśvataवि · adj.

In 16 kośas: 17 synonym verses, 3 as a nānārtha head word, 6 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य सामान्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 6.1453 · p. 55

नेदिष्ठमन्तिकतमं विप्रकृष्टपरे पुनः ।दूरेऽतिदूरे दविष्ठं दवीयोऽथ सनातनम् ॥ १४५२ ॥शाश्वतानश्वरे नित्यं ध्रुवं स्थेयस्त्वतिस्थिरम् ।स्थास्नु स्थेष्ठं तत्कूटस्थं कालव्याप्येकरूपतः ॥ १४५३ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 त (wrong syllable)

नेदिष्ठवि अन्तिकतमवि विप्रकृष्टवि परवि दूरवि दविष्ठवि दवीयस्वि सनातनवि शाश्वतवि अनश्वरवि नित्यवि ध्रुववि अतिस्थिरवि स्थेयस्वि स्थास्नुवि स्थेष्ठवि कूटस्थवि

genderविadj.

नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह विशेष्यनिघ्नवर्गः Amarakośa 3.1.72

शाश्वतस्तु ध्रुवो नित्यसदातनसनातनाः ॥ ७२ ॥

अनुष्टुप्

शाश्वतवि ध्रुववि नित्यवि सदातनवि सनातनवि

genderविadj.

हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध स्वर्गकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 1.125 · p. 16

सनातनं ध्रुवं नित्यं शाश्वतं स्यादनश्वरम् ।धर्मः पुण्यं वृषः श्रेयः सुकृतं च समं स्मृतम् ॥ १२५ ॥

अनुष्टुप्

सनातनवि ध्रुववि नित्यवि शाश्वतवि अनश्वरवि धर्मपुं पुण्यक्ली वृषपुं श्रेयस्क्ली सुकृतक्ली

genderविadj.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव विशेष्यनिघ्नकाण्डः Kalpadrukośa 1.9.131 · p. 228

अनाकुलं शाश्वतस्तु ध्रुवो नित्यः सनातनः ।सदातनश्च स्थास्नुस्तु स्थेयान् स्थिरतरोऽपि च ॥ १३१ ॥

अनुष्टुप्

अनाकुलवि शाश्वतवि ध्रुववि नित्यवि सनातनवि सदातनवि स्थास्नुवि स्थेयस्वि स्थिरतरवि

genderविadj.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव ब्रह्मप्रकाण्डः Kalpadrukośa 3.2.7 · p. 439

कुशकेतुर्भाववृत्तो नाभिर्ना शाश्वतः कविः ।पुराणगीतः स्थविरः प्रपूज्यः कस्ततः पुनः ॥ ७ ॥

अनुष्टुप्

कुशकेतुपुं भाववृत्तपुं नाभिपुं शाश्वतपुं कविपुं पुराणगीतपुं स्थविरपुं प्रपूज्यपुं कपुं

genderपुंmasc.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.33 · p. 244

पूर्वाम्नायी तु महामार्गो भैरव्युपासको गदितः ।वैष्णव एकायनकः स शाश्वतः पाञ्चरात्रिकश्चोक्तः ॥ ३३ ॥

गीतिःmetre not read in every line

पूर्वाम्नायिन्पुं महामार्गपुं भैरव्युपासकपुं वैष्णवपुं एकायनकपुं शाश्वतपुं पाञ्चरात्रिकपुं

genderपुंmasc.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ आतङ्कवर्गः Koṣakalpataru 3.3.285 · p. 23

तिरोहितं गूहितं च रुद्धमाच्छादितं च तत् ।अवकी[लित?]मुत्तालमुच्चण्डमवलम्बितम् ।अनश्वरं तु शाश्वतं सनातनं सदातनंध्रुवं च नित्यमक्षयं स्थिरं त्वकम्पमुच्यते ॥

अनुष्टुप्two metres in one verse

तिरोहितवि गूहितवि रुद्धवि आच्छादितवि अवकीलितवि उत्तालवि उच्चण्डवि अवलम्बितवि अनश्वरवि शाश्वतवि सनातनवि सदातनवि ध्रुववि नित्यवि अक्षयवि स्थिरवि अकम्पवि

genderविadj.

परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास तृतीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 3.340 · p. 94

अत्यन्तनिकटे नेदिष्ठं दूरे दवीयो मतम् ।दविष्टं त्वतिदूरे स्याच्छाश्वतं ध्रुवमित्यपि ॥ ३४० ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 वी (wrong syllable)

नेदिष्ठवि दवीयस्वि दविष्ठवि शाश्वतवि ध्रुववि

genderविadj.doubtful

पर्यायशब्दरत्न Paryāyaśabdaratna · धनञ्जयभट्ट ऊर्ध्वलोकसर्गः Paryāyaśabdaratna 1.8 · p. 2

भगं नित्यं च नीरूपं मूलस्थानं च शाश्वतम् ।ब्राह्मीरन्ध्रं च संपूर्णं वियद्विः खगमङ्गणम् ॥ ८ ॥

अनुष्टुप्

भगक्ली नित्यक्ली नीरूपक्ली मूलस्थानक्ली शाश्वतक्ली ब्राह्मीरन्ध्रक्ली संपूर्णक्ली वियत्क्ली विपुं खगक्ली अङ्गणक्ली

genderक्लीneut.

पर्यायशब्दरत्न Paryāyaśabdaratna · धनञ्जयभट्ट ऊर्ध्वलोकसर्गः Paryāyaśabdaratna 1.55 · p. 8

विद्यानिधिः शाश्वतोऽर्यश्चार्येशो वटगो विभुः ।पश्यल्ललाटः खट्वाङ्गधरो भूतप्रियो मरुत् ॥ ५५ ॥

अनुष्टुप्

विद्यानिधिपुं शाश्वतपुं अर्यपुं आर्येशपुं वटगपुं विभुपुं पश्यल्ललाटपुं खट्वाङ्गधरपुं भूतप्रियपुं मरुत्पुं

genderपुंmasc.

शारदीयाख्यनाममाला Śāradīyākhyanāmamālā · हर्षकीर्ति संकीर्णवर्गः Śāradīyākhyanāmamālā 3.5.103 · p. 44

विप्रकृष्टं परं दूरं ध्रुवं नित्यं च शाश्वतम् ।चञ्चलं चपलं लोलं तरलं चटुलं चलम् ॥ १०३ ॥

अनुष्टुप्

विप्रकृष्टवि परवि दूरवि ध्रुववि नित्यवि शाश्वतवि चञ्चलवि चपलवि लोलवि तरलवि चटुलवि चलवि

genderविadj.

सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि सामान्यविभागः Suśīlanāmamālā 7.2641 · p. 426

सनातनं ध्रुवं नित्यं शाश्वतिकञ्च शाश्वतम् ।अनश्वरं प्रसिद्धं वै सप्तमन्तु सदातनम् ॥ २६४१ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ति (wrong syllable)

सनातनवि ध्रुववि नित्यवि शाश्वतिकवि शाश्वतवि अनश्वरवि सदातनवि

genderविadj.

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश ब्रह्मवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.6.97 · p. 117

कृष्णो द्वैपायनश्चापि शाश्वतः सत्यभारतः ।तथा पाराशरः पाराशर्यश्च वादरायणः ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 श्च (wrong syllable)

कृष्णपुं द्वैपायनपुं शाश्वतपुं सत्यभारतपुं पाराशरपुं पाराशर्यपुं वादरायणपुं

genderपुंmasc.

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश विशेषणवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 5.28 · p. 165

नित्ये ध्रूवः शाश्वतश्च सदातनसनातनौ ।अथ स्थेयान् स्थिरतरः स्थास्नुर्दृटतरोऽपि च ॥

अनुष्टुप्

ध्रुववि शाश्वतवि सदातनवि सनातनवि स्थेयस्वि स्थिरतरवि स्थास्नुवि दृढतरवि

genderविadj.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वाचनाचार्यश्रीसाधुसुन्दरगणि षष्ठः काण्डः Śabdaratnākara 6.51 · p. 253

सनातनं सदातनं शाश्वतिकं च शाश्वतम् ।अतिस्थिरे स्थेयं स्थास्नु स-ठं स्थेष्ठं च, जङ्गमे ॥ ५१ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every line

सनातनवि सदातनवि शाश्वतिकवि शाश्वतवि स्थेयवि स्थास्नुवि स्थेष्ठवि

genderविadj.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण विशेष्यनिघ्नाध्यायः Śabdaratnākara 3.6.1681 · p. 202

सदातनः सनातनो ध्रुवश्च नित्यशाश्वतौ ।वशीकृतोऽनुकूलितः सुखाकृतः प्रियाकृतः ॥ १६८१ ॥

पञ्चचामरम्

सदातनवि सनातनवि ध्रुववि नित्यवि शाश्वतवि वशीकृतवि अनुकूलितवि सुखाकृतवि प्रियाकृतवि

genderविadj.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश अर्थवल्लिङ्गाध्यायः Vaijayantī 5.4.88 · p. 208

नूत्ने त्वभिनवो नव्यो नवीनो नूतनो नवः ।शाश्वते त्वमृतो नित्यः सनातनसदातनौ ॥ ८८ ॥

अनुष्टुप्

नूत्नवि अभिनववि नव्यवि नवीनवि नूतनवि नववि शाश्वतवि अमृतवि नित्यवि सनातनवि सदातनवि

genderविadj.

नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1438 · p. 165

अस्त्री वृक्षसमूहे स्यात् पद्मादीनामितीतरे ।शाश्वतस्तु गवां पत्यौ पुंस्याह ष्ट्यूमवाक् पुनः ॥ १४३८ ॥

अनुष्टुप्

meaningsगवाम्पति

नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1711 · p. 196

विधवायां शाश्वतस्तु त्रिषु विश्वासयोग्यके ।विपन्नस्तु द्वयोः सर्पे भेद्यवत् तु विपद्गते ॥ १७११ ॥

अनुष्टुप्

meaningsविश्वासयोग्य

नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् चतुरक्षरकाण्डः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.10 · p. 19

कुवेशे शिल्पिशालायामथोद्धरणमुन्नये ।(खाता?वान्ता)न्ने शाश्वतस्तून्मूलने भुक्तोज्झितेऽपि च ॥ १० ॥

अनुष्टुप्metre not read in every line

meaningsउन्मूलन भुक्तोज्झित

शाश्वत as a meaning in nānārtha verses

नामलिङ्गानुशासनम् ध्रुवध्रुवो भभेदे क्लीबे तु निश्चिते शाश्वते त्रिषु ॥ २११ ॥ Amarakośa 3.3.211
कोषकल्पतरु सनातनस वाच्यवच्छाश्वत निश्चितेषु पुंस्यर्यमार्के पितृदैवते च । [22b] स्त्री सूर्यभक्तौषधभेदके स्या- दथो सुदामा जलदे च शैले ॥ ३३ ॥ Koṣakalpataru 6.21.33
शब्दरत्नावली नित्यभेषजे द्रुविकारे च भव्ये भाविनि वाच्यवत् । दस्युश्चौरे रिपौ पुंसि महासाहसिकेऽपि च ॥ दायः सोल्लुण्ठभाषायां भक्तव्यपितृवस्तुति । दाने च हरणे स्थाने खण्डनेऽपि च कुत्रचित् ॥ दिव्यं लवङ्गे स्त्रीधात्र्यां चारौ दिविभवे त्रिषु । दूष्यं वस्त्रगृहे क्लीबं दूषणीये तु वाच्यवत् ॥ दूत्यं दूतस्वभावे च भावे कर्मणि न द्वयोः । दैत्योऽसुरे स्त्रियां गन्धकूट्यां चण्डौषधावपि ॥ धन्याधात्र्यामामलक्यां धन्यं पुत्रवति त्रिषु । धान्यं त व्रीहिधन्याकनीवारादिषु द द्वयो ॥ धिष्ट्यं स्थाने गृहे शक्तावृक्षे च न द्वयोः । नाट्यं तौर्यत्रिके लास्ये ताण्डवेऽपि च न द्वयोः । नित्यन्तु सतते क्लीबं शाश्वते त्रिषु कीर्त्यते ॥ पथ्या स्त्रियां हरीतक्यां हिते पथभवे त्रिषु । पद्यं श्लोके तु शूद्रे ना स्त्रियां पद्या तु वर्त्मनि ॥ पाक्यं विड्लवणे क्लीबं यवक्षारे भवेत्पुमान् ॥ Śabdaratnāvalī 7.26.18
तन्त्राभिधान धधो धनार्थो(ख्यो) रुचिः स्थाणुः शाश्वतो योगिनीप्रियः । मीनेशः शङ्खिनी तोयं नागेशो विश्वपावनी ॥ ११३ ॥ Tantrābhidhāna 2.36.113
त्रिकाण्डशेष सनातनसेवनं सीवनोपास्त्योः शाश्वताजौ सनातनौ । पुत्रे रवौ च सूनुः स्याद्भ्रातर्यपि कनीयसी ॥ २७१ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.271
त्रिकाण्डशेष नित्यद्वितीया तिथिभित्पत्न्योः पार्थेऽग्नौ च धनञ्जयः । निकायौ सङ्घनिलयौ नित्ये सततशाश्वते ॥ ३१५ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.315