पर
paraपुं · masc.In 18 kośas: 36 synonym verses, 8 as a nānārtha head word, 20 as a meaning of another word.
षण्ढे वर्षवरः शत्रौ प्रतिपक्षः परो रिपुः ।शात्रवः प्रत्यवस्थाता प्रत्यनीकोभियात्यरी ॥ ७२८ ॥दस्युः सपत्नोऽसहनो विपक्षो द्वेषी द्विषन्वैर्यहितो जिघांसुः ।दुर्हृत्परेः पन्थकपन्थिनौ द्विट्प्रत्यर्थ्यमित्रावभिमात्यराती ॥ ७२९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मुख्यं प्रकृष्टं प्रमुखं प्रबर्हं वर्यं वरेण्यं प्रवरं पुरोगम् ।अनुत्तरं प्राग्रहरं प्रवेकं प्रधानमग्रेसरमुत्तमाग्रे ॥ १४३८ ॥ग्रामण्यग्रण्यग्रिमजात्याग्र्यानुत्तमान्यनवरार्ध्यवरे ।प्रेष्ठपरार्ध्यपराणि श्रेयसि तु श्रेष्ठसत्तमे पुष्कलवत् ॥ १४३९ ॥
metre not recognised
genderविadj.
नेदिष्ठमन्तिकतमं विप्रकृष्टपरे पुनः ।दूरेऽतिदूरे दविष्ठं दवीयोऽथ सनातनम् ॥ १४५२ ॥शाश्वतानश्वरे नित्यं ध्रुवं स्थेयस्त्वतिस्थिरम् ।स्थास्नु स्थेष्ठं तत्कूटस्थं कालव्याप्येकरूपतः ॥ १४५३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 त (wrong syllable)
genderविadj.
स्युरुत्तरपदे प्रख्यः प्रकारः प्रतिमो निभः ।भूतरूपोपमाः काशः संनीप्रप्रतीतः परः ॥ १४६२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 ती (wrong syllable)
genderविadj.
रिपौ वैरिसपत्नारिद्विषद्द्वेषणदुर्हृदः ॥ १० ॥द्विड्विपक्षाहितामित्रदस्युशात्रवशत्रवः ।अभिघातिपरारातिप्रत्यर्थिपरिपन्थिनः ॥ ११ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आसन्नं सविधं पार्श्वमुपान्तमपदान्तरम् ।विप्रकृष्टं परं दूरमाराद्व्यवहितं स्मृतम् ॥ ६९३ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
अरातिरहितः शत्रुः दूषणः शात्रवः परः ।मित्रं निजात्मीयजनौ वयस्येष्टहितप्रियाः ॥ ३४० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
दुर्हृद्दस्युः सपत्नो द्विड् विपक्षः शात्रवोऽहितः ।परौचाभेर्मातियाती परेः पन्थिकपन्थिनौ ॥ २० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अब्जं खर्वं निखर्वं च महाब्जं शङ्खवारिधी ।अन्त्यं मध्यं परार्द्धं च परार्द्धद्विगुणं परम् ॥ ४९८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
तटं त्रिषु प्रतीरं च तीरं रोधश्च रोधसम् ।स्यादथास्त्री परं पारं पारेपारमवारकम् ॥ २० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
प्रत्यर्थी प्रत्यवस्थाता प्रतिपक्षः परोऽप्यरिः ।दस्युः सपत्नोऽसहनो विरोद्ध्रररु-दुर्हृदः ॥ ४९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अग्रेसरमग्रहरं ग्राम[170a]णि चाग्रणि परं प्रबर्हं च ।वरमनवरार्ध्यमुत्तममनुत्तमानुत्तर-प्रष्ठाः ॥ ६५ ॥
आर्या
genderविadj.
निर्द्धारे स्वप्रकृत्यर्थवाचका यतरादयः ।त्वत्त्वमन्य[172a]च्चान्यतरदितरत्परमित्यपि ।एकं भिन्नं समार्थं स्यादैक्यभावे विनिर्दिशेत् ।परस्परस्तथान्योन्य इतरेतर इत्यपि ।कर्मणो व्यतिहारे स्यान्मिथ इत्यव्ययं तथा ॥ ९५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderविadj.
अनन्तरं स्यादपटान्तरं चसंसक्तमत्रा[173a]व्यवधानलग्ने ।स्याद्विप्रकृष्टं च परं च दूरंदवीय उक्तं च दविष्ठतुल्यम् ॥ ९ ॥
उपजातिःmetre not read in every line
genderविadj.
परप्रष्ठपरार्ध्यानि ग्रामण्यग्रण्यनुत्तमम् ।श्रेष्ठसत्तमतुल्याश्च शब्दा योज्या धिया स्वयम् ॥ ३२८ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
प्रत्यर्थी च पराराती प्रत्यनीको जिघांसुकः ।अमित्रः प्रत्यवस्थाताभियातिरहितोऽपि च ॥ ३५० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वैष्णवं वरदं वैभ्रं वैकुण्ठं वासुकं परम् ।परं पदं महास्थानं रङ्गं भाग्यं शरालयम् ॥ ३८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शत्रौ विपक्षो दस्युश्च द्विषन्द्वेषण इत्यपि ।अभियातिः परोऽरिश्च प्रत्यर्थी चाभियातिथिः(भिः?) ॥ २६० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रेष्यो भुजिष्यश्चेतालो नियोज्यो दारकोऽपि च ।अलसे मन्दतुन्दौ च परः परिमृजोऽपि च ॥ ५८८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
दस्युः शत्रुरमित्रारिररातिरहितो द्विषत् ।प्रत्यर्थी प्रत्यवस्थाता दूषणः शात्रवः परः ॥ २१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अरिर्वैरी रिपुः शत्रुर्विपक्षो द्विट् द्विषत्परः ।प्रत्यर्थी प्रत्यवस्थाता सपत्नः शात्रवोऽहितः ॥ २० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मुख्यः प्रधानः प्रवरो वर्योऽग्र्योऽग्रेसरोऽग्रणीः ।प्रकृष्टश्च परार्ध्यश्च पुंगवः सत्तमः परः ॥ ९८ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
विप्रकृष्टं परं दूरं ध्रुवं नित्यं च शाश्वतम् ।चञ्चलं चपलं लोलं तरलं चटुलं चलम् ॥ १०३ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
शत्रश्च शात्रवोऽमित्रः प्रत्यनीकः परस्तथा ॥ ११८९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
यत्र स्थितस्तत् परं च पारं भवति ज्ञायते ।यत्र स्थितस्तदऽवारं उभान्तः स्यात् पात्रमिति ॥ १८८० ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
अग्रीयश्चाग्रियोऽग्र्यं वै प्रष्ठं प्राग्रहरं परम् ।प्रकृष्टं प्रमुखं चैव पुरोगं प्रवरं वरम् ॥ २६१४ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
genderविadj.
अन्तर्यामीश्वरश्चैव पुद्गलः परसंज्ञकः ।विशेषः कालिको यः स्यादवस्था परिकीर्तिता ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
या बुद्धिः शिल्पशास्त्रादौ विज्ञानं तत् प्रकीतितम् ।मुक्तिर्निःश्रेयसं श्रेयः कैवल्यममृतं परम् ।मोक्षोऽपवर्गो निर्वाणं मुक्तिपर्याय ईरितः ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
प्रत्यर्थी हिंसको विद्विट् सपत्नान्तकोऽप्रियः ।अभिघातिः परो दुर्हृदहिनो दौर्हृदोऽपि च ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अग्रिममनुत्तमं चोत्तमं चाऽनवरा-ऽर्ध्यवत् ।परं परार्ध्यं ग्रामण्य-ऽग्रण्यग्रे प्रष्ठमन्तठम् ॥ ४१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderविadj.
षट् शरीरान्तररयः शत्रुर्द्वेषणदुर्हृदौ ।परिपन्थिसपत्नपरासुहृदः प्रतिपक्षविपक्षविरोधभृतः ॥ १२८२ ॥
अनुष्टुप्two metres in one verse
genderपुंmasc.
चण्डाली रुचिटं मल्ली पल्लमुग्री झषा परम् ।श्वपाकी कलुषं सूता कीलुषं घर्घरी मिषम् ॥ १४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
परमात्मा परो ब्रह्म जीवः क्षेत्रज्ञ आविशः ।शक्तिस्तु माया प्रकृतिर्व्योमाख्यं मूलकारणम् ॥ १६१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
द्वेषणः प्रत्यनीको द्विड् जिघांसुर्हिंसनो रिपुः ।सपत्नोऽसहनो वैरी दूषकः शात्रवः परः ॥ ४१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उपान्ते विप्रकृष्टे तु दूरं व्यवहितं परम् ।भासुरं भविकं भव्यं कल्याणं श्वोवसीयसम् ॥ १४२ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
पर as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश परमपरमं स्यादनुज्ञानं चाव्ययं परमः परे । निगमः कथितो वेदे नगरे च वणिक्पथे ॥ Dharaṇikośa 24.2.12
- कोषकल्पतरु परमआदौ प्रधाने परमः परस्मिन् विशेष्यवत्स्यात्प्रणवे तु षण्ढे । आदौ प्रधाने प्रथमोऽन्यवत्स्यात् पुष्पे फलेऽस्त्री कुसुमं दृगार्तौ ॥ ८७ ॥ Koṣakalpataru 6.25.87
- कोषकल्पतरु ऊर्ध्व[77b]ऊर्ध्वं तु तुङ्गोत्थितयोः परस्मिं- स्तथोपरिष्टादपि कीर्तितं च । द्यौः स्वर्गलोके गगनेऽपि च स्त्री मेषे त्वविर्भूभृति भास्करे च ॥ ७ ॥ Koṣakalpataru 6.29.7
- कोषकल्पतरु चोक्षन्यक्षं तु का[र्त्स्न्ये]त्रितये निकृष्टो ना पर्शुरामेऽथ शुचौ परस्मिन् । तीक्ष्णे मनोज्ञे च पुमांस्तु गीते चोक्षोऽथ काके च बके च भिक्षौ ॥ ५१ ॥ Koṣakalpataru 6.30.51
- नानार्थार्णवसंक्षेप वीरस्कन्दे कुबेरे राहौ च पुत्रे शूरे तु स त्रिषु । अजयस्तु परेऽप्याह तद्विचार्यं विचक्षणैः ॥ १२६३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1263
- नानार्थार्णवसंक्षेप उत्तरश्रेष्ठे चाप्यजयस्त्वाह परे चैतत् स्त्रियां पुनः । कौबेर्यां दिशि ना तु स्यान्निम्नादुत्तारणे तथा ॥ २४९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.249
- नानार्थार्णवसंक्षेप छेदनसाधने तु त्रिषुच्छित्तेरना तु च्छेदना भवेत् । धातोश्छेदयतेरर्थे नृलिङ्गस्तु परस्मृतः ॥ ७६७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.767
- नानार्थार्णवसंक्षेप जर्जरदण्डिकासंज्ञके द्वे तु कोकिले भेद्यवत् पुनः । जीर्णे भिन्ने परे ना तु जगलं पिष्टमद्यके ॥ ७७४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.774
- शब्दरत्नावली अदस्अदः परस्मिन्नत्र त्रिष्वभ्यासोऽभ्यसनेऽन्तिके । आगः पापेऽपराधे स्यादाग इत्यपि कुत्रचित् ॥ Śabdaratnāvalī 7.32.15
- शब्दरत्नाकर आत्मन्आत्मा तु जीवपरयोः शरीरे स्वस्थभावयोः । धृतावग्नौ मतौ वातेऽप्याधिर्व्यसनबन्धयोः ॥ १८७२ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1872
- तन्त्राभिधान ऐक्षमात्मको जगद्योनिः परः परनिबोधकृत् । ज्ञानामृता कपर्दी श्रीः पीठेशोऽग्निः समातृकः ॥ ३९ ॥ Tantrābhidhāna 2.13.39
- तन्त्राभिधान अंपरं शशी प्रमाणीशः सोमो बिन्दुः कलानिधिः । अक्रूरश्चेतना नादः पूर्णा दुःखहरः शिवः ॥ ५० ॥ Tantrābhidhāna 2.16.50
- तन्त्राभिधान ररो रक्तः क्रोधिनी रेफः पावकस्तै(स्त्वौ)जसो मतः । प्रकाशो दर्शनो दीपो बत कृष्णः परं बली ॥ १४४ ॥ Tantrābhidhāna 2.44.144
- तन्त्राभिधान सप्रकृतिरीश्वरः शुद्धः प्रभा श्वेतः कुलोज्ज्वलः । दक्षपादोऽमृतं ब्राह्मी परमात्मा परोऽक्षरः ॥ १६० ॥ Tantrābhidhāna 2.49.160
- तन्त्राभिधान हमहालक्ष्मीः परं नादो मेघनादो हरिर्मनः । बिन्दुर्दुर्गा प्रिया देवी मेघः श्यामेश्वरः पुमान् ॥ १६६ ॥ Tantrābhidhāna 2.50.166
- तन्त्राभिधान क्षक्षः कोपस्तुम्बुरुः कालो रुक्षः संवर्त्तकः परः । नृसिंहो विद्युता माया महातेजा युगान्तकः ॥ १७० ॥ Tantrābhidhāna 2.52.170
- तन्त्राभिधान र----------------------------------- असृग्यातुष ईषघ्नो भुजङ्गेशो हुताशनः । तीव्रज्योतिः परं चिह्नं सुचिरो रा-र्णको मतः ॥ ४४ ॥ Tantrābhidhāna 6.44
- तन्त्राभिधान नादमहालक्ष्म्यर्थकः शः स्याद् धनार्थो रेफ उच्यते । ईस्तुष्ट्यर्थो परो नादो बिन्दुर्दुःखहरार्थकः ॥ Tantrābhidhāna 11.10
- तन्त्राभिधान नादहः शिवः कथितो देवि ऊ भैरव इहोच्यते । परार्थो नादशब्दस्तु बिन्दुर्दुःखहरार्थकः ॥ Tantrābhidhāna 11.15
- वैजयन्ती इन्द्रइंद्रो विषात्मशक्रार्केष्वीश्वरे नामतः परः । इष्वोऽभिलाष आचार्य ऊमो व्योम्नि पुरेऽपि च ॥ ८ ॥ Vaijayantī 6.1.8