कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

उस्र

usraपुं · masc.

In 16 kośas: 14 synonym verses, 7 as a nānārtha head word, 1 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य देवकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 2.100 · p. 8
रोचिरुस्ररुचिशोचिरंशुगो ज्योतिरर्चिरुपधृत्यभीशवः ।प्रग्रहः शुचिमरीचिदीप्तयो धामकेतुघृणिरश्मिपृश्नयः ॥ ९९ ॥पाददीधितिकरद्युतिद्युतो रुग्विरोककिरणत्विषित्विषः ।भाःप्रभावसुगभस्तिभानवो भा मयूखमहसी छविर्विभा ॥ १०० ॥
रथोद्धता
genderपुंmasc.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह दिग्वर्गः Amarakośa 1.3.33
किरणोस्रमयूखांशुगभस्तिघृणिरश्मयः ।भानुः करो मरीचिः स्त्रीपुंसयोर्दीधितिः स्त्रियाम् ॥ ३३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध स्वर्गकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 1.39 · p. 6
उस्रधामवसुकेतुमरीचिप्रग्रहोपधृतिवृष्णिमयूखाः ।अंशुभानुकरपादविरोका गाव इत्यभिहितास्तु समानाः ॥ ३९ ॥
स्वागता
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव सूर्यादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 3.1.15 · p. 437
अभीशुः किरणोभीषुर्भानुरुस्रश्च दीधितिः ।रश्मिर्मयूख उद्योतः केतुश्चोपधृतिर्वसुः ॥ १५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ व्योमवर्गः Koṣakalpataru 1.3.44 · p. 31
कर-किरण-मयूखाभीषु-रश्म्यंशु-गावःशुचि-वसु-घृणि-घृष्णि-प्रग्रहोस्रा गभस्तिः ।उपधृतिरपि रोकः स्यूम-पादौ च पृश्निः*****मरीचिर्दीधितिः स्त्री पदं च [21a] ॥ ४४ ॥
मालिनीmetre not read in every line
genderपुंmasc.doubtful
नाममाला Nāmamālā (Dhanañjaya) · धनञ्जय Nāmamālā (Dhanañjaya) 45 · p. 23
दीधितिर्भानुरुस्रोंऽशुर्गभस्तिः किरणः करः ।पादो रुचिर्मरीचिर्भास्तेजोऽर्चिर्गौर्द्युतिः प्रभा ॥ ४५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास द्वितीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 2.93 · p. 17
द्योतिरंशुः छविः केतुमरीचिरुचिरोचिषः ।अर्चिविरोकरुक्शोचिमयूखोस्रगभस्तयः ॥ ९३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 वि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
पञ्चतत्त्वप्रकाश Pañcatattvaprakāśa · वेणीदत्त तेजोभानुः Pañcatattvaprakāśa 4.317 · p. 22
गृणिर्गभस्तिः किरणो दीधितिश्चरणो वसुः ।रश्मिर्मरीचिरुस्रोंऽशुः करो भानुः प्रकाशकः ॥ ३१७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शारदीयाख्यनाममाला Śāradīyākhyanāmamālā · हर्षकीर्ति व्योमवर्गः Śāradīyākhyanāmamālā 1.2.71 · p. 9
पादो गभस्तिरुस्रो गौर्ज्योतिर्धामांशुरश्मयः ।अर्चिः पृष्णिर्घृणिस्तेजो भाः प्रभा त्विट् छविर्द्युतिः ॥ ७१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश स्वर्गवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 2.1.240 · p. 17
परिधिः स्यात् परिवेशः मण्डलमुपसूर्यकम् ।किरणांशुमयुखोस्रघृणिधृष्णिगभस्तयः ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण ग्रहाध्यायः Śabdaratnākara 1.4.164 · p. 22
अहस्करस्त्विषामीशस्त्विषिमानंशुमान् द्युमान् ।घृणिघृष्टिमयूखोस्रकिरणांशुगभस्तयः ॥ १६४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दार्णव Śabdārṇava · वाचस्पति Śabdārṇava 34 · p. 533
द्वयोर्मरीचिः किरणो भानुरुस्रः करः पदम् ॥ ३४ ॥
genderपुंmasc.
शब्दार्णव Śabdārṇava · वाचस्पति Śabdārṇava 92 · p. 536
सरिः स्त्री निर्झरो झरः उस्रस्त्वस्त्री ॥ ९२ ॥
genderपुंक्लीm. n.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश ज्योतिरध्यायः Vaijayantī 2.1.16 · p. 18
घृष्टिपादमयूखांशुसांध्योद्योतगभस्तयः ।किरणोस्रौ च रोचिः क्ली रश्मिरक्ली मरीचिवत् ॥ १६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.doubtful
धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास रपादः Dharaṇikośa 26.1.7 · p. 162
उस्रो रश्मिस्तु गौरुस्रा तन्द्री निद्राप्रमीलयोः ।सुरो देवे सुरा मद्ये वध्रं त्रिपुवरत्रयोः ॥
अनुष्टुप्
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ रान्ताः Koṣakalpataru 6.27.59 · p. 311
षण्ढे तथा चाश्रुणि दस्र आद्येखरेऽश्विनोर्वासरहिंस्रयोस्तु ।घस्रोऽथ वाश्रोऽह्नि खरे पिके चचतुष्पथेऽन्त्ये सदने तथैव ।स्त्री प्रस्नुतायां गवि शब्दवत्या-मुस्रो वृषे स्यात्किरणे च पुंसि ॥ ५९ ॥
उपजातिःtwo metres in one verse
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.95 · p. 51
कालशेयेऽथ रौद्रे त्रि स्त्री तूस्रा गवि ना घृणौ ।उखः पुंसि स्फिचि परे कर्णपार्श्वेऽप्यधीयते ॥ ९५ ॥
अनुष्टुप्
meaningsघृणि
doubtful
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश रेफान्ताः Śabdaratnāvalī 7.27.6 · p. 264
करभेऽस्त्री तु कर्कट्यां स्त्री वचाक्षुद्रयोरपि ।उस्रो रश्मौ वलीवर्देऽप्युस्राऽर्जुन्युपचित्रयोः ॥
अनुष्टुप्
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण अनेकार्थाधिकाराध्यायः Śabdaratnākara 4.1.1876 · p. 229
उस्रो मयूख उस्रा गौरुमा शैलात्मजातसी ।उषः काल्यमुषा रात्रिरूतिः सूत्यभिरक्षयोः ॥ १८७६ ॥
अनुष्टुप्
meaningsमयूख
त्रिकाण्डशेष Trikāṇḍaśeṣa · पुरुषोत्तमदेव नानार्थवर्गः Trikāṇḍaśeṣa 3.3.333 · p. 208
उग्रोत्यजे शिवेऽत्युच्चे उस्रो दीप्तौ गवि स्त्रियाम् ।सिंहजटासु पुन्नागे बकुले नागकेशरे ॥ ३३३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 ज (wrong syllable)
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश नानालिङ्गाध्यायः Vaijayantī 6.5.9 · p. 230
उस्रः किरण उस्रा गौर् ऋक्षंनिर्लोमनीन्द्रिये ।कंब्वस्त्री वलये शंखे शंबूके कणसंख्ययोः ॥ ९ ॥
अनुष्टुप्
meaningsकिरण

उस्र as a meaning in nānārtha verses