अर्चिस्
arcisक्ली · neut.In 20 kośas: 28 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 25 as a meaning of another word.
रोचिरुस्ररुचिशोचिरंशुगो ज्योतिरर्चिरुपधृत्यभीशवः ।प्रग्रहः शुचिमरीचिदीप्तयो धामकेतुघृणिरश्मिपृश्नयः ॥ ९९ ॥पाददीधितिकरद्युतिद्युतो रुग्विरोककिरणत्विषित्विषः ।भाःप्रभावसुगभस्तिभानवो भा मयूखमहसी छविर्विभा ॥ १०० ॥
रथोद्धता
रोचिस्क्लीउस्रपुंरुचिस्त्रीशोचिस्क्लीअंशुपुंगोस्त्रीज्योतिस्क्लीअर्चिस्क्लीउपधृतिस्त्रीअभीशुपुंप्रग्रहपुंशुचिपुंमरीचिपुंस्त्रीदीप्तिस्त्रीधामन्क्लीकेतुपुंघृणिपुंरश्मिपुंपृश्निस्त्रीपादपुंदीधितिस्त्रीकरपुंद्युतिस्त्रीद्युत्स्त्रीरुच्स्त्रीविरोकपुंकिरणपुंत्विषिस्त्रीत्विष्स्त्रीभास्स्त्रीप्रभास्त्रीवसुक्लीगभस्तिपुंभानुपुंभास्त्रीमयूखपुंमहस्क्लीछविस्त्रीविभास्त्री
genderक्लीneut.
संतापः संज्वरो बाष्प ऊष्मा जिह्वाः स्युरर्चिषः ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
हेतिः कीला शिखा ज्वालार्चिरुलक्का महत्यपि ॥ ११०२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वह्नेर्द्वयोर्ज्वालकीलावर्चिर्हेतिः शिखा स्त्रियाम् ।
अनुष्टुप्
genderपुंस्त्रीm. f.
अर्चिः कीला ज्वाला वर्चस्तेजस्त्विषस्तथा ज्योतिः ।हेतिद्युतिदीप्तिरुचः शिखाप्रभारश्मयः समानार्थाः ॥ ६५ ॥
गीतिः
genderक्लीneut.
ऊष्मा वाष्पः स्फुलिङ्गश्च कणा जिह्वास्तथार्चिषः ।अलातमुल्मुकं ज्ञेयमुल्का ज्वालास्य निर्गता ॥ ६७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अर्ची तद्वत्स्त्रियां क्लीबेऽप्यर्चि ज्वाला स्त्रियां पुमान् ।स्त्रियां महत्यां तस्यां तु झलक्का च भभक्कया ॥ २४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
रोचिः शोचिः पुनश्चार्चिर्न ना पृश्निः शुचिश्च सा ।गौर्मरीचिर्नोमनिधिर्मृगतृष्णा मरीचिका ॥ १९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 र्नो (wrong syllable)
genderक्लीneut.
गोलावडिशयोश्छर्दिजम्ब्वलावूषसामपि ।गुणदामार्चिसदसां सरसां चोडुना सह ॥ १३४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीक्लीf. n.
शिखा-हेत्यर्चयो ज्वालकीलौ द्वंद्वेऽर्चिरादियुक् ।झाला झलक्का चण्डार्च्चिरुल्काऽलातभवेर्चिषि ॥ १३१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सङ्ख्यापूर्वो यदि रात्रिशब्दस्तदा नपुंसके बोद्धव्यः । यथा इदमेकरात्रं द्विरात्रं त्रिरात्रमित्येवमादयः । सह समासेन वर्त्तत इति ससमासः ससमासस्य तु रात्रिशब्दस्य पुंसि योगं विजानीयात् । यथा पूर्वरात्रः अर्द्धरात्रः वर्षारात्रः ।पुरमधुजगन्ति विद्यान्नपुंसके वा स्त्रियां भवेदर्च्चिः ।त्वतलौ नपुंसकस्त्रीविधावहः पुंसि सङ्ख्यादिः ॥ ४३ ॥
metre not recognised
genderस्त्रीक्लीf. n.
पुरादीनि नपुंसके विजानीयात् । इदं पुरं नगरम् । मधु क्षौद्रम् । जगद्विश्वम् । अर्च्चिःशब्दः स्त्रियां भवति वा । इयमर्चिः । इदमर्चिर्दीप्तिः । त्वतलौप्रत्ययौ यथासङ्ख्यं नपुंसकस्त्रीविधौ द्रष्टव्यौ । ब्राह्मणस्य भावो ब्राह्मणत्वं ब्राह्मणता । एवमिदं शूद्रत्वं इयं शूद्रता । अहःशब्दः यदा सङ्ख्यादिः तदा पुंल्लिङ्गो भवति । अयमेकाहः द्व्यहः त्र्यहः । सङ्ख्यादेरिति किम् । पुन्याहम्? । प्रत्यहम् ।रुत्वन्ताः पुंसि कशेरुदारुजतुवस्तुमस्तूभिस्त्यक्ताः ।स्युः सग्रन्थिप्रस्था इसुसू ष्य[घ्य]ञन्तानां नपुंसकता ॥ ४४ ॥
metre not recognised
genderस्त्रीक्लीf. n.
दीधितिर्भानुरुस्रोंऽशुर्गभस्तिः किरणः करः ।पादो रुचिर्मरीचिर्भास्तेजोऽर्चिर्गौर्द्युतिः प्रभा ॥ ४५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
किरणः प्रग्रहो ज्योतिरर्चिर्धाम घृणिः करः ।पृश्निरशिमहःपाददीधितित्विषिदीप्तयः ॥ ९२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 र (wrong syllable)
genderक्लीneut.
द्योतिरंशुः छविः केतुमरीचिरुचिरोचिषः ।अर्चिविरोकरुक्शोचिमयूखोस्रगभस्तयः ॥ ९३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 वि (wrong syllable)
genderक्लीneut.
तुषवह्नौ कुकूलः स्यात्तुल्यौ संतापसंज्वरौ ।बाष्पे ऊष्माप्यथो वाह्निजिह्वा कीला शिखार्चिषः ॥ ११ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
घृणिर्घृष्टिर्मयूखश्च रुगर्चिर्वर्च इत्यपि ।शोचिः केतुः पदः पादस्तेजः कान्तिर्भगो रुचिः ॥ ८८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कान्तिः छविः प्रभा दीप्तिः त्विट् रुचिर्भा प्रकाशिका ।अर्च्चिर्ज्वाला वह्निशिखा कीला जिह्वा स्फुलिङ्गिनी ॥ ३१२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पादो गभस्तिरुस्रो गौर्ज्योतिर्धामांशुरश्मयः ।अर्चिः पृष्णिर्घृणिस्तेजो भाः प्रभा त्विट् छविर्द्युतिः ॥ ७१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
प्रकाशश्तेज उद्योतः आलोकः छविरातपः ।अर्चिरंशुश्च भाः भानुः गभस्तिश्च विभा प्रभा ॥ ८५ ॥
अनुष्टुप्impossible sibilant cluster: प्रकाशश्तेज
genderक्लीneut.
अर्चिर्ज्वाला शिखा कोला हेतिः स्याच्चेति वह्निजः ॥ १९३१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderस्त्रीfem.
अर्चिर्हेतिः शिखा स्त्री स्यादथोल्का झिङ्गिनीति च ।धूमो भस्तो मरुद्वाहः कचमालः शिखिध्वजः ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
त्विषांपतिश्चित्ररथः खमणिः स्याद्दिवामणिः ।गभस्तिहस्तो र्होलः स्यात् पतङ्गोऽर्चिदिनप्रणीः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अर्चिरर्ची सन्तेदन्तावूष्मा नान्तः सहोष्मया ।बाष्पे, तडिति शम्पा स्यात् सम्पा शम्बा च विद्युता ॥ ११५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 स (wrong syllable)
genderक्लीneut.
अर्चिः स्त्रीक्लीबयोर्हेतिर्ज्वालकीलौ द्वयोः शिखा ।कराली लोहिता काली धूमवर्णा मनोजवा ॥ ११० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीक्लीf. n.
स्त्रीक्लीबयोरुडुर्दामा छर्द्दिर्ज्योतिः सदोर्च्चिषः ।सुखं लक्षं वणिज्यञ्च वडिशक्रोडपाटलम् ॥ १९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीक्लीf. n.doubtful
शिखा जिह्वार्चिरपुमान् कीला ज्वाला च नृस्त्रियोः ।झलका तु महाज्वाला प्रवर्ग्यो नीलकोऽपि च ॥ २९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीक्लीf. n.
अपुंसि चालनी दाम वणिज्याश्मन्तिका स्थली ।शरव्यार्च्चिर्गुडा पत्री स्यात्कुथे वर्णतर्णिका ॥ ३२ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीक्लीf. n.doubtful
अर्चिस् as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् हेतिरवेरर्चिश्च शस्त्रं च वह्निज्वाला च हेतयः । Amarakośa 3.3.138
- नामलिङ्गानुशासनम् हायनकुलेऽप्यभिजनो जन्मभूम्यामप्यथ हायनाः । वर्षार्चिर्व्रीहिभेदाश्च चन्द्राग्न्यर्का विरोचनाः ॥ १०८ ॥ Amarakośa 3.3.108
- धरणिकोश हायनहायनास्तु समाख्याता व्रीहिसंवत्सरार्चिषः । गोस्तनो हारभेदे च द्राक्षा तु गोस्तनी मता ॥ Dharaṇikośa 19.2.34
- कोषकल्पतरु शिखाशङ्खो ललाटास्थनि कम्बुनख्यो- र्न स्त्री च तादृग्वलये निधौ ना । शिखण्डिचूडाग्रकनीनिशाखा- शिखण्डयात्रार्चिषु लाङ्गलिक्याम् ॥ ७९ ॥ Koṣakalpataru 6.2.79
- कोषकल्पतरु मयूखस्याद्गोमुखं तोमरबाणयोस्तु कोशप्रवीणैर्विशिखः प्रदिष्टः । रथ्याखनित्रीनलिकासु तु स्त्री मयूखमर्च्चिःकरभासु चाहुः ॥ ८३ ॥ Koṣakalpataru 6.2.83
- कोषकल्पतरु घृणिव्यूतौ स्त्री च निषङ्गके त्रिषु भवेत्तूणोऽथ नील्यां स्त्रियां वाणी तु श्रुतिभारतीद्वयगता फाणिस्तु खर्वे गुडे । ऊर्म्यर्चिः किरणेषु पुंसि च घृणिः स्थाणुः पुमाञ्शंकरे न स्त्री स ध्रुवकीलयोरथ नृपे वंशे च वेणुः पुमान् ॥ १६ ॥ Koṣakalpataru 6.15.16
- नानार्थार्णवसंक्षेप प्रभापीनाहसंज्ञ इत्येके परिच्छेदेऽपि कश्चन । वज्रेऽप्याह समाम्नायः प्रभा त्वर्चिषि भासि च ॥ ६३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.63
- नानार्थार्णवसंक्षेप रेटिरेटिर्वह्नेश्च रटिते संयतोत्कटवाचि च । तिन्त्रिटीके स्पृहायां च तथा कान्त्यर्चिषोरपि ॥ ८९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.89
- नानार्थार्णवसंक्षेप तेजस्विस्तारे च शरीरे च तेजस्तु बलतोययोः । नवनीतेऽनले धर्मे ज्योतिष्यर्चिषि रेतसि ॥ २९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.3.29
- नानार्थार्णवसंक्षेप वर्चस्लावण्येऽर्चिष्यथ वयो वत्सरे यौवने धने । अन्ने पक्षिणि बाल्यादौ जीवितेऽप्यथ वर्त्मवाक् ॥ ५८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.3.58
- नानार्थार्णवसंक्षेप ज्योतिस्ज्योतिरात्मनि सूर्येऽग्नौ हविर्होमार्चिदीप्तिषु । ग्रहनक्षत्रतारासु नक्षत्रेऽपि विशेषतः ॥ ४९३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.493
- नानार्थार्णवसंक्षेप प्रकाशप्रशस्तेऽप्यजयस्त्वाह विटपेऽथ प्रकाशवाक् । पुंस्यर्चिषि च दीप्तौ च तुल्येऽपि त्रि स्फुटेऽपि च ॥ १०९२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1092
- नानार्थार्णवसंक्षेप हायनवत्सरेऽर्चि(ष्य ? षि) ना तु स्याच्छालिभेदे द्विषत्यपि । हारिता त्वविवाह्यासु कन्यकासु कचित् स्त्रियाम् ॥ २०३५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.2035
- नानार्थार्णवसंक्षेप अग्निशिखास्त्रियां त्वग्निशिखा शक्रपुष्पीति प्रथितौषधौ । लाङ्गलक्याह्वयायां च वहेश्चापि तथार्चिषि ॥ १२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.12
- शब्दरत्नाकर तेजस्पात्रोपायावतारेषु स्त्रीपुष्पे योनियज्ञयोः । तेजः पराक्रमे प्राणे वर्चस्यर्चिषि तेजसि ॥ १९३२ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1932
- शब्दरत्नाकर रुचिरुचिः कन्तिस्पृहार्चिःषु रीतिः स्थित्यारकूटयोः । रेणुर्मुनौ च पांसौ च रिष्टं नाशे शुभाशुभे ॥ १९८८ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1988
- शब्दरत्नाकर वर्चस्हरे राहौ च वर्चोऽर्चीरूपविड्भाःसु तेजसि । वरो नावृतिजामात्रोर्देवताभ्यः समीप्सिते ॥ २००० ॥ Śabdaratnākara 4.1.2000
- तन्त्राभिधान जछ-कारो मुषली ज्ञेय एकनेत्रश्च शैलजे! । जः शिवोऽर्चिर्महेशानि! शूली च चतुराननः ॥ १६ ॥ Tantrābhidhāna 1.16
- वैजयन्ती जिह्वाअलक्ष्म्यग्रजयोर्ज्येष्ठा गृहगोल्यृक्षभेदयोः । जिह्वा वाग्रसनार्चिःषु तन्द्रा निद्राप्रमीलयोः ॥ १५ ॥ Vaijayantī 6.2.15
- वैजयन्ती प्रभाक्षुद्रग्रामेऽपि पल्ली स्यात्प्रभार्चिषि च भासि च । प्रज्ञा प्राज्ञस्त्रियां बुद्धौ प्रजा तु जनपुत्रयोः ॥ २३ ॥ Vaijayantī 6.2.23
- वैजयन्ती रुचिप्रचारे श्रवणे पड्क्तौ रंडा स्यात् विधवापि च । रुचिः कान्त्यर्चिषोर्भासि तिंत्रिडीके स्पृहाश्रियोः ॥ ३१ ॥ Vaijayantī 6.2.31
- वैजयन्ती तेजस्पात्रोपायावतारेषु स्त्रीपुष्पे योनियज्ञयोः । तेजो बले प्रभावेऽन्ने ज्योतिष्यर्चिषि रेतसि ॥ १४ ॥ Vaijayantī 6.3.14
- वैजयन्ती वर्चस्वर्चोऽर्चीरूपविड्भाः सु वनं भास्यप्सु कानने । व्रतं विष्ण्वृतुवर्षेज्यातपोमासाग्निभुक्तिषु ॥ ३१ ॥ Vaijayantī 6.3.31
- वैजयन्ती हायनहर्यक्षो धनदे सिंहे व्रीह्यब्दार्चिः षु हायनः । महोदरेपि हेरंबो हरिमा मृत्युरोगयोः ॥ ८४ ॥ Vaijayantī 7.1.84
- वैजयन्ती प्रकाशप्रकाशोऽर्चिषि दीधित्यां ना तुल्यस्फुटयोस्त्रिषु । मुखे प्रतीकस्त्रिषु तु प्रतिकूलानुरूपयोः ॥ ५४ ॥ Vaijayantī 7.5.54