तर्ष
tarṣaपुं · masc.In 14 kośas: 17 synonym verses, 4 as a nānārtha head word, 1 as a meaning of another word.
पिपासुस्तृषितस्तृष्णक्तृष्णा तर्षोऽपलासिका ॥ ३९३ ॥पिपासा तृट्तृषोदन्या धीतिः पानेऽथ शोषणम् ।रसादानं भक्षकस्तु घस्मरोऽद्मर आशितः ॥ ३९४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
प्रेमा ना प्रियता हार्दं प्रेम स्नेहोऽथ दोहदम् ।इच्छा काङ्क्षा स्पृहेहा तृड्वाञ्छा लिप्सा मनोरथः ॥ २७ ॥कामोऽभिलाषस्तर्षश्च सोऽत्यर्थं लालसा द्वयोः ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उदन्या तु पिपासा तृट्तर्षो जग्धिस्तु भोजनम् ॥ ५५ ॥जेमनं लेह आहारो निघासो न्याद इत्यपि ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उदन्या तर्षतृट्तृष्णापिपासाश्च समाः स्मृताः ।तृष्णको गर्धनो गृध्नुर्लिप्सुर्लुब्धोऽभिलाषुकः ॥ ३६३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
क्षुत् क्षुधा तृट् तृषा तर्षो जमनं जेमनं भवेत् ।ऋषभो वृषभः शण्ढः शण्डः षण्डश्च दृश्यते ॥ २३९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सधर्मिणां तु संभूय भोजनं गणचक्रकम् ।तुल्यपाने सपीतिः स्त्री तर्षे तातृट् तृषे स्त्रियौ ॥ ३११ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कान्तिरिच्छा रुगाकाङ्क्षा तृषस्तर्षो मनोरथः ।अनुतर्षोऽभिलाषश्च काम ईहारुची स्त्रियौ ॥ १३८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शीर्षमन्दाक्षपीयूषकिल्विषाणां ततः परम् ।तर्षजीषऋषाणां च काशीसस्य तथैव च ॥ १०५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
तर्षोऽभिलाषोऽपि मनोरथोऽस्त्रीकामो वशः स्त्री तु तृषा तृडाशा ।काङ्क्षा स्पृहेहापि च कान्तिरिच्छा-ऽऽशंसा च वाञ्छा कविरन्न(?)लिप्सा ॥ २०० ॥
इन्द्रवज्रा
genderपुंmasc.
रोचको अथ तर्षः स्याद्वित्सा स्त्री चोपलासिका(?) ।एवं स्त्रियस्तत्तदिच्छासूक्ताः पिपठिषादयः ।यदृच्छा स्वैरिता स्वेच्छा तथा स्वाधीनता स्त्रियः ॥ २०३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वीप्सा तर्षश्चाभिलाषे स महान् लालसा द्वयोः ।उपाधिर्ना धर्मचिन्ता पुंस्याधिर्मानसी व्यथाः ॥ १७० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
लोभस्तृष्णा स्पृहा लिप्सा काङ्क्षा सेहा च लालसा ।कामस्तर्षोऽभिलाषस्तृडिच्छा वाञ्छा मनोरथः ॥ ८६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तर्षितस्तृषितस्तृष्णक् पिपासुः स्यात् पिपासितः ।तृष्णा तु तृट् तृषा तर्षः पानं तथाऽपलासिका ॥ ५८४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 त (wrong syllable)
genderपुंmasc.
ईहा तृट् तर्ष आकाङ्क्षा कान्तिरुग्रुचयोऽपि च ।दोहदञ्चाभिलासः स्यादभिलाषश्च कीर्तितः ।इच्छा सुमहती या स्यात् सा भवेत् लालसा द्वयोः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तृष्णा तृषा पिपासा तृट् उदन्या तर्ष इत्यपि ।भोजनं जन्धिराहारो विघसोऽशनभक्षणे ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शीतारुश्च सशीतालुः, पिपासायां तृषा-तृषौ ।तृष्णा-तर्षौ च, लिप्सायां त्रयोन्त्या अपि, भक्षके ॥ ३७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ईप्सा लिप्सा स्पृहा वाञ्छा काङ्क्षेहेच्छातृषः समाः ।तर्षो मनोरथः कामोऽभिलाषो लालसा द्वयोः ॥ ९७५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
यथा तृष्णा यथा तर्षस्त्वग्गन्धद्रव्यवल्कयोः ।
meanings
तर्ष as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु सरकतर्षे त्रिषु स्यात्सरकोऽथ न स्त्री स इक्षुसीधुन्यपि सीधुपात्रे । अच्छिन्नपान्थालिषु चान्तरिक्षे- ऽथो संधिचौरे खनकस्तथाखौ ॥ २५ ॥ Koṣakalpataru 6.1.25