अण्डज
aṇḍajaपुं · masc.In 16 kośas: 34 synonym verses, 7 as a nānārtha head word, 4 as a meaning of another word.
विहगो विहंगमखगौ पतगो विहंगः शकुनिः शकुन्तिशकुनौ विवयः शकुन्ताः ।नभसंगमो विकिरपत्त्ररथौ विहायो द्विजपक्षिविष्किरपतत्रिपतत्पतङ्गाः ॥ १३१६ ॥पित्सन्नीडाण्डजोगौकाश्चञ्चुश्चञ्चू सृपाटिका ।त्रोटिश्च पत्त्रं पतत्रं पिच्छं वाजस्तनूरुहम् ॥ १३१७ ॥पक्षो गरुच्छदश्चापि पक्षमूलं तु पक्षतिः ।
metre not recognised
विहगपुंविहंगमपुंखगपुंपतगपुंविहंगपुंशकुनिपुंशकुन्तिपुंशकुनपुंविपुंवयस्क्लीशकुन्तपुंनभसंगमपुंविकिरपुंपत्त्ररथपुंविहायस्पुंद्विजपुंपक्षिन्पुंविष्किरपुंपतत्रिन्पुंपतत्पुंपतङ्गपुंपित्सत्पुंनीडजपुंअण्डजपुंचञ्चुस्त्रीचञ्चूस्त्रीसृपाटिकास्त्रीत्रोटिस्त्रीपत्त्रक्लीपतत्रक्लीपिच्छक्लीवाजपुंतनूरुहक्लीपक्षपुंगरुत्पुंछदपुंपक्षतिस्त्री
genderपुंmasc.
मत्स्यो मीनः पृथुरोमा झषो वैसारिणोऽण्डजः ॥ १३४३ ॥संघचारी स्थिरजिह्व आत्माशी स्वकुलक्षयः ।विसारः शकली शल्की शंबरोऽनिमिषस्तिमिः ॥ १३४४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 र (wrong syllable)
genderपुंmasc.
genderविadj.
ब्रह्मात्मभूः सुरज्येष्ठः परमेष्ठी पितामहः ।हिरण्यगर्भो लोकेशः स्वयम्भूश्चतुराननः ॥ १६ ॥धाताब्जयोनिर्द्रुहिणो विरिञ्चिः कमलासनः ।स्रष्टा प्रजापतिर्वेधा विधाता विश्वसृड्विधिः ॥नाभिजन्माण्डजः पूर्वो निधनः कमलोद्भवः ।सदानन्दो रजोमूर्तिः सत्यको हंसवाहनः ॥ १७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पृथुरोमा झषो मत्स्यो मीनो वैसारिणोऽण्डजः ।विसारः शकुली चाथ गडकः शकुलार्भकः ॥ १७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
खगे विहङ्गविहगविहङ्गमविहायसः ।शकुन्तिपक्षिशकुनिशकुन्तशकुनद्विजाः ॥ ३२ ॥पतत्रिपत्रिपतगपतत्पत्ररथाण्डजाः ।नगौकोवाजिविकिरविविष्किरपतत्रयः ॥ ३३ ॥नीडोद्भवाः गरुत्मन्तः पित्सन्तो नभसङ्गमाः ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्वेदजाः कृमिदंशाद्याः पक्षिसर्पादयोऽण्डजाः ।उद्भिदस्तरुगुल्माद्या उद्भिदुद्भिज्जमुद्भिदम् ॥ ५१ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
शकुनः खगो नगौकाः पक्षी विर्विष्किरस्तथा विकिरः ।अण्डजनीडजवाजिद्विजाश्च कथिताः समानार्थाः ॥ २३८ ॥
आर्या
genderपुंmasc.
दिव्योपपादुका देवा नृगवाद्या जरायुजाः ।स्वेदजाः कृमिदंशाद्याः पक्षिसर्पादयोऽण्डजाः ॥ ९८ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
पुगः शकुन्तः कण्ठाग्निरण्डजो रसनारदः ।लोमकी कीकसमुखो नाडीचरण इत्यपि ॥ ८२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पृथुरोमा झषो मीन आत्माश्यनिमिषोऽण्डजः ।कण्टकी शम्बरो मूको वल्कवान् शकली द्वयोः ॥ ७३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मत्स्यो मच्छो झषो मीनोऽण्डज आम्भसिकस्तिमिः ॥ ८० ॥
genderपुंmasc.
स्यादञ्जनाधिका चाञ्जनिका स्थूलाञ्जना पुनः ।ब्राह्मणी रक्तपुच्छा च ज्येष्ठाथ सरटोऽण्डजः ॥ ४३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
दिव्यो[169b]पपादुका देवा नृगवाद्या जरायुजाः ।स्वेदजाः कृमिदंशाद्याः पक्षिसर्पादयोऽण्डजाः ॥ ५८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderविadj.
शकुन्तिः शकुनिः [44] पत्ररथो द्विजविहंगमौ ।विष्किरो विर्वयः पित्सन्नीडजश्चाण्डजः स्मृतः ॥ २१८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
संघचारी झषो मस्त्यो मीनो वैसारिणोऽप्यसौ ।अण्डजः स्थिरजिह्वोऽपि विसारः स्वकुलक्षयः ॥ २४१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
देवोत्तमः शुचिर्धाता लोकबन्धुर्द्विजोऽण्डजः ।भेनभातू च खद्योतो गभस्तिर्जूर्णिरित्यपि ॥ ११० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पित्सन्विहायसः पक्षी नीडजोऽण्डज इत्यपि ।हारितो वनकाके स्यान्मद्गुः स्याज्जलवायसे ॥ ६६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अण्डजः शकुनिः(लिः?) शारः पृथुरोमा झषोऽपि च ।वैसारिणो विसारश्च क्षुद्राण्डो रोहितोऽपि च ॥ ५५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
निर्निमेषोऽण्डजः प्रोष्ठः शफरः शकुलः कजः ।कच्छपः कमठो लोष्टो मण्डूको वारिवालकः ॥ २९० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
विहायो विः पत्त्ररथो विकिरः पतगोऽण्डजः ।नगौका नीडनिलयः खचरो विष्किरो वयः ॥ ९९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पृथुरोमा संघचारी मत्स्यो मीनो झषोऽण्डजः ।वैसारिणो विसारी च शम्बरोऽनिमिषस्तिमिः ॥ १२२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अगौकाश्चाऽण्डजो नाडीचरणो रसनारदः ।नीडोद्भवश्च कण्ठाग्निः नीडजो लोमकी पुनः ॥ २३८० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अण्डजः स्थिरजिह्वश्च पृथुरोमा जलाशयः ।झषः वैसारिणः शेवः आत्माशी जलपिप्पकः ॥ २४४० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अण्डजाः पक्षिसार्पाद्याः मन्यन्ते पण्डितैरिह ।पोतजाः कुञ्जराद्याश्च कथ्यन्ते कोविदैः खलु ॥ २४६१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अण्डजो वाजि-विकिरौ व्योमचारी वि-विष्किरौ ।नाडीचरण-पित्सन्तौ नीडोद्भव-विहायसौ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderविadj.
सर्पः पृदाकुभुजगाहिभुजंगभोगि-कुम्भीनसोरगभुजंगमगूढपादाः ।व्यालद्विजिह्वफणिजिह्मगदन्तशूक-काकोदराण्डजसरीसृपकाद्रवेयाः ॥ २९८ ॥
वसन्ततिलका
genderपुंmasc.
मत्स्यझषानिमिषाण्डजपृथुलोमविसारशकुलिमीनाः स्युः ।वैसारिणोऽथ शकलं शल्कमुलूपं च तत्त्वचि त्रितयम् ॥ ३३२ ॥
गीतिः
genderपुंmasc.
विहगविहंगमद्विजविविष्किरपक्षिपतद्-विकिरपतत्रिपत्रिपतगाण्डजपत्ररथाः ।शकुनगरुत्मदंशुनभसंगमनीडभवाःशकुनिशकुन्तिवोजितरुधामशकुन्तखगाः ॥ ७८६ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
निष्कासितोऽवकृष्टः स्यात् पक्षिसर्पादयोऽण्डजाः ।स्वेदजाः कृमिदंशाद्या नृगवाद्या जरायुजाः ॥ १६७७ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
स्थिरजिह्वः संघचारी विसारः शंबरोऽण्डजः ।अथो सहस्रदंष्ट्रः स्याद्गलेवालोऽपदालकः ॥ ४२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्वेदजा दंशयूकाद्या नृपश्वाद्या जरायुजाः ।अण्डजाः पक्षिसर्पाद्याः पुमांस्तु पुरुषो वृषः ॥ २ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
अण्डजस्तु द्वयोर्मत्स्ये कृकलासपतत्त्रिणोः ।स्त्री त्वण्डजा स्यात् कस्तूर्यामण्डजाते पुनस्त्रिषु ॥ ६९ ॥
अनुष्टुप्
अण्डज as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् द्विजकेकि तार्क्ष्यावहिभुजौ दन्तविप्राण्डजा द्विजाः । Amarakośa 3.3.60
- धरणिकोश द्विजद्विजो विप्रेऽण्डजे दन्ते हरेणुपुष्पयोर्द्विजा । अजा हरिहरब्रह्मच्छागा रघुप्तुतोऽप्यजः ॥ Dharaṇikośa 7.2.1
- नानार्थार्णवसंक्षेप द्विजब्रह्मक्षत्त्रियविट्स्वण्डजातेषु दशनेषु ना । द्विजा तु स्त्री हरेण्याख्यगन्धद्रव्ये द्विकं पुनः ॥ ५९४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.594
- परमानन्दीयनाममाला छेकगृहासक्तेऽण्डजे छेको दक्षे च हरिणान्तरे । छेदनं कर्तने भेदे छर्दनो निम्बलुम्बयोः ॥ १९२ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.12.192