कञ्चुकिन्
kañcukinपुं · masc.In 18 kośas: 24 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 3 as a meaning of another word.
सौविदल्लाः कञ्चुकिनः स्थापत्याः सौविदाश्च ते ॥ ७२७ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
जाहको गात्रसंकोची मण्डली नकुलः पुनः ।पिङ्गलः सर्पहा बभ्रुः सर्पोऽहिः पवनाशनः ॥ १३०२ ॥भोगी भुजंगभुजगावुरगो द्विजिह्वव्यालौ भुजंगमसरीसृपदीर्घजिह्वाः ।काकोदरो विषधरः फणभृत्पृदाकुर्दृक्कर्णकुण्डलिबिलेशयदन्दशूकाः ॥ १३०३ ॥दर्वीकरः कञ्चुकिचक्रिगूढपात्पन्नगा जिह्मगलेलिहानौ ।कुम्भीनसाशीविषदीर्घपृष्ठाः स्याद्राजसर्पस्तु भुजंगभोजी ॥ १३०४ ॥
अनुष्टुप्
जाहकपुंगात्रसंकोचिन्पुंमण्डलिन्पुंनकुलपुंपिङ्गलपुंसर्पहन्पुंबभ्रुपुंसर्पपुंअहिपुंपवनाशनपुंभोगिन्पुंभुजंगपुंभुजगपुंउरगपुंद्विजिह्वपुंव्यालपुंभुजंगमपुंसरीसृपपुंदीर्घजिह्वपुंकाकोदरपुंविषधरपुंफणभृत्पुंपृदाकुपुंदृक्कर्णपुंकुण्डलिन्पुंबिलेशयपुंदन्दशूकपुंदर्वीकरपुंकञ्चुकिन्पुंचक्रिन्पुंगूढपाद्पुंपन्नगपुंजिह्मगपुंलेलिहानपुंकुम्भीनसपुंआशीविषपुंदीर्घपृष्ठपुंराजसर्पपुंभुजंगभोजिन्पुं
genderपुंmasc.
सर्पः पृदाकुर्भुजगो भुजङ्गोऽहिर्भुजङ्गमः ॥ ६ ॥आशीविषो विषधरश्चक्री व्यालः सरीसृपः ।कुण्डली गूढपाच्चक्षुःश्रवाः काकोदरः फणी ॥ ७ ॥दर्वीकरो दीर्घपृष्ठो दन्दशूको बिलेशयः ।उरगः पन्नगो भोगी जिह्मगः पवनाशनः ॥ ८ ॥लेलिहानो द्विरसनो गोकर्णः कञ्चुकी तथा ।कुम्भीनसः फणधरो हरिर्भोगधरस्तथा ॥
अनुष्टुप्
सर्पपुंपृदाकुपुंभुजगपुंभुजङ्गपुंअहिपुंभुजङ्गमपुंआशीविषपुंविषधरपुंचक्रिन्पुंव्यालपुंसरीसृपपुंकुण्डलिन्पुंगूढपाद्पुंचक्षुःश्रवस्पुंकाकोदरपुंफणिन्पुंदर्वीकरपुंदीर्घपृष्ठपुंदन्दशूकपुंबिलेशयपुंउरगपुंपन्नगपुंभोगिन्पुंजिह्मगपुंपवनाशनपुंलेलिहानपुंद्विरसनपुंगोकर्णपुंकञ्चुकिन्पुंकुम्भीनसपुंफणधरपुंहरिपुंभोगधरपुं
genderपुंmasc.
सौविदल्लाः कञ्चुकिनः स्थापत्याः सौविदाश्च ते ॥ ८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
महामात्रः प्रधानं स्यादध्यक्षोऽधिकृतः स्मृतः ।सौविदः सौविदल्लश्च स्थापत्यः कञ्चुकी मतः ॥ ४२७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विषधरदन्दशूकपवनाशनसर्पसरीसृपोरुगव्याल-भुजगभुजङ्गकुम्भीनसपन्नगनागभोगिनः ।अहिफणभृत्पृदाकुकाकोदरकञ्चुकिचक्रिगूढपाद्,द्विरसनकाद्रवेयदर्वीकरदृक्श्रुतयो भुजङ्गमाः ॥ ६४० ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
कुण्डली गूढपाच्चक्षुश्रवाः काकोदरः फणिः ।कञ्चुकी श्रतिदृग्दीर्घी चपलो भीरुरित्यपि ॥ १५९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्यातामन्तःपुराध्यक्षेऽन्तर्वेशिकावरोधिकौ ।कुब्जो वर्षवरः षण्ढः (षाढः) सौविदल्लश्च कञ्चुकी ॥ १८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 शि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
तृणधान्यान्यमून्येके सरागीण्यथ कञ्चुकी ।धान्यराजस्तीक्ष्णशूको हयपर्यायवल्लभः ॥ ४१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चणस्तु हरिमन्थः स्यात्कञ्चुकी कृष्णकञ्चुकः ।बालभोज्यो वाजिभक्ष्यः सुगन्धस्त्रिविधश्च सः ॥ ५६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चक्री बिलशयश्चापि कुण्डली व्यालभोगिनौ ।पृदाकुः कञ्चुकी व्याडः कुम्भीनससरीसृपौ ॥ ४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
[109a] सौविदल्लाः कञ्चुकिनः स्थापत्याः सौविदाश्च ते ।शण्ढः षण्ढो वर्षधरः सेवकस्तूपजीवकः ॥ ४५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 क (wrong syllable)
genderपुंmasc.
फणी कुण्डली मण्डली दन्दशूकोद्विजिह्वस्तथा जिह्मगः पन्नगश्च ।भवेद्भेकभुक्कञ्चुकी दीर्घपृष्ठ-स्तथा दीर्घजिह्वः स काकोदरश्च ॥ २६ ॥
भुजङ्गप्रयातम्
genderपुंmasc.
दर्वीकरो गूढपदो लेलिहानोऽपि कथ्यते ।भुजंगो भुजगो भोगो दीर्घपृष्ठोऽपि कञ्चुकी ॥ २०७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शुद्धान्तश्चावरोधश्चावरोधनमपीरितम् ।सौविदाः सौविदल्लाश्च ते च कञ्चुकिनः स्मृताः ॥ ३४७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
राजस्त्रीरक्षणार्थायाधिकृते राजवेश्मनि ।सौविदल्लः सौविदश्च कञ्चुकी चापि कथ्यते ॥ २५६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रतीहारो द्वारगोप्ता द्वास्थो वेत्रलताधरः ।स्थापन्यः कञ्चुकी षण्ठः सौविदुल्लो नपुंसकः ॥ २९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अन्तःपुरं च शुद्धान्तोऽवरोधो नृप [ति?] स्त्रियः ।महिषी पट्टराज्ञी स्यात्सौविदल्लश्च कञ्चुकी ॥ १३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सौविदाः सौविदल्लाः स्यात् स्थापत्याश्च कञ्चुकिनः ॥ ११८८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
हरिश्चक्षुःश्रवाश्चक्री कुम्भीनसश्च कञ्चुकी ।जिह्मगो लेलिहानश्च व्याडो व्यालश्च कुण्डली ॥ २३५५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 न (wrong syllable)
genderपुंmasc.
अन्तःपुरे त्वधिकृतो स्यादन्तर्वंशिको जनः ।स्थापत्यः कञ्चुकी स स्यात् सौविदः सौविदल्लकः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अवरोधनावरोधौ भवेत्कञ्चुकिके पुनः ।कञ्चुकी सौविदिल्लश्च सौविदः, स्थपतिस्तथा ॥ २५० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 ध (wrong syllable)
genderपुंmasc.
द्वारपालः प्रतीहारो द्वार्स्थो दण्डी च वेत्रभृत् ।स्थापत्याः सौविदाः सौविदल्लाः कञ्चुकिनः समाः ॥ १२९९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्थापत्यकञ्चुक्यार्याश्च षण्डो वर्षवरः समौ ।प्रदेष्टा पञ्चजनीनो भाण्डागारिक इत्यपि ॥ २३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 ज (wrong syllable)
genderपुंmasc.
स्यात्कञ्चुकी वर्मिभुजंगषिङ्गेऽपाङ्गद्रुमे स्यादपि सौविदल्ले ।स्यात्सामयोनिर्द्विरदे विधौ च[23b] सामोद्भवे तु त्रिषु संप्रदिष्टः ॥ ४५ ॥
इन्द्रवज्राmetre not read in every line
अरिमेदाख्यवृक्षे च वृक्षे च मदनाह्वये ।त्रि तु कण्टकसंयुक्ते कञ्चुकी तु द्वयोरहौ ॥ ४२८ ॥
अनुष्टुप्
meaningsअहि
सौविदल्ले तु ना त्रिस्तु कञ्चुकेन समन्विते ।कलापी ना महादेवे पर्कट्याख्ये च पादपे ॥ ४२९ ॥
अनुष्टुप्
स्थापत्ये वर्मिते सर्पे क्लृप्तौ छेदे च कल्पनम् ।कामिनौ स्त्रैणचक्रौ च कृतिनौ थोग्यपण्डितौ ॥ २३४ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
कञ्चुकिन् as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश स्थपतिस्थपतिः संस्मृ- -ऽसौ गीष्पतिक्रतुयाजकः । प्रासादादिकरः शिल्पी स्थपतिः कञ्चुकी तथा ॥ Dharaṇikośa 15.3.20
- त्रिकाण्डशेष षण्ढविचेष्टबालिशौ मूढौ राढा स्याद्दीप्तिदेशयोः । पण्डकञ्चुकिनौ षण्ढौ समूढः पुञ्जिते नवे ॥ ११८ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.118
- त्रिकाण्डशेष स्थपतिरणे सभायां समितिः स्तिमितौ क्लिन्ननिश्चलौ । स्थपतिः कञ्चुकी कारुभेदो गीर्पतियागकृत् ॥ १९० ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.190