विद्रुम
vidrumaपुं · masc.In 17 kośas: 15 synonym verses, 7 as a nānārtha head word, 11 as a meaning of another word.
विराटजो राजपट्टो राजावर्तोऽथ विद्रुमः ।रक्ताङ्को रक्तकन्दश्च प्रवालं हेमकन्दलः ॥ १०६६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शोणरत्नं लोहितकः पद्मरागोऽथ मौक्तिकम् ॥ ९२ ॥मुक्ताथ विद्रुमः पुंसि प्रवालं पुन्नपुंसकम् ।
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
प्रवालो विद्रुमो वल्लिमणि … करभूषणम् ।रक्तमाला महारूपा कर्षणाङ्ग इतीर्यते ॥ ११४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शिरोम्भःकरिकोलाहिमकरेभ्यो भवन्त्युत ।भौमरत्नं प्रवालोऽस्त्री विद्रुमो नाब्धिवल्लभः ॥ ५९८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पद्मरागः शौक्तिकेयं विद्रुमो गरुडोद्भवः ।पुष्परागो वज्रमभि नीलो गोमेदको वृषः ॥ ६०९ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 5 व (wrong syllable)
genderपुंmasc.
शिखरोऽस्त्री तस्य खण्डं वैडूर्यं वालवायजम् ।प्रवालोऽस्त्री विद्रुमो ना रक्ताङ्गो हेमकन्दलः ॥ ७५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
राजावर्तो राजपट्टो विराटज इतीरितः ।विद्रुमो रक्तकन्दः स्याद्रक्ताङ्को हेमकन्दलः ॥ ३४१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सिन्धुवल्ली रागतालिः प्रवालं विद्रुमाद्रुमे ।सार्द्धत्रिवलयः कम्बुः शङ्खः सूचीमुखोऽम्बुजः ॥ २९८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रत्नं वसु मणिस्तस्य भेदा मरकतादयः ।वैडूर्यवज्रमाणिक्यनीलमौक्तिकविद्रुमाः ॥ १७५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विख्यातो विद्रुमश्चापि कथ्यते विबुधैः खलु ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 म (wrong syllable)
genderपुंmasc.
प्रवालं विद्रुमं रत्नकन्दलः स्याल्लतामणिः ।शालिपिष्टो धौतशिला स्फाटिकं स्फाटिकाश्मनि ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 धौ (wrong syllable)
genderक्लीneut.
राज्ञामन्तः पुरोद्याने प्रमदा-प्रमदाद्वनम् ।वृक्षे द्रुमो विद्रुमो द्रुःकुठिः कुण्ठोंऽह्रिपोऽङ्घ्रिपः ॥ १२२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रवालो विद्रुमः पुंसि कुल्माषः कुरुविन्दकः ।पद्मरागो लोहितकं हीरो ना वज्रमस्त्रियाम् ॥ १४८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 लो (wrong syllable)
genderपुंmasc.
बालसूर्यमथो रक्तकन्दलो विद्रुमश्च सः ।लतामणिः प्रवालः स्याद्राजभट्टो विराटजः ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शोणरत्नं लोहितकं पद्मरागोऽरुणोपलः ।विद्रुमो ना प्रवालोऽस्त्री वज्रोऽस्त्री हीरकः पुमान् ॥ ३९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 लो (wrong syllable)
genderपुंmasc.
नैगमः स्याद्वणिज्यायां वणिङ्नागरयोरपि ।विद्रुमस्तु समुद्रोत्थे प्रवाले रत्नवृक्षके ॥
अनुष्टुप्
ब्रूते किसलये चापि तथैव मणिभूरुहे ।विलम्बस्त्वपरैरुक्तो विषभेदे विलम्बके ॥ २०० ॥
अनुष्टुप्
doubtful
विद्रुम as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश प्रवालकरालो दन्तुरे तुङ्गे भीषणे तैलधूणके । प्रवालो वल्लकीदण्डे विद्रुमे नवपल्लवे ॥ Dharaṇikośa 27.2.36
- कोषकल्पतरु प्रवालस्या[72b]द्वल्लकीदण्डकविद्रुमेऽपि रसाल उक्तः सहकार इक्षौ । स्त्री गोस्तनीनाम्नि च मार्जितायां जिह्वासु दूर्वासु विदारिकासु । स्यात्सिल्हकेऽन्त्येऽप्यथ सर्जवृक्षे मत्तद्विपे ना कुटिलेऽप्यरालः ॥ ४३ ॥ Koṣakalpataru 6.28.43
- नानार्थार्णवसंक्षेप प्रवालनवपल्लव इत्यन्ये वीणादण्डेऽपि विद्रुमे । प्रलम्बस्तु पुमान् दैत्यविशेषे च लताङ्कुरे ॥ १०८८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1088
- नानार्थार्णवसंक्षेप रक्ताङ्गपारावते चकोरे च बहुव्रीहौ तु भेद्यवत् । रक्ताङ्गस्तु पुमान् भौमे विद्रुमे तु नपुंसकम् ॥ १४९४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1494
- परमानन्दीयनाममाला प्रवालप्रवालो विद्रुमे वीणादण्डे पादपपल्लवे । पलाशो राक्षसे वर्णभेदे वृक्षान्तरेऽपि च ॥ ३१० ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.19.310
- शिवकोष रक्ताङ्गायवे सक्तुफलायां च बालपत्रेऽपि सर्पिषि । रक्ताङ्गो रञ्जने चित्रे रक्ताङ्गा विद्रुमेऽसृजि ॥ ९५ ॥ Śivakoṣa 3.2.95
- शब्दरत्नावली रक्ताङ्गरक्ताङ्गो मण्डले स्त्री तु जीवन्त्यां विद्रुमेऽस्त्रियाम् । अस्त्री रथाङ्गं चक्रे ना चक्रवाकविहङ्गमे ॥ Śabdaratnāvalī 7.3.46
- शब्दरत्नावली प्रवालपरिच्छदे च तिलके न क्लीबं ग्रन्थवृक्षयोः । प्रवालोऽस्त्री पल्लवे स्याद् वीणादण्डे च विद्रुमे ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.72
- शब्दरत्नाकर प्रवालपल्लवो ना विटे देशेऽप्यस्त्री किसलयेऽञ्चले । प्रवालो विद्रुमे वीणादण्डे ना पल्लवे स्त्रियाम् ॥ २१३२ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2132
- त्रिकाण्डशेष प्रबालवीणादण्डे प्रबालोऽत्री विद्रुमे नवपल्लवे । नले काशे पोटगलः पित्तत्युक्ते च पित्तलः ॥ ४०० ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.400
- वैजयन्ती प्रवालवीणादण्डे प्रवालोऽस्त्री विद्रुमे नवपल्लवे । प्रसूनमर्थवज्जाते पुष्पे क्ली सारथौ पुमान् ॥ ५५ ॥ Vaijayantī 7.5.55