द्रु
druपुं · masc.In 16 kośas: 14 synonym verses, 1 as a nānārtha head word, 8 as a meaning of another word.
वृक्षोऽगः शिखरी च शाखिफलदावद्रिर्हरिद्रुर्द्रुमोजीर्णो द्रुर्विटपी कुठः क्षितिरुहः कारस्करो विष्टरः ।नन्द्यावर्तकरालिकौ तरुवसू पर्णी पुलाक्यंह्रिपःसालानोकहगच्छपादपनगा रूक्षागमौ पुष्पदः ॥ १११४ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
genderपुंmasc.
वृक्षो महीरुहः शाखी विटपी पादपस्तरुः ।अनोकहः कुटः शालः पलाशी द्रुद्रुमागमाः ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वृक्षोंऽह्रिपः क्षितिरुहः शिखरी च शाखी,शालो वनस्पतिरगो विटपी कुठश्च ।अद्रिः कुजस्तरुरनोकह इत्यभिन्नाः,शब्दा द्रुविष्टरनगद्रुमपादपाश्च ॥ १७७ ॥
वसन्ततिलका
genderपुंmasc.
महीरहो महीरुट् स्यात् वानस्पत्यो वनस्पतिः ।द्रुमः स्याद्द्रुश्च तुल्यौ द्वौ फलेग्रही फलग्रही ॥ ९१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ग्र (wrong syllable)
genderपुंmasc.
अनोकहोऽगः शिखरी शाखी शालः पलाश्यपि ।द्रुर्द्रुमोऽद्रिः कुटो नागो नन्द्यावर्त्तो हरिद्वसुः ॥ १३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तन्वर्थो यजतः सप्रो जरणो द्रुस्तपः पुनः ।कुमुदार्थाच्च बन्ध्वर्थो राजराजः सुधांशुकः ॥ १७४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
द्रुर्हरिद्रुर्द्रुमः शाखी शिखरी विटपी कुठः ।कारस्करो विष्टरोऽद्रिर्नगोऽगः पुष्पदोऽगमः ॥ १४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विटपी पादपश्चाद्रिर्द्रद्रुमौ विष्टरः कुठः ।वसुर्जर्णहरी सालोऽनोकहोऽगोऽपि पुष्पदः ॥ २४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अगो नगोऽगमो द्रुश्च फलवांश्च वनस्पतिः ।केतकः केतकी जाती चम्पको मल्लिका जपा ॥ १४२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वृक्षो रूक्षो द्रुमोऽद्रिश्च हरिद्रुर्द्रुर्महीरहः ॥ १९५२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्थिरः कारस्करः सालः नगोऽगः स्यादनोकहः ।अगमो द्रुः कुचारुश्च स्यात् कुचोरुक्ष इत्यपि ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
राज्ञामन्तः पुरोद्याने प्रमदा-प्रमदाद्वनम् ।वृक्षे द्रुमो विद्रुमो द्रुःकुठिः कुण्ठोंऽह्रिपोऽङ्घ्रिपः ॥ १२२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पादपवृक्षपलाशिद्रुमतरुकुटविटपिशाखिनगसालाः ।अगमो द्ररगो भूरुट् कुजोऽनोकह इत्यपि ॥ ४३९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
पुष्पवाटी त्वमात्यादेस्त्रयी वाटी फलाय चेत् ।वृक्षो द्रुमो भूरुहो द्रुर्विटपी विष्टरोंऽघ्रिपः ॥ ४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
द्रु as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश जीवंजीवपराभवौ नाशावज्ञे परिप्लवौ चपलाकुलौ । उपप्लवौ राहुयोगौ जीवंजीवौ द्रुपक्षिणौ ॥ Dharaṇikośa 28.1.6
- कोषकल्पतरु नृलिङ्गकाधूर्ताद्रिद्रुप्रभेदेषु शरभे च नृलिङ्गका । स्यमिका स्यान्नीलिकायां नाकुपादपयोर्नरि ॥ २३ ॥ Koṣakalpataru 6.1.23
- कोषकल्पतरु स्यन्दनरथेऽस्त्रियां स्यन्दनमादिमे द्रौ स्यात्क्रन्दनं रोदनं सम्मदार्थम् । स्याद्वर्धनं छेदनवृद्धिवाचि वार्धानिकायां पुनरङ्गना स्यात् ॥ ५४ ॥ Koṣakalpataru 6.21.54
- कोषकल्पतरु तालतालो ध्वजे द्रौ नरि खड्गमुष्टौ स्यान्मध्यमाङ्गुष्ठमिते तथैव । भवेत्तथा पाणितले[66a]च गीत- कालक्रियामान उदीरितोऽयम् ॥ ५९ ॥ Koṣakalpataru 6.28.59
- नानार्थार्णवसंक्षेप बिल्वक्ली तु तस्याः फले द्वे तु कृकलासान्तरे विदुः । यो नानावर्णभाक् तस्मिन्नथ बिल्वः पुमान् द्रुगे ॥ ८६१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.861
- त्रिकाण्डशेष जटायुयुद्धे हुट्टे च जन्यं स्याज्ज्या स्यान्मौर्व्यां क्षितावपि । जटायुर्गुग्गुलुद्रौ च त्रिबेद्यां त्रितये त्रयी ॥ ३१३ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.313
- वैजयन्ती विद्रुमव्यवायो मैथुनेऽन्तर्धौ चित्रे दर्पे च विस्मयः । वाहसौ वह्न्यजगरौ द्रुप्रवालौ तु विद्रुमौ ॥ ६५ ॥ Vaijayantī 7.1.65
- वैजयन्ती उदुंबरआडंबरोऽस्त्री संरंभे पटहे गजगर्जिते । उदुंबरो द्रुदेहल्योर्ना क्ली हेमाक्षताम्रयोः ॥ ४ ॥ Vaijayantī 8.5.4