कुक्कुट
kukkuṭaपुं · masc.In 14 kośas: 26 synonym verses, 7 as a nānārtha head word, 27 as a meaning of another word.
घूके निशाटः काकारिः कौशिकोलूकपेचकाः ।दिवान्धोऽथ निशावेदी कुक्कुटश्चरणायुधः ॥ १३२४ ॥कृकवाकुस्ताम्रचूडो विवृताक्षः शिखण्डिकः ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
कृकवाकुस्ताम्रचूडः कुक्कुटश्चरणायुधः ।किकिदीविः स्मृतश्चाषः शकुन्तो भास उच्यते ॥ २४७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कारण्डवो महापक्षो जलरङ्गस्तु वञ्जलः ।कुक्कुटो दीर्घपादश्च जालपादोऽम्बुकुक्कुटः ॥ २९४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कुलटः कुक्कुटो गर्तकुक्कुटः पेचिका पुनः ।उलूकः पेचकः कुण्डः काकारिर्हरिलोचनः ॥ २९७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सूचिपत्रः शीतवरः स्वस्तिकः पुरुटः शिखी ।मेधाकृद्ग्राहकः सूची कुक्कुटः सुनिषण्णकः ॥ ४६९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 शी (wrong syllable)
genderपुंmasc.
ताम्रचूडो विवृत्ताक्षः कुक्कुटश्चरणायुधः ।कालज्ञः कृकवाकुः स्यान्नियोद्धा नखरायुधः ॥ १३० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
द्रोणीमुखः[32b] सूचिपुष्पो भवेच्चक्रकचक्षदः (?) ।कुक्कुटः कर्णमेयः स्यात्तस्मिन्नाभाट(?)च सम्मता ।विकङ्कतः सुवतरुर्ग्रन्थिलः स्वादुकण्टकः ॥ ९१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
श्रीवारकः शीतवरः स्वस्तिकः कुक्कुटः स्थितिः ।चाङ्गेरीपत्रसदृशो वाहसः पत्रशूल्पिका ॥ ७५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शकुन्तः श्वेतचूडश्च गृध्राभोगोऽष्टकुक्कुटः ।कुक्कुटोऽस्त्री निशावेदी कृकवाकुरुषःस्वरः ॥ ८६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
कुक्कुटः सिन्दुवाराभत्वगादिः सिन्दुवारकः ।ताम्रत्वङ्मुष्कवक्त्रोऽश्वः सिंहसंनिभरोमवान् ॥ २५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कच्छो निकुञ्जो रज-भूर्ज-कुञ्ज-व्रजाङ्गजाः शङ्खगतस्तथाब्जः ।ध्वजो नटः कर्वटकुक्कुटाट्टाःकुटारकूटावपि कालकूटः ॥ ४१ ॥
उपजातिः
genderपुंक्लीm. n.
हंसारिकायां त्वाचष्टे रभसः कुणपी स्त्रियाम् ।कुणपोऽस्त्री शवे क्ली तु पूयेऽथो कुक्कुटो द्वयोः ॥ ५०१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंस्त्रीm. f.
कुक्कुटः कृकवाकुश्च नन्दीको मणिकण्ठकः ।उषाकीलो महायोगी कलाधिकः शिखण्डिकः ॥ २३९९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 धि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
अथ भृङ्गो भृङ्गराजो भृङ्गको राजवासनः ।कुक्कुटो रात्रिरेदी स्यात्ताम्रचूड उषाकरः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पिकः परभृतश्चाथ कपिञ्जलशरू समौ ।कृकवाकौ ताम्रचूडचरणायुधकुक्कुटाः ॥ ७९९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कुक्कुटस्तु विवृताक्षो रात्रिवेदी कलाविकः ।उषाकलोऽथ ताम्राक्षः काकपुष्टः कुहूमुखः ॥ १८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 वृ (wrong syllable)
genderपुंmasc.
कुक्कुटो दीर्घवाग्दक्षः शिखी चूलिक आरणी ।कृकवाकुर्विवृत्ताक्षस्ताम्रचूडः शिखण्डिकः ॥ १३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पूर्णकूटे कुटपुरिः शकुन्ते भासकुक्कुटौ ।चातकस्त्वंबुजोऽनंबुः पौरेन्द्रः स्तोककः खगः ॥ ३२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पक्षिभेदाः खिलिखिलश्रीकर्णीयकवर्तकाः ।लावकुक्कुटहारीतजीवञ्जीवादयोऽपि च ॥ ४० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हंसादयो जलचरा ग्राम्याः स्युः कुक्कुटादयः ।वनजाः पीतमुण्डाद्या भृंगाद्याः क्षुद्रपक्षिणः ॥ ४१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कलंब्यां शतपर्वा स्यात् कलंबूर्वायसी वधा ।पटुञ्चिकायां तु शिवः शान्तः स्वस्तिककुक्कुटौ ॥ १४९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चौर्यात् सा चाक्रिकं वेनी वंशिकं फलिनी कुथम् ।निषादी कुक्कुटं भिल्ली शबरं कोहली नसम् ॥ २३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कुर्यादासनरक्षाञ्च चर्मच्छेदनसीवनम् ।कुक्कुटानां शस्त्रकृती राज्ञां कुक्कुटखेलनम् ॥ ९५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 श (wrong syllable)
genderपुंmasc.
मागधादपि शूद्रायां कुक्कुटो नाम जायते ।योऽन्वेष्टोद्यानवप्रादेर्वैश्याज्जातोऽपि कुक्कुटः ॥ ९६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सुप्तः कुक्कुट एकांगग्रहश्च वरुणग्रहः ।गजे ज्वरस्य नामानि सिंहे तोये च सोऽण्डिकः ॥ १३४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
निषादशूद्रात्मजताम्रचूड-स्फुलिङ्गवाची किल कुक्कुटोऽस्त्री ।स्त्री तालमध्ये लसुनप्रभेदेस्याद्दम्भचर्योच्चटयोश्च तद्वत् ॥ ३० ॥
उपजातिः
कृकवाकौ च भासे च मर्त्यजात्यन्तरेऽपि च ।शूद्रायां मागधाज्जाते निषादीवैश्ययोः सुते ॥ ५०२ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
शूद्राज्जाते निषाद्यां च सुनिषण्णाह्वये पुनः ।शाके पुंसि द्वयोस्तु स्यात् कुक्कुरः शुनि नप् पुनः ॥ ५०३ ॥
अनुष्टुप्
कर्कटा च कुलीरायां कर्कटं मृगलिण्डके ।करहाटे कर्कटः स्यात्कुक्कुटः शितिवारके ॥ १२७ ॥
अनुष्टुप्
meaningsशितिवारक
कुक्कुट्यसत्यचर्मायां ताम्रचूडे पुमानपि ॥
meaningsताम्रचूड
निषादे शूद्रपुत्रे च तृणोल्कायाञ्च कुक्कुभे ।कुनटी स्त्री तु नैपाल्यां तथा गनःशिलासु च ।कृपीटं जठरे नीरे विपिनेन्धनयोरपि ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ग (wrong syllable)
कुक्कुट as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् दक्षदोषो वातादिके दोषा रात्रौ दक्षोऽपि कुक्कुटे । Amarakośa 3.3.438
- हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) दक्षअर्चनामूल्ययोरर्घो विसर्गो मुक्तिवर्चसोः । मुनिकुक्कुटयोर्दक्षः सन्धिः संश्लेषरन्ध्रयोः ॥ ८३५ ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.835
- कोषकल्पतरु शिखिन्स्त्रियां गुडूचीत्रिवृतोः शिखी तु वह्नौ वृषे स्याद्विशिखे च वृक्षे । केतुग्रहे केकिनि कुक्कुटे च स्याच्छार्ङ्गकेषु त्रितये सचूडे ॥ ७४ ॥ Koṣakalpataru 6.21.74
- कोषकल्पतरु भासभासस्तु गोष्ठस्थित(?)कुक्कुटे स्या- द्गृध्रे च कान्तावथ दास उक्तः ॥ ७३ ॥ Koṣakalpataru 6.31.73
- नानार्थार्णवसंक्षेप दक्षकुक्कुटे तु द्वयोः स्त्री तु भुवि दक्षा दशा पुनः । परमायामवस्थायामवस्थामात्रकेऽपरे ॥ ५६७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.567
- नानार्थार्णवसंक्षेप बोधिबोधिस्त्वर्थे स्त्रियां सम्यग्ज्ञाने च द्वे तु कुक्कुटे । अश्वत्थे तु पुमान् बुद्धे त्वप्यमुं सज्जनोऽपठीत् ॥ ८७५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.875
- नानार्थार्णवसंक्षेप शिखिन्परिव्राजि तथा वृक्षविशेषेऽश्मन्तकाह्वये । अथो शिखावति त्रि स्याद् द्वे कुक्कुटमयूरयोः ॥ १३७२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1372
- नानार्थार्णवसंक्षेप शूरशुन्ध्यवोऽप्सु स्त्रियः शूरः पुनर्वीरे त्रिषु द्वयोः । कुक्कुटे श्वेतशालौ तु पुमान् शूलं तु न स्त्रियाम् ॥ १४०२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1402
- नानार्थार्णवसंक्षेप शौण्डमत्ते च कुक्कुटे च द्वे शौण्डी तु जलदावलौ । पिप्पल्यां च स्त्रियां पट्कः पुनः पण्णां गणे त्रिषु ॥ १४३४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1434
- नानार्थार्णवसंक्षेप चूलिकइत्येव चूलिकस्तु स्यात् तिले ना द्वे तु कुक्कुटे । चूलिका तु स्त्रियां जातिच्छन्दोभेदे गजस्य च ॥ ७५२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.752
- नानार्थार्णवसंक्षेप दीर्घवाच्नृस्त्रियोस्त्वोदनेऽथ द्वे दीर्घवाक् कुक्कुटे त्रि तु । बहुव्रीहौ द्वीपवांस्तु समुद्रे च नदे च ना ॥ ९३७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.937
- नानार्थार्णवसंक्षेप रुवथरुवथो ना ध्वनौ द्वे तु कुक्कुटे शाकटायनः । पुनरव्रूत शकुनौ रेवटं तु नपुंसकम् ॥ १५१८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1518
- नानार्थार्णवसंक्षेप शिखण्डिन्मयूरपिञ्छे स्त्री तु स्याच्छिखायां हि शिखण्ड्यसौ । शिखण्डी तु द्वयोर्ज्ञेयो मयूरेऽपि च कुक्कुटे ॥ १८३३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1833
- नानार्थार्णवसंक्षेप कृकवाकुकृकवाकुः कुक्कुटे द्वे कृकलासे च केचन । खञ्जरीटे क्षेपणीयः पुनर्ना भिण्डिपालके ॥ १९० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.190
- नानार्थार्णवसंक्षेप जालपादकुक्कुटे वैजयन्त्यां तु तं पठत्यम्बुकुक्कुटे । जालाकारस्तु पादोऽस्ति येषां त्रिस्तेषु पक्षिषु ॥ २४१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.241
- नानार्थार्णवसंक्षेप ताम्रचूडरक्षके ताम्रचूडस्तु द्वयोः कुक्कुटपक्षिणि । पूर्ववच्चात्र लिङ्गादि ताम्रवृन्तस्तु पुंस्ययम् ॥ २५४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.254
- नानार्थार्णवसंक्षेप विवृत्ताक्षविटकान्ता हरिद्रायां स्त्री समासादि पूर्ववत् । विवृत्ताक्षः पुनर्द्वे स्यात् कुक्कुटे सादि पूर्ववत् ॥ ५७७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.577
- शब्दरत्नावली शिखिन्शिखी वह्णिवलीवर्द-शर-केतुग्रहेषु च । मयूरे कुक्कुटे वृक्षे पुमान् शिखावति त्रिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.86
- शब्दरत्नावली वटरमुर्मुरः सूर्यतुरगे तुषाग्नौ च मनोभवे । रुधिरं कुङ्कुमे रक्ते स्यात्पुमान् मङ्गलग्रहे ॥ वटरः कुक्कुटे वेष्टे शठे चोरे च चञ्चले । वर्वरः पामरे केशे चक्रले शाकभिद्यपि ॥ पुष्पभेदे देशभेदे वर्वरा मक्षिकाभिदि । वर्करः स्याद्युवपशौ स्याच्छागपरिहासयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.97
- शब्दरत्नावली काहलकाहली स्यात्तरुण्याञ्च काहलः शब्दमात्रके । कुक्कुटे ना भृशे शुष्के खलातिशययोस्त्रिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.52
- त्रिकाण्डशेष शिखिन्देवशंसिनिमित्ते च शकुनं पुंसि पक्षिणि । चुडावान् कुक्कुटश्चापि शिखी शृङ्गारिणौ त्विमौ ॥ २६४ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.264
- वैजयन्ती शिखिन्कुक्कुटेऽग्नौ मयूरेंऽशौ वृक्षे केतुग्रहे शिखी । पद्ये यशसि च श्लोकः षण्डौ विट्चरपण्डकौ ॥ ६० ॥ Vaijayantī 6.1.60
- वैजयन्ती बोधिबोधिरर्थे सुविज्ञाने कुक्कुटाश्वत्थयोस्तु ना । बालोऽक्ली नीलझिण्ट्यां च भेलौ तूडुपभीरूकौ ॥ ५७ ॥ Vaijayantī 6.5.57
- वैजयन्ती शौण्डसजातिशिल्पिसंहत्यामषण्डः श्रेणिरावलौ । शौण्डी जलदमालायां शौण्डौ समदकुक्कुटौ ॥ ९० ॥ Vaijayantī 6.5.90
- वैजयन्ती शूरशुभ्रिर्नार्केऽर्थवत्सौम्ये शूरौ विक्रान्तकुक्कुटौ । शूलोऽस्त्री रुजि शस्त्रे च श्वेतं धवलरूप्ययोः ॥ ९२ ॥ Vaijayantī 6.5.92
- वैजयन्ती रुवथरुचको भूषणे दन्ते रुवथः कुक्कुटे ध्वनौ । वञ्चथः कोकिले काले वर्तकोऽश्वखुरे खगे ॥ ६४ ॥ Vaijayantī 7.1.64
- वैजयन्ती विष्किरविस्रंभौ स्नेहविश्वासौ विबुधौ सुरपण्डितौ । विकारौ रोगविकृती विष्किरौ शिखिकुक्कुटौ ॥ ६६ ॥ Vaijayantī 7.1.66