मरण
maraṇaक्ली · neut.In 12 kośas: 11 synonym verses, 37 as a meaning of another word.
स्यात्पञ्चता कालधर्मो दिष्टान्तः प्रलयोऽत्ययः ।अन्तो नाशो द्वयोर्मृत्युर्मरणं निधनोऽस्त्रियाम् ॥ ११६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
निधनं नाशो मृत्युर्मरणं पञ्चत्वमत्ययः कालः ।संस्था स्याद्दिष्टान्तो निमीलनं दीर्घनिद्रा च ॥ ६२८ ॥
आर्या
genderक्लीneut.
पञ्चत्वं मरणं मृत्युर्मृतं चेति निगद्यते ।सर्वलोकगते मृत्यौ मारी स्यान्मालिकापि च ॥ ११३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
आधिः पुंसि मनस्तापोऽथोन्मादश्चित्तविभ्रमः ।मरणं चेतनानाशो मूर्च्छाभेदो बुधैर्मतः ॥ १६१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पञ्चत्वमस्तं मरणं निमीलनंतत्रावसानं निधनस्तु न स्त्रियाम् ।मारिश्च मारी मरकः स सर्वत-श्चित्या चिता स्याच्च चितिस्तथा स्त्रियाम् ॥ ७३ ॥
इन्द्रवंशा
genderक्लीneut.
प्राणत्यागे कालधर्मः पञ्चता प्रलयो लयः ।दिष्टान्तो निधनं मृत्युर्मरणं सदनं हरिः ॥ ४०१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
मारको मरको मारः संघातोऽपि च घातनम् ।अथाघातो वधस्थानं प्रघात इति कुत्रचित् ॥मरणं प्रलयो नाशः कालधर्मश्च पञ्चता ।द्वयोर्मृत्युर्भूमिलाभो निपातो निधनोऽस्त्रियाम् ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वैवर्ण्यमश्रु प्रलय इति भावाश्च सात्त्विकाः ।निर्वेदो ग्लानिशङ्कास्मृतिधृतिमतयः प्रीतिनिद्रावहित्थाव्रीडेर्ष्यासुप्त्यसूया मरणमलसतोन्मादहर्षावमर्षाः ।तर्कापस्मारमोहश्रममदजडिमव्याधिवेगा विषादोगर्वश्चिन्तौग्य्रदैन्ये भयमपि चपलत्वं च संचारिभावाः ॥ ९५८ ॥
अनुष्टुप्two metres in one verse
वैवर्ण्यक्लीअश्रुक्लीप्रलयपुंसात्त्विकभावपुंनिर्वेदपुंग्लानिस्त्रीशङ्कास्त्रीस्मृतिस्त्रीधृतिस्त्रीमतिस्त्रीप्रीतिस्त्रीनिद्रास्त्रीअवहित्थास्त्रीव्रीडास्त्रीईर्ष्यास्त्रीसुप्तिस्त्रीअसूयास्त्रीमरणक्लीअलसतास्त्रीउन्मादपुंहर्षपुंअमर्षपुंतर्कपुंअपस्मारपुंमोहपुंश्रमपुंमदपुंजडिमन्पुंव्याधिपुंवेगपुंविषादपुंगर्वपुंचिन्तास्त्रीऔग्र्यक्लीदैन्यक्लीभयक्लीचपलत्वक्लीसंचारिभावपुं
genderक्लीneut.
लयो नाशः कालधर्मो दीर्घनिद्रा च पञ्चता ।मरणं निधनं मृत्युर्द्वयोर्जीवोऽसुधारणम् ॥ १०५७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
महानिद्रा तु मरणं महातैलं तु शोणितम् ।विरतिस्त्ववसानं स्यादसतिर्मृतिलक्षणम् ॥ १७२२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पंचत्वं मरणं मृत्युरक्ली स्यादमतोऽस्त्रियाम् ।सर्वलोकतते मृत्यौ मारिः स्त्री मारकोऽस्त्रियाम् ॥ २०२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
मरण as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश पञ्चताअदितिः सुरमाता [39] स्याददितिः पृथिवी मता । पञ्चता मरणे भावे पञ्चानां च प्रकीर्तिता ॥ Dharaṇikośa 15.2.40
- धरणिकोश मृत्युपूज्यौ श्वशुरपूजार्हावर्यः स्यात्स्वामिवैश्ययोः । नयो नीतौ द्यूतभेदे मृत्युः स्यान्मरणे यमे ॥ Dharaṇikośa 25.1.2
- धरणिकोश मारमारौ मरणकन्दर्पौ मारी चण्ड्यां जनक्षये । भीरुः स्त्री कातरो भीरुर्भीरुश्चापि ? शतावरी ॥ Dharaṇikośa 26.2.9
- धरणिकोश पञ्चत्वपञ्चत्वं मरणे भावे पञ्चानामपि च स्मृतम् । सुग्रीवः शोभनग्रीवः सुग्रीवो वानरान्तरम् ॥ Dharaṇikośa 28.2.19
- कोषकल्पतरु दृष्टान्तदृष्टान्तस्तु निदर्शने च मरणे शास्त्रे कृतान्तः पुनः सिद्धान्तान्तकदैवनिःशुभकृतिष्वाख्यायते पण्डितैः । क्लीबे धाम्नि निशान्तके तु कलिते शान्ते निशान्तोऽन्यव- द्वृत्तान्तस्तु रहोऽर्थके प्रकरणे कार्त्स्न्ये प्रवृत्तावपि ॥ १९ ॥ Koṣakalpataru 6.16.19
- कोषकल्पतरु मृत्युमृत्युर्द्वयोः स्यान्मरणे च दैवे दस्युस्तु [35b]चौरेऽपि सपत्नवाची । जन्युर्हुताशे द्रुहिणेऽङ्गिनि स्या- द्वन्यं वनोत्थे वनचारिवृन्दे ॥ १० ॥ Koṣakalpataru 6.26.10
- नानार्थार्णवसंक्षेप वृत्तिव्याख्याने ग्रन्थभेदे च सामगीतिगुणान्तरे । सम्भक्तौ चापरे त्वाहुर्मरणेऽपि विचक्षणाः ॥ १०१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.101
- नानार्थार्णवसंक्षेप अन्तअन्तोऽवसाने मरणे स्वरूपे निश्चयेऽन्तिके । धर्मे प्रधाने च पुमान् केषाञ्चित् पुन्नपुंसकम् ॥ २० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.20
- नानार्थार्णवसंक्षेप मारिमृत्यौ मरणसंज्ञे स्त्री मारिर्मारयतौ पुनः । धातौ ना मातृशब्दस्तु पार्वत्यां जननीगवोः ॥ ९९५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.995
- नानार्थार्णवसंक्षेप मृतमृतः प्रेते याचिते तु भैक्षे क्ली मरणेऽपि च । मृत्युस्तु मरणे न क्ली पुमानेवान्तकेऽथ नप् ॥ १०२३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1023
- नानार्थार्णवसंक्षेप अत्ययछन्दोभेदेऽन्वयस्त्वन्ववायेऽनुगमने तथा । सम्बन्धे चात्ययस्तु स्यान्मरणे दोषदण्डयोः ॥ २ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.2
- नानार्थार्णवसंक्षेप निर्याणखण्डनेऽप्यवदाने च निर्याणं त्वपि हस्तिनः । नेत्रान्ते निर्गमे मोक्षे मरणे च प्रकीर्तितम् ॥ ४४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.3.44
- नानार्थार्णवसंक्षेप प्रयाणछन्दोवृत्तविशेषेऽथ प्रयाणं मरणे गतौ । नेत्रपूर्वप्रदेशे च हस्तिनामिति यादवः ॥ ४६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.3.46
- नानार्थार्णवसंक्षेप पञ्चत्वपञ्चत्वं पञ्चतायां च मरणेऽथ पचत्रवाक् । स्थाल्यां स्याद्रन्धनार्थायां तथैवापूपकारके ॥ ४९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.3.49
- नानार्थार्णवसंक्षेप संस्थानसंस्थानं तु समाप्तौ च सन्निवेशे चतुष्पथे । सम्यक्स्थितौ च मरणे संव्यानं तूत्तरीयके ॥ ८३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.3.83
- नानार्थार्णवसंक्षेप कालधर्मकालधर्मन्तु कालस्य धर्मेऽपि मरणेऽपि च । क्रियाकारः संविदि च क्रियायाः करणेऽपि च ॥ ५२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.52
- नानार्थार्णवसंक्षेप निःसरणउपाये निर्गमे द्वारे मरणे भयनिर्गतौ । याने पुरगृहादीनां मुखे निस्तरणं पुनः ॥ २१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.21
- नानार्थार्णवसंक्षेप निमीलननिरासे च वधे चाथ मरणे स्यान्निमीलनम् । निमेषे मुकुलीभावेऽप्यथो निवसनध्वनिः ॥ २३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.23
- शब्दरत्नावली खजाखञ्जस्त्रिषु च वक्रोङ्घ्रौ खञ्जा छन्दोभिदि स्त्रियाम् । खजा प्रहस्तेमन्थे च मरणेऽपि च कुत्रचित् ॥ Śabdaratnāvalī 7.8.7
- शब्दरत्नावली अन्तदूर्वादुरालभागौरीगुडूचीपिप्पलीषु च । अम्बन्तं मरणे चूल्यामसृभे(?)ऽनवधावपि ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.76
- शब्दरत्नावली दृष्टान्तदृष्टान्तो मरणे शास्त्रे स्यादुदाहरणेऽपि च । निर्ऋतिः पुंसि दिक्पालभेदेऽलक्ष्म्यामपि स्त्रियाम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.108
- शब्दरत्नावली संस्थानसंस्थानं मरणाकृत्योः सन्निवेशे चतुष्पथे । स्पन्दनं क्षरणे नीरे रथेऽस्त्री तिनिशे पुमान् ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.91
- शब्दरत्नावली अभावअभावो मरणेऽसत्त्वे कैतवं द्यूतमिथ्ययोः । कारवी मधुरादीप्यत्वक्पत्रीकृष्णजीरके ॥ Śabdaratnāvalī 7.29.27
- शब्दरत्नाकर मारस्याद्राश्येलकयोर्मेषो मोहो वैचित्र्यमौर्ख्ययोः । मरुर्धन्वनि देशे च मारस्तु मरणे स्मरे ॥ १९७८ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1978
- शब्दरत्नाकर अत्ययस्त्री कलत्रे केसरिणो मालिन्ये वाच्यलिङ्गकम् । प्रत्ययोऽतिक्रमे दण्डे मरणे कृच्छ्रदोषयोः ॥ २०३४ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2034
- शब्दरत्नाकर निर्वाणनिर्वाणं मरणे मोक्षे निर्वृतौ गजमज्जने । निरस्तः स्यात् त्रिषूत्सृष्टसायके त्वरितोदिते ॥ २११४ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2114
- शब्दरत्नाकर प्रलयपर्जन्यो वासवे गर्जदभ्रे जीमूतनिस्वने । प्रलयो मूर्च्छने श्लेषे संवर्ते मरणेऽपि च ॥ २१२० ॥ Śabdaratnākara 4.1.2120
- शब्दरत्नाकर संस्थानमारणे यातनायां च संस्थानं मरणे स्थितौ । वाद्यं वंशादिके क्लीबे सच्छिद्रे सुषिरं त्रिषु ॥ २१८० ॥ Śabdaratnākara 4.1.2180
- तन्त्राभिधान अनुस्वारअनुस्वारश्च बिन्दुश्च दण्डो दण्डी वियद्विदुः । प्रद्युम्नश्चाक्रूरश्चापि शीर्षञ्च मरणं प्रिये! ॥ ११ ॥ Tantrābhidhāna 1.11
- तन्त्राभिधान मजठरो भाववीरश्च महाबालो बलानुजः । माधवी मरणं मायी मन्त्रेशो मा-र्णको मतः ॥ ४२ ॥ Tantrābhidhāna 6.42
- त्रिकाण्डशेष अन्तशेषे विष्णावनन्तो ना गुडूचीदूर्वयोः स्त्रियाम् । क्लीबं खे त्रिष्वनवधावनन्तं मरणेऽशुभे ॥ १४४ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.144
- वैजयन्ती अत्ययअविनौ विहगाध्वर्यू अरत्नी हस्तकूर्परौ । अत्ययोऽतिक्रमे कृच्छ्रे मरणे दण्डदोषयोः ॥ १ ॥ Vaijayantī 7.1.1
- वैजयन्ती प्रलयप्रलयो मरणे श्लेषे मूर्छासंवर्तयोरपि । प्रवहो वायुभेदे स्याद्वायुमात्रे बहिर्गतौ ॥ ४३ ॥ Vaijayantī 7.1.43
- वैजयन्ती अमतिअभिख्या त्विड्यशोनामस्वंबिका मातुलान्युमा । अमतिर्मरणे मोहेऽप्याकारे देह आकृतिः ॥ २ ॥ Vaijayantī 7.2.2
- वैजयन्ती निर्याणनाभीलं नाभिगन्धश्च वंक्षणं च वरस्त्रियाः । निर्याणं हस्तिनेत्रान्ते मरणे निर्गमेऽपि च ॥ १९ ॥ Vaijayantī 7.3.19
- वैजयन्ती प्रयाणपललं तिलचूर्णे स्यान्मांसकर्दमभेदयोः । प्रयाणं गजदृक्पूर्वप्रदेशे मरणे गतौ ॥ २१ ॥ Vaijayantī 7.3.21
- वैजयन्ती प्रायणसम्यग्वक्तरि चाथ स्यात् प्रायणं मरणे गतौ । पुष्करं हस्तिहस्ताग्रे जले वाद्यमुखे युधि ॥ २४ ॥ Vaijayantī 7.3.24