अर्ति

artiस्त्री · fem.

In 11 kośas: 10 synonym verses, 4 as a nānārtha head word, 1 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 3.775 · p. 32

धनुश्चापोऽस्त्रमिष्वासः कोदण्डं धन्व कार्मुकम् ।द्रुणासौ लस्तकोऽस्यान्तरग्रं त्वर्तिरटन्यपि ॥ ७७५ ॥

अनुष्टुप्

धनुस्क्ली चापपुं अस्त्रक्ली इष्वासपुं कोदण्डक्ली धन्वन्क्ली कार्मुकक्ली द्रुणास्त्री लस्तकपुं अर्तिस्त्री अटनीस्त्री

genderस्त्रीfem.

हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध पातालकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 3.626 · p. 71

यातना कारणा प्रोक्ता कारा बन्धनमुच्यते ।आबाधा वेदना दुःखमर्तिः पीडा व्यथा तथा ॥ ६२६ ॥

अनुष्टुप्

यातनास्त्री कारणास्त्री कारास्त्री बन्धनक्ली आबाधास्त्री वेदनास्त्री दुःखक्ली अर्तिस्त्री पीडास्त्री व्यथास्त्री

genderस्त्रीfem.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ परमात्मवर्गः Koṣakalpataru 1.1.48 · p. 6

क्लीबे दुःखमकं कलाकल अमानस्याऽऽमनस्ये तथा-ऽऽभीलं स्याद्गहनं प्रगाधमुदितं कष्टं च कृच्छ्रं समम् ।तृप्रः सूतिजकक्षसत्रमसुखं पुंस्याधिरर्त्तिः स्त्रियाम्आबाधाऽपि च वेदना निगदिता पीडा च बाधा व्यथा ॥ ४८ ॥

शार्दूलविक्रीडितम्

genderस्त्रीfem.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ स्त्रीलिङ्गाधिकारः Koṣakalpataru 4.2.54 · p. 101

वसन्तदूती वसतिरनन्ता चापराजिता ।पक्षतिर्जगती सुप्तिः कीर्ति-मूर्त्यर्ति-भक्तयः ॥ ५४ ॥

अनुष्टुप्

वसन्तदूतीस्त्री वसतिस्त्री अनन्तास्त्री अपराजितास्त्री पक्षतिस्त्री जगतीस्त्री सुप्तिस्त्री कीर्तिस्त्री मूर्तिस्त्री अर्तिस्त्री भक्तिस्त्री

genderस्त्रीfem.

परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास तृतीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 3.260 · p. 84

सौख्यं सातं तथा दुःखं पीडा स्यादर्तिवेदने ।कष्टं कृच्छ्रं व्यथा बाधा स्यादाभीलं तथाशुभम् ॥ २६० ॥

अनुष्टुप्

सौख्यक्ली सातक्ली दुःखक्ली पीडास्त्री अर्तिस्त्री वेदनास्त्री कष्टक्ली कृच्छ्रक्ली व्यथास्त्री बाधास्त्री आभीलक्ली अशुभक्ली

genderस्त्रीfem.

सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.1267 · p. 199

लस्तकस्तु धनुर्मध्यभागो हस्तेन गृह्यते ।अटनिरटनी चैवमर्त्तिः स्याद्धनुरग्रभाक् ॥ १२६७ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 नि (wrong syllable)

लस्तकपुं अटनिस्त्री अटनीस्त्री अर्तिस्त्री

genderस्त्रीfem.

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश भूमिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 2.2.30 · p. 38

पीडा कष्टं व्यथा दुःखं अर्तिरार्तिश्च पीडनम् ।आबाधा बाधनं बाधा कृच्छ्रं दुःखं प्रसूतिजम् ॥

अनुष्टुप्

पीडास्त्री कष्टक्ली व्यथास्त्री दुःखक्ली अर्तिस्त्री आर्तिस्त्री पीडनक्ली आबाधास्त्री बाधनक्ली बाधास्त्री कृच्छ्रक्ली

genderस्त्रीfem.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वाचनाचार्यश्रीसाधुसुन्दरगणि तृतीयः काण्डः Śabdaratnākara 3.273 · p. 211

अटन्यटनिरर्त्यार्त्नी पीडायामपि स्यात्तलम् ।तला चाऽपि गोधायां स्याद् वेध्ये लक्ष्यं सलक्षकम् ॥ २७३ ॥

metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 पि (wrong syllable); pāda 3, syllable 5 गो (wrong syllable)

अटनीस्त्री अटनिस्त्री अर्तिस्त्री आर्त्नीस्त्री तलक्ली तलास्त्री लक्ष्यक्ली लक्षकक्ली

genderस्त्रीfem.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण स्त्रीलिङ्गप्रकरणम् Śabdaratnākara 7.1.2310 · p. 281

आर्तिः कृत्तिश्छविश्छर्दिः कीर्तिर्जूर्त्यर्तिपूर्तयः ।भ्रूकुटिभ्रुकुटिप्रावृड्विप्रुड्रुट्तृट्त्विषः स्त्रियाम् ॥ २३१० ॥

अनुष्टुप्

genderस्त्रीfem.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश क्षत्रियाध्यायः Vaijayantī 3.7.178 · p. 118

अर्तिरार्तिः किरिः कोटी ज्या जीवा मौर्विका द्रुणा ।तूणी तूण उपासंगतूणीरौ विशिखाश्रयः ॥ १७८ ॥

अनुष्टुप्

अर्तिस्त्री आर्तिस्त्री किरिपुं कोटीस्त्री ज्यास्त्री जीवास्त्री मौर्विकास्त्री द्रुणास्त्री तूणीस्त्री तूणपुं उपासंगपुं तूणीरपुं विशिखाश्रयपुं

genderस्त्रीfem.

धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास तपादः Dharaṇikośa 15.1.3 · p. 60

अर्तिः पीडाध[नु]ष्कोटयोर्भ्रान्तिर्मिथ्यामतिर्भ्रमिः ।कीर्तिः प्रसादयशसोः कृत्तिश्च चर्म कीर्तिता ॥

metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 4, syllable 3 श्च (wrong syllable)

meaningsपीडा धनुष्कोटि

नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.51 · p. 47

अप्सु द्यावापृथिव्योश्च स्यादर्तिस्तु नृलिङ्गकः ।भूवादिधातुभेदेऽथ स्त्री धनुष्कोटिपीडयोः ॥ ५१ ॥

अनुष्टुप्

meaningsभूवादिधातुभेद धनुष्कोटि पीडा

परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास अकारादयः Paramānandīyanāmamālā 5.1.14 · p. 162

अर्यो वैश्ये प्रभावण्डं मुष्के कोशेऽप्यनन्तरे ।अर्चिः कीलोस्रयोरर्तिः पीडायामटनावपि ॥ १४ ॥

अनुष्टुप्

meaningsपीडा अटना

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश स्त्रीलिङ्गाध्यायः Vaijayantī 6.2.1 · p. 220

अर्चा पूजाप्रतिमयोरर्तिश्चापाग्रपीडयोः ।अन्दूस्तु शृंखला पादभूषाप्यष्ठी फलास्थ्यपि ॥ १ ॥

अनुष्टुप्

meaningsचापाग्र पीडा

अर्ति as a meaning in nānārtha verses

कोषकल्पतरु स्पर्शलोध्रे तथा गन्धरसेऽथ दर्शः सूर्येन्दुसङ्गेऽप्यवलोकनेऽपि । श्रौते च पक्षान्त विधौ तथाथ स्पर्शो भवेत्स्पर्शनदानयोश्च । त्वाचे गुणेऽर्तौ च नृवैश्ययोस्तु नास्त्री प्रवेशे विडिह प्रजायाम् । मले न ना स्त्री तु खगादिबन्धे कचोत्तरस्थो निकरे च पाशः । कर्णान्तगः शोभनवाचकः स्या- न्निन्दार्थकश्चात्र परस्थितोऽयम् । नाशो विनाशानुपलम्भयोः स्यात् पलायनेऽथ क्षवथौ पुमान्स्यात् ॥ ६ ॥ Koṣakalpataru 6.30.6