मूर्ति
mūrtiस्त्री · fem.In 16 kośas: 16 synonym verses, 5 as a nānārtha head word, 3 as a meaning of another word.
इन्द्रियायतनमङ्गविग्रहौ क्षेत्रगात्रतनुभूघनास्तनूः ।मूर्तिमत्करणकायमूर्तयो वेरसंहननदेहसंचराः ॥ ५६३ ॥घनो बन्धः पुरं पिण्डो वपुः पुद्गलवर्ष्मणी ।कलेवरं शरीरेऽस्मिन्नजीवे कुणपं शवः ॥ ५६४ ॥मृतकं रुण्डकबन्धौ त्वपशीर्षे क्रियायुजि ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 क (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
अङ्गं प्रतीकोऽवयवोऽपघनोऽथ कलेवरम् ।गात्रं वपुः संहननं शरीरं वर्ष्म विग्रहः ॥ ७० ॥कायो देहः क्लीबपुंसोः स्त्रियां मूर्तिस्तनुस्तनूः ।
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
तनुस्तनूः संहननं शरीरं,कलेवरं विग्रहदेहकायाः ।अङ्गं वपुर्वर्ष्म पुरं च पिण्डं,क्षेत्रं च गात्रं च घनश्च मूर्तिः ॥ ५१० ॥
उपजातिः
genderस्त्रीfem.
व्याधिपर्यायस्थानार्थं स्त्रियां मूर्तिस्तनुस्तनूः ।पुरी पूरस्त्रियां पुंसि पञ्जरो घन इत्यपि ॥ १२९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 य (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
मूर्तिस्तनूस्तनुश्च स्त्री कुडिः सान्तं तनुर्न ना ।शरीर-देहे अस्त्रीके तत्तु शस्तं वपुष्टमम् ॥ ४६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
वसन्तदूती वसतिरनन्ता चापराजिता ।पक्षतिर्जगती सुप्तिः कीर्ति-मूर्त्यर्ति-भक्तयः ॥ ५४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
कलेवरं शरीरं च मूर्तिः अस्मिन् भवः सुतः ।पुत्रः सूनुरपत्यं च तुक् तोकं चात्मजः प्रजा ॥ ३९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
विग्रहः संचरो वेरं मूर्तिः कायघनावपि ।क्षेत्रगात्रशरीराणि वर्ष्मसंहनने समे ॥ २२८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
तद्दूताः कालकाः स्युस्ते तद्दण्डो मूर्तिरिष्यते ।तत्पाशाः सूक्ष्मदाः कान्तास्तत्सौधं मणिशेखरम् ॥ ९५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
शरीरं विग्रहो देहो गात्रं क्षेत्रं तनुस्तनूः ।अङ्गः कायो वपुर्वर्ष्म मूर्तिर्वेरं कलेवरम् ॥ १९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
देवालयो देवगृहं चैत्यमायतनं मठः ।बिम्बं मूर्तिः प्रतिमार्चा महः पर्व महोत्सवः ॥ १४६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 ति (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
इन्द्रियायतनं मूर्त्तिः मूर्तिमत् च कलेवरम् ॥ ९०० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderस्त्रीfem.
क्षेत्रं तलुः कुलं पिण्डं कन्धं स्कन्धं कलेवरम् ।द्वेऽस्त्रियौ कायदेहौ च तनूर्मूर्तिस्तनुः स्त्रियः ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
तनूः स्यात्तनु-तनुषी घनस्तद्वच्च भूघनः ।गात्रं गान्त्रं मूर्तिमच्च मूर्तिः स्यात्, कुणपे शवः ॥ १५३ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 त्त (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
देहोऽस्त्री विग्रहः कायः पिण्डो मूर्तिस्तनुस्तनूः ।वपुः संहननं वर्ष्म गात्रं क्षेत्रं कलेवरम् ॥ १०६० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
सकारः शक्तिनामा च चन्द्रपिण्डः शशी तथा ।प्रकृतिर्मूर्तिरेवाशुरीश्वरः शक्तिरूपकः ।जगद्बीजं जलाख्यश्च परमात्माऽमृतः स्मृतः ॥ ५७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
मूर्ति as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु रूपद्रूपं नाणकनाटकादिकसिताद्येषु स्वभावेऽपि च । ग्रन्थावर्तन-पद्ययोः पशुरवे मूर्तौ स्वभावे मृगे सौदर्येऽप्यथ रौद्रनिन्दितगते रेपो भवेद्वाच्यगम् ॥ १ ॥ Koṣakalpataru 6.22.1
- शब्दरत्नावली कायकायो मूर्त्तौ स्वभावे च संघे लक्ष्ये कदैवते ॥ Śabdaratnāvalī 7.26.10
- शब्दरत्नाकर क्षेत्रक्षेत्रं तु दारकेदारपुण्यस्थानात्ममूर्तिषु । पुरे योनौ समूहेऽथ मेदिन्यां च क्षये क्षितिः ॥ १८९७ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1897