कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

कक्ष

kakṣaपुं · masc.

In 15 kośas: 16 synonym verses, 10 as a nānārtha head word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य वनस्पतिकायः Abhidhānacintāmaṇi 4.5.1 · p. 44
अरण्यमटवी सत्त्रं वार्क्षं च गहनं झषः ।कान्तारं विपिनं कक्षः स्यात्षण्डं काननं वनम् ॥ १११० ॥दवो दावः प्रस्तारस्तु तृणाटव्यां झषोऽपि च ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 प्र (wrong syllable)
genderपुंmasc.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह मनुष्यवर्गः Amarakośa 2.6.138
बाहुमूले उभे कक्षौ पार्श्वमस्त्री तयोरधः ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव वनौषधिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.11.2 · p. 248
समञ्जं हिङ्गुलं वार्क्षं कक्षं काननयित्यपि ।दवदावावुभौ पुंसि प्रस्तारोऽपि झषोऽपि च ॥ २ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ परमात्मवर्गः Koṣakalpataru 1.1.48 · p. 6
क्लीबे दुःखमकं कलाकल अमानस्याऽऽमनस्ये तथा-ऽऽभीलं स्याद्गहनं प्रगाधमुदितं कष्टं च कृच्छ्रं समम् ।तृप्रः सूतिजकक्षसत्रमसुखं पुंस्याधिरर्त्तिः स्त्रियाम्आबाधाऽपि च वेदना निगदिता पीडा च बाधा व्यथा ॥ ४८ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
genderक्लीneut.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.2 · p. 134
वनं कुब्रं च नीध्रं च गोत्रं च दुमलं च तत् ।ततं [लं] तल्कं दवो दावो झषः कक्षोऽटवी स्त्रियाम् ।प्रस्तारस्तु तृणाटव्यामरण्यानी महावनम् ॥ २ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.77 · p. 127
प्रवेष्टोऽप्यथ दोर्मूलं खण्डिको भुजकोटरः ।अभ्युपा(?)च द्वयोः कक्षा पार्श्वमश्री तयोरधः ॥ ७७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंस्त्रीm. f.
नाममाला Nāmamālā (Dhanañjaya) · धनञ्जय Nāmamālā (Dhanañjaya) 13 · p. 6
विपिनं गहनं कक्षमरण्यं काननं वनम् ।कान्तारमटवी दुर्गम् तच्चरः स्याद्वनेचरः ॥ १३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास तृतीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 3.19 · p. 54
वायुवर्गोऽयमाख्यातो विद्वदम्बुजभानुना ।वनं वार्क्षं झषः कक्षः कान्तारोऽरण्यकानने ॥ १९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास पुंस्त्रीलिङ्गसंग्रहः Paramānandīyanāmamālā 6.4.102 · p. 223
शङ्कुश्चतुर्दशाङ्कार्थे पुंस्त्रीलिङ्ग उदीरितः ।दुर्गतिर्निरये कक्षो दोर्मूलेऽथ कुटो गृहे ॥ १०२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंस्त्रीm. f.
शारदीयाख्यनाममाला Śāradīyākhyanāmamālā · हर्षकीर्ति धरावर्गः Śāradīyākhyanāmamālā 1.3.140 · p. 15
वाटिकोपवनं दावः कक्षः कान्तारनिःकुटौ ।अटव्यरण्यं गहनं सान्द्रे कुञ्जो निकुञ्जवत् ॥ १४० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि वनस्पतिकायनामानि Suśīlanāmamālā 5.5.2 · p. 320
कक्षः षण्डं च नामानि मन्यन्ते विपिनस्य वै ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश वनौषधिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.4.112 · p. 65
अक्षः कलिद्रुमः कक्षो भूतवासस्तुषोऽपि च ।भूतवासः कर्षफलः कर्षो विभीतकस्त्रिषु ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश सिंहादिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.5.287 · p. 101
कक्षौ द्वौ बाहुमूले स्यादस्त्री पार्श्वं तयोरधः ।अस्त्री मध्यो मध्यमञ्च विलग्नमवलग्नवत् ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण मनुष्याध्यायः Śabdaratnākara 3.1.1070 · p. 133
स्कन्धोंऽसोऽस्त्री तयोः सन्धिर्जत्रुणी दोर्नपुंसके ।भुजबाहू द्वयोर्मूले तयोः कक्षौ तयोरधः ॥ १०७० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश पुराध्यायः Vaijayantī 4.3.131 · p. 169
कक्षः कच्छो गुह्यबन्धः कक्ष्या पृष्ठे कृतोऽञ्चलः ।वस्त्रान्तस्त्वञ्चलो वस्तिस्त्वक्ली भूम्नि दशा न षण् ॥ १३१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश भूताध्यायः Vaijayantī 4.4.69 · p. 178
न क्ली कक्षा बाहुमूलं पार्श्वमस्त्री तयोरधः ।पश्चिमांगं तनोः पृष्ठमंससन्धी तु जत्रुणी ॥ ६९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह नानार्थवर्गः Amarakośa 3.3.423
काकमत्स्यात्खगौ ध्वाङ्क्षौ कक्षौ च तृणवीरुधौ ।
अनुष्टुप्
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध अनेकार्थकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.833 · p. 95
मन्दस्वच्छन्दयोः स्वैरं कक्षः स्यात्कच्छवीरुधोः ।करेणुर्गजहस्तिन्योः पीलुश्च गजवृक्षयोः ॥ ८३३ ॥
अनुष्टुप्
धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास क्षश्लोकः Dharaṇikośa 33.3.2 · p. 233
कक्षः स्मृतो भुजामूले कक्षो मूले च वीरुधः ।कक्षा स्पर्धापदे काञ्च्यां रथगेहप्रभेदयोः ।गजरज्जौ परीधाने पश्चादञ्चलपल्लवे ॥
अनुष्टुप्
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव स्त्र्यादिलिङ्गप्रकाण्डः Kalpadrukośa 3.5.109 · p. 473
पुंसि स्त्रियां च शङ्कुः स्यादङ्कस्थाने चतुर्दशे ।निरये दुर्गतिः कक्षो दोर्मूले गर्त्त आकरे ॥ १०९ ॥
अनुष्टुप्
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ शान्ताः Koṣakalpataru 6.30.52 · p. 374
ध्वाङ्क्षो भवेत्तर्कुकके गृहे चकाकोलिकावाचक एष योषित् ।द्वयोस्तु दोर्मूलगतश्च कक्षःपुमांस्तु कच्छे महिषे वने च ॥ ५२ ॥
उपजातिः
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ शान्ताः Koṣakalpataru 6.30.53 · p. 374
शुष्के तृणे वीरुधि च प्रकोष्ठेपाश्चात्त्यवस्त्राञ्चलपल्लवे स्त्री ।काञ्च्यां तथोद्ग्राहणिकारथाङ्ग-स्पर्धापदे स द्विपरज्जुगश्च ॥ ५३ ॥
इन्द्रवज्रा
doubtful
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.128 · p. 54
प्रभातेऽथ सुरायां स्त्री ना कक्षः कच्छवीरुधोः ।तृणे स्पर्धापदे बाहुमूलेऽरण्ये च दुर्गमे ॥ १२८ ॥
अनुष्टुप्
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास ककारादयः Paramānandīyanāmamālā 5.7.102 · p. 174
क्रौञ्चो द्वीपे खगे शैले कक्षः शुष्कवने स्मृतः ।बाहुमूले तृणे पापे कटः स्यात्समये शवे ॥ १०२ ॥
अनुष्टुप्
त्रिकाण्डशेष Trikāṇḍaśeṣa · पुरुषोत्तमदेव नानार्थवर्गः Trikāṇḍaśeṣa 3.3.436 · p. 247
भल्लूके शोणके चक्षो नक्षत्रे पुंनपुंसकम् ।ऋषिर्वेदेऽपि कक्षस्तु दोर्मूले शुष्ककानने ॥ ४३६ ॥
अनुष्टुप्
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश पुंलिङ्गाध्यायः Vaijayantī 6.1.17 · p. 215
विकल्पेऽपि च कक्षस्तु गुल्मे स्पर्धापदे तृणे ।काम्यस्पृहास्मराः कामाः कलहेऽन्त्ययुगे कलिः ॥ १७ ॥
अनुष्टुप्