कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

कनक

kanakaक्ली · neut.

In 19 kośas: 23 synonym verses, 8 as a nānārtha head word, 16 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य पृथ्वीकायः Abhidhānacintāmaṇi 4.1.163 · p. 41
स्याद्रूप्यं कलधौतताररजतश्वेतानि दुर्वर्णकंखर्जूरं च हिमांशुहंसकुमुदाभिख्यं सुवर्णं पुनः ।स्वर्णं हेमहिरण्यहाटकवसून्यष्टापदं काञ्चनंकल्याणं कनकं महारजनरैगाङ्गेयरुक्माण्यपि ॥ १०४३ ॥कलधौतलोहोत्तमवह्निबीजान्यपि गारुडं गैरिकजातरूपे ।तपनीयचामीकरचन्द्रभर्मार्जुननिष्ककार्तस्वरकर्बुराणि ॥ १०४४ ॥जाम्बूनदं शातकुम्भं रजतं भूरि भूत्तमम् ।
metre not recognised
genderक्लीneut.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह वैश्यवर्गः Amarakośa 2.9.95
स्वर्णं सुवर्णं कनकं हिरण्यं हेमकाटकम् ।तपनीयं शातकुम्भं गाङ्गेयं भर्म कर्बुरम् ॥ ९४ ॥चामीकरं जातरूपं महारजतकाञ्चने ।रुक्मं कार्तस्वरं जाम्बूनदमष्टापदोऽस्त्रियाम् ॥ ९५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध भूमिकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 2.174 · p. 22
जाम्बूनदं हिरण्यं कनकमहारजतकाञ्चनानि स्युः ।कार्तस्वरचामीकरकर्बुरतपनीयनामानि ॥ १७४ ॥
आर्या
genderक्लीneut.
बालप्रबोधिका Bālaprabodhikā · नत्कीर एकादशोपदेशः Bālaprabodhikā 11.193 · p. 83
सुवर्णं कनकं सर्वजीवनं लोकसाधनम् ।शृङ्गारं लोकसामान्यं राजार्हं लोभमूलकम् ॥ १९३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव ऋषिगोत्रब्रह्मप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.5.104 · p. 80
रत्नं धेनुर्महाभूतघटः षोडश उच्यते ।महादानानि चान्यानि दश स्युः कनकं हयः ॥ १०४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव वैश्यादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.7.532 · p. 191
सेरादिका ये मणान्तास्ते म्लेच्छपरिकल्पिताः ।स्वर्णं सुवर्णं कनकं पुरटं निष्कहाटके ॥ ५३२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव वनौषधिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.11.519 · p. 307
भूम्याहुल्यां कुष्ठका स्यान्मार्कण्डीयं महौषधम् ।कासमर्दोऽरिमर्दः स्यात्कालः कनक इत्यथ ॥ ५१९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव यज्ञादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 3.3.42 · p. 455
भीरुपर्यायसैन्यास्त्रसहायार्थोऽपि कञ्जसूः ।मुर्मुरो रणरणको रूपास्त्रः कनकः पुनः ॥ ४२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 र (wrong syllable)
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ शैलवर्गः Koṣakalpataru 2.2.49 · p. 131
चाम्पेयं हाटकं भर्म भूरि चामीकरं वसु ।कल्याणं कनकं रुक्मं रिक्थं काञ्चन-कर्बुरे ॥ ४९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.75 · p. 140
लाक्षावृक्षश्च कनकः स्यात्सुभीरव(क?) इत्यपि ।बीजस्नेहो रङ्गपुष्पः पृथुशिम्बो वमीतरुः ॥अङ्गारितं नूलाम्लिंत कलींनवनिर्गतो (corrupt) ।बन्धः पलाशपत्राणां मूर्ध्नि पत्रपलाशिका ॥पालाशकं [24a]भेद्यवत्स्यान्निर्वृत्तं यत्पलाशतः ।एलाफलः पान्थभोग्यो मधुकश्च मधुद्रुमः ॥गुडपुष्पो मधुष्ठीलो वानप्रस्थो मधुस्रवः ॥ ७५ ॥
metre not recognisedLatin letters: corruptnearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 तं (syllables merged)
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.71 · p. 157
चाम्पेयः कनकाह्वः स्यान्नागाह्वो नागकेसरः ।मेरुजो हेमपुष्पः स्यात्केसरः[38a] सर्ववल्लभः ।प्रोक्तः करिकुसुम्भाह्वो नागकेसरचूर्णकः ॥ ७१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.40 · p. 213
खल्वाटः खलतिश्चैन्द्रलुप्तिको बभ्रुरित्यपि ।शिपिविष्टश्च का[83a]णस्तु सिनः कनक(न) एकदृक् ॥ ४० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
निघण्टुशेष Nighaṇṭuśeṣa · हेमचन्द्र शाककाण्डः Nighaṇṭuśeṣa 4.347 · p. 187
अङ्गारको भेकरजो भृङ्गी मार्कव इत्यपि ।कासमर्दे त्वरिमर्दः कालं कनककर्कशौ ॥ ३४७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 रि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
नाममालिका Nāmamālikā · भोज भूम्यादिनामधेयप्रकरणम् Nāmamālikā 3.16 · p. 10
हाटकं भद्रकं चन्द्रं कर्णीकुसुमजप्रभम् ।कनकं रसबीजं स्याद्गन्धकोद्भवमभ्रकम् ॥ १६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
नाममाला Nāmamālā (Dhanañjaya) · धनञ्जय Nāmamālā (Dhanañjaya) 93 · p. 47
हेम चाष्टापदं स्वर्णं कनकार्जुनकाञ्चनम् ।सुवर्णं हिरण्यं भर्मं जातरूपं च हाटकम् ॥ ९३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 र (wrong syllable)
genderक्लीneut.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास द्वितीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 2.323 · p. 44
सुवर्णं काञ्चनं रुक्मं कल्याणं कनकं वसु ।हिरण्यं हाटकं वह्निबीजं चामीकरार्जुने ॥ ३२३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास तृतीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 3.75 · p. 61
धत्तूरः कनकः प्रोक्तः केतकः क्रकचच्छदः ।कपित्थस्तु दधिफलो वेणुर्वंशस्तृणध्वजः ॥ ७५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 स्तु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
शारदीयाख्यनाममाला Śāradīyākhyanāmamālā · हर्षकीर्ति धरावर्गः Śāradīyākhyanāmamālā 1.3.172 · p. 19
सुवर्णं कनकं स्वर्णं हिरण्यं हेम काञ्चनम् ।चामीकरं शातकौम्भं गाङ्गेयं भर्म हाटकम् ॥ १७२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि पृथ्वीकायनामानि Suśīlanāmamālā 5.1.1806 · p. 295
कनकं काञ्चनं कार्त्तस्वरं चामीकरं तथा ।कल्याणं कर्णिकारच्छायं गाङ्गेयञ्च गैरिकम् ॥ १८०६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश वैश्यवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.7.182 · p. 149
अश्मजातौ च मुक्तादौ क्लीबे रत्नं मणिर्द्वयोः ।सुवर्णं काञ्चनं हेम हिरण्यं स्वर्णहाटकम् ।गाङ्गेयं कनकं भर्म शातकुम्भञ्च कर्वुरम् ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण दिक्पालाध्यायः Śabdaratnākara 1.3.140 · p. 19
द्युम्नं हिरण्यमथ हाटकशातकुम्भ-गाङ्गेयचन्द्रकलधौतशिलोद्भवानि ।कल्याणरुक्मतपनीयहिरण्यहेमकार्तस्वरं कनककाञ्चनकर्बुराणि ॥ १४० ॥
वसन्ततिलका
genderक्लीneut.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण वनाध्यायः Śabdaratnākara 2.3.483 · p. 63
भण्डिलोऽथ जटी प्लक्षः कर्पटी बहुमूलकः ।दोषग्राहस्तु कनको द्रावणोऽम्बुप्रसादनः ॥ ४८३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश शैलाध्यायः Vaijayantī 3.2.19 · p. 42
लोभनं कनकं शुक्रं सुवर्णं चन्द्रकानञ्चने ।दाक्षायणं श्रीमकुटं गारुडं तारजीवनम् ॥ १९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास कार्धश्लोकः Dharaṇikośa 1.2.38 · p. 10
कनकौ हेमधुस्तूरौ नागकेशरचम्पकौ ।खनको दारणकरी खनको मूषिकः स्मृतः ॥
अनुष्टुप्
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ कान्ताः Koṣakalpataru 6.1.23 · p. 138
कनकं तु हेम्निचाम्पेयचम्पकपलाशककाञ्चनारे ।धत्तूरके क्वचन पीतकचन्दनेऽपिस्याद्दानवेऽपि नरको जनको मुनौ च ॥ २३ ॥
वसन्ततिलका
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.305 · p. 73
कलापी तु स्त्रियामेषा कणिशेऽन्यस्तु कश्चन ।ब्रूते कणिशपूलेऽथ कनकः पुंसि चम्पके ॥ ३०५ ॥
अनुष्टुप्
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.306 · p. 73
नागकेसरधुर्धूरकिंशुकेषु बृहस्पतौ ।क्लीबं तु काञ्चनेऽत्रोक्तवृक्षाणां फलपुष्पयोः ॥ ३०६ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
शिवकोष Śivakoṣa · शिवदत्तमिश्र कत्रिः Śivakoṣa 1.3.16 · p. 2
इक्ष्वाकुः कटुतुम्ब्यां स्त्री मुञ्जे राजादने पुमान् ।कनकश्चम्पके धूर्ते कालीये नागकेसरे ॥ १६ ॥
अनुष्टुप्
शिवकोष Śivakoṣa · शिवदत्तमिश्र कत्रिः Śivakoṣa 1.3.17 · p. 2
किंशुके काञ्चनारे च क्रमुको ब्रह्मदारुणि ।ताम्बूलमुस्तगूवाकरोध्रभिद्वयनीफले ॥ १७ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश कान्ताः Śabdaratnāvalī 7.1.38 · p. 179
कनकः किंशुके नागकेशरे धूस्तूरेऽपि च ।काञ्चनेऽपि च कालीये चाम्पके हेम्नि न द्वयोः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 स्तू (wrong syllable)
त्रिकाण्डशेष Trikāṇḍaśeṣa · पुरुषोत्तमदेव नानार्थवर्गः Trikāṇḍaśeṣa 3.3.11 · p. 95
कुलीने चाथ कनकं धुस्तूरे नागकेशरे ।चम्पके किंशुके हेम्नि कृषकौ फालकर्षकौ ॥ ११ ॥
अनुष्टुप्

कनक as a meaning in nānārtha verses

  • धरणिकोश काञ्चनकाञ्चनं कनके प्रोक्तं चम्पके नागकेशरे । धूस्तूरे काञ्चनं प्राहुर्हरिता काञ्चनी स्मृता ॥ Dharaṇikośa 19.3.23
  • धरणिकोश गाङ्गेयगाङ्गेयं कनकं प्रोक्तं गाङ्गेयं च कशेरुकम् । गाङ्गेयं मुस्तकं प्राहुर्गाङ्गेयो भीष्म उच्यते ॥ Dharaṇikośa 25.3.17
  • धरणिकोश रैरशब्दः पावके तीक्ष्णे रैशब्दः कनके धने । धूश्चिन्ता धूश्च भारोऽग्रे चाश्विशेकदेशयोः ? ॥ Dharaṇikośa 26.1.1
  • धरणिकोश कर्बुरमन्दरो बहले मन्दे चाङ्गारोऽलातभौमयोः । कर्बुरः कनके शट्यां कुबेरः श्री[74]दमन्दयोः ॥ Dharaṇikośa 26.1.16
  • कोषकल्पतरु अष्टापदसारीणां फलके तथा च कनकेऽप्यष्टापदो न स्त्रियां पुंसि स्याच्छरभे गिरावपि कपौ लूतेन्दुमल्ल्योस्तथा । लङ्केशात्मजतन्दुलीयवरुणे स्यान्मेघनादो महा- नादस्तु द्विपवर्षुकाम्बुदशयुष्वत्रोदितः पण्डितैः ॥ ४४ ॥ Koṣakalpataru 6.19.44
  • कोषकल्पतरु सुरभिआरम्भः सुरभिः पुमानृतुपतौ गन्धे च गन्धोपले चाम्पेये सुमनःफले च कनके स्त्री शल्लकी गोगतः । सद्गन्धे रुचिरे च वाच्यवदथ ज्ञातौ सनाभिः[30a] समे वर्षाभूर्नरि भेककिंचुलुकयोर्वृश्चीकभेक्योः स्त्रियाम् ॥ ५२ ॥ Koṣakalpataru 6.24.52
  • कोषकल्पतरु गाङ्गेयशैलेयं लवणेऽम्बुधेश्च मुशलीक[न्दे]तथा शैलजे भृङ्गे पुंस्यथ जाह्नवीतनुजनौ गाङ्गेय उक्तः पुमान् । मुस्तायां कनके कशेरुणि भवेदन्त्येऽथ चामीकरे चाम्पेयं नरि नागकेसरगतं स्याच्चम्पके केसरे ॥ ६६ ॥ Koṣakalpataru 6.26.66
  • कोषकल्पतरु नारनारं तु नीरे कनकेऽथ सारो बले स्थिरांशेऽपि च मज्ज्नि पुंसि । न्याय्ये च नीरे द्रविणे च षण्ढे वरे पुनर्वाच्यसमं वदन्ति ॥ १६ ॥ Koṣakalpataru 6.27.16
  • नानार्थार्णवसंक्षेप चन्द्रनृशण्डः कनके स्त्री तु चन्द्रार्घ्यायामथ स्त्रियाम् । पूष्णो रश्मिसहस्रस्य शतानि त्रीणि रश्मयः ॥ ३९६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.396
  • नानार्थार्णवसंक्षेप हेमन्शस्त्रेऽथ हेम क्ली तोये कनकेऽप्यथ पुंसि सः । हेमन्ते स्त्री तु होता स्यात् वाचि यज्ञे तथार्त्विजि ॥ १६०७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1607
  • नानार्थार्णवसंक्षेप चामीकरकुद्दाले लाङ्गले चाथ चामीकरमिति ध्वनिः । चामरे कनके चाथ च्युतादानमिति ध्वनिः ॥ १६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.16
  • नानार्थार्णवसंक्षेप अष्टापदअष्टापदोऽस्त्री कनके तथा शारिफलेऽपि च । अष्टवर्गस्तु ना राज्ञामारम्भाद्यष्टके तथा ॥ ४१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.41
  • शिवकोष उन्मत्तआस्फोतोऽर्के द्वयोः स्त्री तु श्यामायां मल्लिकाभिदि । श्वेतायां कोविदारे तु नोन्मत्तः कनकेऽसने ॥ १९० ॥ Śivakoṣa 12.2.190
  • शिवकोष श्रीकेतनशिखण्डिनी यूथिकायां काकणन्त्यां च योषिति । श्रीकेतनं तु कनके पुष्पमात्रे सरोरुहे ॥ २८० ॥ Śivakoṣa 16.2.280
  • शिवकोष कुसुम्भकटभी गिरिकर्ण्यां च ज्योतिष्मत्यां द्रुभिद्यपि । अथो कुसुम्भः कनके स्यान्महारजनेऽपि च ॥ ३२५ ॥ Śivakoṣa 19.2.325
  • शब्दरत्नाकर हिरण्यहिरण्यं कनके द्युम्ने नाम(मान?)भेदेऽप्यकुप्यके । हरिणी तु मृगो हेमप्रतिमा हरिणो मृगे ॥ २१८८ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2188