कनक
kanakaक्ली · neut.In 19 kośas: 23 synonym verses, 8 as a nānārtha head word, 16 as a meaning of another word.
स्याद्रूप्यं कलधौतताररजतश्वेतानि दुर्वर्णकंखर्जूरं च हिमांशुहंसकुमुदाभिख्यं सुवर्णं पुनः ।स्वर्णं हेमहिरण्यहाटकवसून्यष्टापदं काञ्चनंकल्याणं कनकं महारजनरैगाङ्गेयरुक्माण्यपि ॥ १०४३ ॥कलधौतलोहोत्तमवह्निबीजान्यपि गारुडं गैरिकजातरूपे ।तपनीयचामीकरचन्द्रभर्मार्जुननिष्ककार्तस्वरकर्बुराणि ॥ १०४४ ॥जाम्बूनदं शातकुम्भं रजतं भूरि भूत्तमम् ।
metre not recognised
रूप्यक्लीकलधौतक्लीतारक्लीरजतक्लीश्वेतक्लीदुर्वर्णकक्लीखर्जूरक्लीहिमांशुक्लीहंसक्लीकुमुदक्लीसुवर्णक्लीस्वर्णक्लीहेमन्क्लीहिरण्यक्लीहाटकक्लीवसुक्लीअष्टापदक्लीकाञ्चनक्लीकल्याणक्लीकनकक्लीमहारजनक्लीरैपुंगाङ्गेयक्लीरुक्मक्लीलोहोत्तमक्लीवह्निबीजक्लीगारुडक्लीगैरिकक्लीजातरूपक्लीतपनीयक्लीचामीकरक्लीचन्द्रक्लीभर्मन्क्लीअर्जुनक्लीनिष्कक्लीकार्तस्वरक्लीकर्बुरक्लीजाम्बूनदक्लीशातकुम्भक्लीभूरिक्लीभूत्तमक्ली
genderक्लीneut.
स्वर्णं सुवर्णं कनकं हिरण्यं हेमकाटकम् ।तपनीयं शातकुम्भं गाङ्गेयं भर्म कर्बुरम् ॥ ९४ ॥चामीकरं जातरूपं महारजतकाञ्चने ।रुक्मं कार्तस्वरं जाम्बूनदमष्टापदोऽस्त्रियाम् ॥ ९५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
जाम्बूनदं हिरण्यं कनकमहारजतकाञ्चनानि स्युः ।कार्तस्वरचामीकरकर्बुरतपनीयनामानि ॥ १७४ ॥
आर्या
genderक्लीneut.
सुवर्णं कनकं सर्वजीवनं लोकसाधनम् ।शृङ्गारं लोकसामान्यं राजार्हं लोभमूलकम् ॥ १९३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
रत्नं धेनुर्महाभूतघटः षोडश उच्यते ।महादानानि चान्यानि दश स्युः कनकं हयः ॥ १०४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सेरादिका ये मणान्तास्ते म्लेच्छपरिकल्पिताः ।स्वर्णं सुवर्णं कनकं पुरटं निष्कहाटके ॥ ५३२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
भूम्याहुल्यां कुष्ठका स्यान्मार्कण्डीयं महौषधम् ।कासमर्दोऽरिमर्दः स्यात्कालः कनक इत्यथ ॥ ५१९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भीरुपर्यायसैन्यास्त्रसहायार्थोऽपि कञ्जसूः ।मुर्मुरो रणरणको रूपास्त्रः कनकः पुनः ॥ ४२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 र (wrong syllable)
genderपुंmasc.
चाम्पेयं हाटकं भर्म भूरि चामीकरं वसु ।कल्याणं कनकं रुक्मं रिक्थं काञ्चन-कर्बुरे ॥ ४९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
लाक्षावृक्षश्च कनकः स्यात्सुभीरव(क?) इत्यपि ।बीजस्नेहो रङ्गपुष्पः पृथुशिम्बो वमीतरुः ॥अङ्गारितं नूलाम्लिंत कलींनवनिर्गतो (corrupt) ।बन्धः पलाशपत्राणां मूर्ध्नि पत्रपलाशिका ॥पालाशकं [24a]भेद्यवत्स्यान्निर्वृत्तं यत्पलाशतः ।एलाफलः पान्थभोग्यो मधुकश्च मधुद्रुमः ॥गुडपुष्पो मधुष्ठीलो वानप्रस्थो मधुस्रवः ॥ ७५ ॥
metre not recognisedLatin letters: corruptnearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 तं (syllables merged)
genderपुंmasc.
चाम्पेयः कनकाह्वः स्यान्नागाह्वो नागकेसरः ।मेरुजो हेमपुष्पः स्यात्केसरः[38a] सर्ववल्लभः ।प्रोक्तः करिकुसुम्भाह्वो नागकेसरचूर्णकः ॥ ७१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
खल्वाटः खलतिश्चैन्द्रलुप्तिको बभ्रुरित्यपि ।शिपिविष्टश्च का[83a]णस्तु सिनः कनक(न) एकदृक् ॥ ४० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
अङ्गारको भेकरजो भृङ्गी मार्कव इत्यपि ।कासमर्दे त्वरिमर्दः कालं कनककर्कशौ ॥ ३४७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 रि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
हाटकं भद्रकं चन्द्रं कर्णीकुसुमजप्रभम् ।कनकं रसबीजं स्याद्गन्धकोद्भवमभ्रकम् ॥ १६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
हेम चाष्टापदं स्वर्णं कनकार्जुनकाञ्चनम् ।सुवर्णं हिरण्यं भर्मं जातरूपं च हाटकम् ॥ ९३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 र (wrong syllable)
genderक्लीneut.
सुवर्णं काञ्चनं रुक्मं कल्याणं कनकं वसु ।हिरण्यं हाटकं वह्निबीजं चामीकरार्जुने ॥ ३२३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
धत्तूरः कनकः प्रोक्तः केतकः क्रकचच्छदः ।कपित्थस्तु दधिफलो वेणुर्वंशस्तृणध्वजः ॥ ७५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 स्तु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
सुवर्णं कनकं स्वर्णं हिरण्यं हेम काञ्चनम् ।चामीकरं शातकौम्भं गाङ्गेयं भर्म हाटकम् ॥ १७२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कनकं काञ्चनं कार्त्तस्वरं चामीकरं तथा ।कल्याणं कर्णिकारच्छायं गाङ्गेयञ्च गैरिकम् ॥ १८०६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अश्मजातौ च मुक्तादौ क्लीबे रत्नं मणिर्द्वयोः ।सुवर्णं काञ्चनं हेम हिरण्यं स्वर्णहाटकम् ।गाङ्गेयं कनकं भर्म शातकुम्भञ्च कर्वुरम् ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
द्युम्नं हिरण्यमथ हाटकशातकुम्भ-गाङ्गेयचन्द्रकलधौतशिलोद्भवानि ।कल्याणरुक्मतपनीयहिरण्यहेमकार्तस्वरं कनककाञ्चनकर्बुराणि ॥ १४० ॥
वसन्ततिलका
genderक्लीneut.
भण्डिलोऽथ जटी प्लक्षः कर्पटी बहुमूलकः ।दोषग्राहस्तु कनको द्रावणोऽम्बुप्रसादनः ॥ ४८३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
लोभनं कनकं शुक्रं सुवर्णं चन्द्रकानञ्चने ।दाक्षायणं श्रीमकुटं गारुडं तारजीवनम् ॥ १९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कलापी तु स्त्रियामेषा कणिशेऽन्यस्तु कश्चन ।ब्रूते कणिशपूलेऽथ कनकः पुंसि चम्पके ॥ ३०५ ॥
अनुष्टुप्
meaningsचम्पक
नागकेसरधुर्धूरकिंशुकेषु बृहस्पतौ ।क्लीबं तु काञ्चनेऽत्रोक्तवृक्षाणां फलपुष्पयोः ॥ ३०६ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
किंशुके काञ्चनारे च क्रमुको ब्रह्मदारुणि ।ताम्बूलमुस्तगूवाकरोध्रभिद्वयनीफले ॥ १७ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
कनक as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश काञ्चनकाञ्चनं कनके प्रोक्तं चम्पके नागकेशरे । धूस्तूरे काञ्चनं प्राहुर्हरिता काञ्चनी स्मृता ॥ Dharaṇikośa 19.3.23
- धरणिकोश गाङ्गेयगाङ्गेयं कनकं प्रोक्तं गाङ्गेयं च कशेरुकम् । गाङ्गेयं मुस्तकं प्राहुर्गाङ्गेयो भीष्म उच्यते ॥ Dharaṇikośa 25.3.17
- धरणिकोश रैरशब्दः पावके तीक्ष्णे रैशब्दः कनके धने । धूश्चिन्ता धूश्च भारोऽग्रे चाश्विशेकदेशयोः ? ॥ Dharaṇikośa 26.1.1
- धरणिकोश कर्बुरमन्दरो बहले मन्दे चाङ्गारोऽलातभौमयोः । कर्बुरः कनके शट्यां कुबेरः श्री[74]दमन्दयोः ॥ Dharaṇikośa 26.1.16
- कोषकल्पतरु अष्टापदसारीणां फलके तथा च कनकेऽप्यष्टापदो न स्त्रियां पुंसि स्याच्छरभे गिरावपि कपौ लूतेन्दुमल्ल्योस्तथा । लङ्केशात्मजतन्दुलीयवरुणे स्यान्मेघनादो महा- नादस्तु द्विपवर्षुकाम्बुदशयुष्वत्रोदितः पण्डितैः ॥ ४४ ॥ Koṣakalpataru 6.19.44
- कोषकल्पतरु सुरभिआरम्भः सुरभिः पुमानृतुपतौ गन्धे च गन्धोपले चाम्पेये सुमनःफले च कनके स्त्री शल्लकी गोगतः । सद्गन्धे रुचिरे च वाच्यवदथ ज्ञातौ सनाभिः[30a] समे वर्षाभूर्नरि भेककिंचुलुकयोर्वृश्चीकभेक्योः स्त्रियाम् ॥ ५२ ॥ Koṣakalpataru 6.24.52
- कोषकल्पतरु गाङ्गेयशैलेयं लवणेऽम्बुधेश्च मुशलीक[न्दे]तथा शैलजे भृङ्गे पुंस्यथ जाह्नवीतनुजनौ गाङ्गेय उक्तः पुमान् । मुस्तायां कनके कशेरुणि भवेदन्त्येऽथ चामीकरे चाम्पेयं नरि नागकेसरगतं स्याच्चम्पके केसरे ॥ ६६ ॥ Koṣakalpataru 6.26.66
- कोषकल्पतरु नारनारं तु नीरे कनकेऽथ सारो बले स्थिरांशेऽपि च मज्ज्नि पुंसि । न्याय्ये च नीरे द्रविणे च षण्ढे वरे पुनर्वाच्यसमं वदन्ति ॥ १६ ॥ Koṣakalpataru 6.27.16
- नानार्थार्णवसंक्षेप चन्द्रनृशण्डः कनके स्त्री तु चन्द्रार्घ्यायामथ स्त्रियाम् । पूष्णो रश्मिसहस्रस्य शतानि त्रीणि रश्मयः ॥ ३९६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.396
- नानार्थार्णवसंक्षेप हेमन्शस्त्रेऽथ हेम क्ली तोये कनकेऽप्यथ पुंसि सः । हेमन्ते स्त्री तु होता स्यात् वाचि यज्ञे तथार्त्विजि ॥ १६०७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1607
- नानार्थार्णवसंक्षेप चामीकरकुद्दाले लाङ्गले चाथ चामीकरमिति ध्वनिः । चामरे कनके चाथ च्युतादानमिति ध्वनिः ॥ १६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.16
- नानार्थार्णवसंक्षेप अष्टापदअष्टापदोऽस्त्री कनके तथा शारिफलेऽपि च । अष्टवर्गस्तु ना राज्ञामारम्भाद्यष्टके तथा ॥ ४१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.41
- शिवकोष उन्मत्तआस्फोतोऽर्के द्वयोः स्त्री तु श्यामायां मल्लिकाभिदि । श्वेतायां कोविदारे तु नोन्मत्तः कनकेऽसने ॥ १९० ॥ Śivakoṣa 12.2.190
- शिवकोष श्रीकेतनशिखण्डिनी यूथिकायां काकणन्त्यां च योषिति । श्रीकेतनं तु कनके पुष्पमात्रे सरोरुहे ॥ २८० ॥ Śivakoṣa 16.2.280
- शिवकोष कुसुम्भकटभी गिरिकर्ण्यां च ज्योतिष्मत्यां द्रुभिद्यपि । अथो कुसुम्भः कनके स्यान्महारजनेऽपि च ॥ ३२५ ॥ Śivakoṣa 19.2.325
- शब्दरत्नाकर हिरण्यहिरण्यं कनके द्युम्ने नाम(मान?)भेदेऽप्यकुप्यके । हरिणी तु मृगो हेमप्रतिमा हरिणो मृगे ॥ २१८८ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2188