कल्माष
kalmāṣaवि · adj.In 16 kośas: 16 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 1 as a meaning of another word.
रक्तश्यामे पुनर्धूम्रधूमलावथ कर्बुरः ।किर्मीर एतः शबलश्चित्रकल्माषचित्रलाः ॥ १३९८ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
चित्रं किर्मीरकल्माषशबलैताश्च कर्बुरे ।गुणे शुक्लादयः पुंसि गुणिलिङ्गास्तु तद्वति ॥ १७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पिङ्गः पिशङ्ग इत्युक्तो बभ्रुः कपिलः पिङ्गलः ।सारङ्गः शबलो वर्णः कल्माषः कृष्णपाण्डुरः ॥ ७३६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 लः (wrong syllable)
genderविadj.
चित्रकिर्मीरकल्माषशबलोन्मिश्रकर्बुराः ।करम्बः कवरः शारः सम्पृक्तः खचितः समाः ॥ ७४१ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
एतकल्माषशबलकिर्मीराश्चित्रलः पुनः ।गुणे शुक्लादिकाः पुंसि गुणिलिङ्गास्तु तद्वति ॥ १६८ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
चित्रल एतः शबलः कर्बुर-किर्मीर-कल्माषाः ।स्यात्सारङ्गश्चित्रः शार-करम्बौ तथा कबरः ॥ ३९ ॥
metre not recognised
genderविadj.
कल्माषशबलौ चित्रकिर्मीरौ चित्रलश्च सः ।[49] ध्वनिः स्वानो रवो नादः शब्दो निर्घोषनिःस्वनौ ॥ २९२ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
कडारः कपिशः पिङ्गपिशङ्गौ कद्रुपिङ्गलौ ।चित्रकिर्मीरकल्माषशबलैतास्तु कर्बुरे ॥ १५५ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
genderविadj.
रक्तश्यामस्तथा धूम्रो धूमलश्चापि मन्यते ।कल्माषः कर्बुरश्चैव चित्रश्च चित्रलः पुनः ॥ २५३८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 श्च (wrong syllable)
genderपुंmasc.
एतः कवरकिर्मीरकल्माषचित्रला अपि ।किर्मीरः चित्रवर्णस्य पर्यायः परिकीर्तितः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ष (wrong syllable)
genderपुंmasc.
धूम्रोऽथ कर्बुरश्चित्रः चित्रलोऽपि कल्माषवत् ।कल्मासश्च, भवेत् शब्दो निस्वानो निःस्वनः स्वनः ॥ १९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 क (wrong syllable)
genderविadj.
कडारः कपिलः कद्रुः पिशङ्गः पिङ्गलश्च सः ।चित्रकर्बुरकिर्मीकल्माषैताः सशारकाः ॥ ८९० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderविadj.
अपुत्रो ब्राह्मणः कुम्भः कल्माषः पिण्डिजातकम् ।अधिमुख्यं श्रेष्ठिजातं दमयन्ती महाकपिः ।बोधिर्ब्रह्मा महाबोधिर्वानरः शरभो रुरुः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तृतीये तु यमतार्क्ष्यौ क्रमात् कल्माषपक्षिणौ ।चित्रगुप्तश्च कालश्च रवेर्दक्षिणपार्श्वगौ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 म (wrong syllable)
genderपुंmasc.
कर्बुरः शुक्लहरित आरुः स्यात्कृष्णपिंगलः ।सितकृष्णस्तु कल्माषः पिंजूषः सितकाचरः ॥ २४ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
महिषे तु द्वयोर्ना तु कृष्णे वर्णेऽन्यकीर्तितः ।तद्युक्ते भेद्यवदथो कल्माषः कृष्णपाण्डरे ॥ ३३४ ॥
अनुष्टुप्
meaningsकृष्णपाण्डर
ना मिश्रवर्णेऽन्ये त्याहुश्चित्रवर्णेऽथ भेद्यवत् ।वर्णयोरेतयोरेकवर्णयुक्ते नपि त्वदः ॥ ३३५ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
आरण्यके सामभेदे 'कया नश्चित्र' इत्यृचि ।सर्पसामाह्वये गीते कलिङ्गस्तु नृपान्तरे ॥ ३३६ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
उत्प्रेक्षाऽवधारणे स्यात्काव्यालङ्कारभिद्यपि ।कल्माषो राक्षसे पुंसि कृष्णे च कृष्णपाण्डरे ॥कलुषं चाविले पापे किल्विषन्तु रुगागयोः ।कुल्माषः काञ्जिकायान्तु यावके रुग्विशेषके ॥गण्डूषा हस्तिहस्ताग्रे पुंसि वा मुखपूरणे ।प्रसृतोन्मितनीरादौ क्लीबलिङ्गञ्च कुत्रचित् ॥गवाक्षी शक्तवारुण्यां गवाक्षो जालके कपौ ।गोरक्षके नागरङ्गे पिच भवेत्पुमान् ।जिगीषा स्त्री जयेच्छायां व्यवसायप्रकर्षके ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 व (wrong syllable); pāda 4, syllable 3 च (wrong syllable)
कल्माष as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश शारङ्गरङ्गो नृत्ये रणे रागे रङ्गं वर्णकवङ्गयोः । शारङ्गौ गजकल्माषौ शारङ्गावेणचातकौ ॥ Dharaṇikośa 3.2.2