ब्राह्मण
brāhmaṇaपुं · masc.In 23 kośas: 27 synonym verses, 7 as a nānārtha head word, 25 as a meaning of another word.
अवदानं कर्म शुद्धं ब्राह्मणस्तु त्रयीमुखः ॥ ८११ ॥भूदेवो वाडवो विप्रो द्व्यग्राभ्यां जातिजन्मजाः ।वर्णज्येष्ठः सूत्रकण्ठः षट्कर्मा मुखसंभवः ॥ ८१२ ॥वेदगर्भः शमीगर्भः सावित्रो मैत्त्र एतसः ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आश्रमोऽस्त्री द्विजात्यग्रजन्मभूदेववाडवाः ।विप्रश्च ब्राह्मणोऽसौ षट्कर्मा यागादिभिर्वृतः ॥ ४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ब्राह्मणो वाडवो विप्रो भूमिदेवो द्विजोत्तमः ।अग्रजन्मा द्विजन्मा च षट्कर्मा सोमपा द्विजः ॥ ३९१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आन्वीक्षिकी तर्कविद्या निघण्टुर्नामशास्त्रकम् ।ब्राह्मणं चेत्यविच्छेदा एकग्रन्थ्यनुफक्किका ॥ ८५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
ब्राह्मणस्त्वग्रवर्णश्च विप्रो मन्त्रमुखोऽपि च ।क्षत्रियो बाहुजो राजा भूमीशश्च निगद्यते ॥ ३२८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ब्राह्मणस्तनयाचार्यः परमन्युरितीर्यते ।राजा वसुन्धराकान्तः राकस्तु नरनिर्जरः ॥ ७० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
बहुमूलः स्थूलशरो दीर्घमूलोऽथ रञ्जनः ।मुञ्जो मुञ्जतृणाह्वः स्याद्ब्राह्मणस्ते जनाह्वयः ॥ ३३९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 स्थू (wrong syllable)
genderपुंmasc.
धर्मं दानादिके तुल्यभागेऽर्द्धं ब्राह्मणं श्रुतौ ।न्याय्ये सारं पद्ममिभबिन्दौ काममनुमतौ ॥ ८० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 6 नु (wrong syllable)
genderक्लीneut.
ब्राह्मणोऽनुब्राह्मणी स्यादनुब्राह्मणिनी द्विजा ।एवं भवेदैतरेयी काश्यपी कौशिकी तथा ॥भवेद्वाजसनेयीति याज्ञवल्क्यसमार्थकः ।एवमाश्मरथाद्याः स्युस्तत्कल्पाध्येतृवेदिनोः ॥ ८१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आश्रमोऽस्त्री ब्राह्मणस्तु विप्र - भूदेव - वाडवाः ।द्विजो द्विजातिर्मुखजोऽग्रजन्मा चाग्रजातिवत् ॥ ७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भूदेवो ब्राह्मणो विप्रो मुखजो वेदसंभवः ।अग्रजन्मा बाडबकः श्रेष्ठवर्णः कराग्निमान् ॥ १०६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 बा (wrong syllable)
genderपुंmasc.
परमाप्तो गुरुर्ब्रह्म आत्मलाभकरः शिवः ।वरूथः प्रवरो ज्ञानी ब्राह्मणो ज्योतिरात्मवान् ॥ ११८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ब्राह्मणो वाडवो विप्रः सूत्रकण्ठस्त्रयीमुखः ।भूदेवो वर्णज्येष्ठश्च द्विजातिश्चाग्रजस्तथा ॥ ४०५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 र्ण (wrong syllable)
genderपुंmasc.
बीज्यः सभ्यः सज्जनश्च सत्कुलोत्पन्न इष्यते ।द्विजातिर्ब्राह्मणे प्रोक्तः षट्कर्मा तद्युते स्मृतः ॥ २०३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सम्बन्धी सामरसिको मङ्गल्यो मङ्गलब्रुवः ।द्विजातिर्ब्राह्मणो विप्रो वाडवो भूसुरो द्विजः ॥ ६० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ब्राह्मणो मुखजो विप्रो गीर्वाणो वेदपालकः ।क्षेत्रज्ञो ब्रह्मकुलजो भूदेवो मुखवर्णजः ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्रा वर्णचतुष्टयम् ।ब्रह्मचारी गृही वानप्रस्थो भिक्षुरिहाश्रमाः ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
द्विजातिर्ब्राह्मणो विप्रो भूदेवो वाडवो द्विजः ।अग्रजन्मा द्विजन्मा च षट्कर्मा मुखसंभवः ॥ ४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भूदेवो ब्राह्मणो ब्रह्मा षट्कर्मा मुखसम्भवः ॥ १३५० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कुलं गोत्रं सगोत्रञ्च तुल्यगोत्रे निगद्यते ।ब्राह्मणो क्षत्रियो वैश्यः शूद्रो वर्णश्चतुष्टयः ।वंशो वीज्यः कौलकेयः कुलजः कुलसम्भवः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
ब्राह्मणो विप्रभूदेवद्विजातिद्विजवाडवाः ।अग्रजन्मा सूत्रकण्ठो ज्येष्ठवर्णोऽग्रजातकः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चातुर्वर्ण्यं तु चत्वारो वर्णास्ते ब्राह्माणादयः ।ब्राह्मणो बाडवो विप्रः षट्कर्मा भूसुरो द्विजः ॥ ११७० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 ह्मा (wrong syllable)
genderपुंmasc.
विश्वेशः श्रीविष्णुकण्ठौ प्रतिपत्तिः स्थिरं शिनी ।अर्कमण्डलवर्णाद्यौ ब्राह्मणः कामकर्षिणी ॥ ८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अपुत्रो ब्राह्मणः कुम्भः कल्माषः पिण्डिजातकम् ।अधिमुख्यं श्रेष्ठिजातं दमयन्ती महाकपिः ।बोधिर्ब्रह्मा महाबोधिर्वानरः शरभो रुरुः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ब्राह्मणो मुखजो विप्रो भूदेवो मैत्र एतशः ।अग्रजन्मा वेदगर्भो बाडबश्च त्रयीपुषः ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ब्राह्मणञ्चेत्यवच्छेदा एकग्रन्थस्तु फक्किका ।विध्यर्थवादमन्त्रास्तु खिलान्युपखिलानि च ॥ ३३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
ऋक्षभिद्यपि बलस्य मातरिब्राह्मणी भवति कञ्जिकाद्विजा ।स्पृक्किका नरि तु भूसुरेऽन्तिमेत्वीरिता श्रुतिभिदि द्विजव्रजे ॥ ४५ ॥
रथोद्धता
तस्यावयवभेदे च भार्ङ्ग्यां तु ब्राह्मणी स्त्रियाम् ।हरेणुस्पृक्कयोश्चापि ब्रह्मरीत्याख्यलोहके ॥ १२४३ ॥
अनुष्टुप्
meaningsवेदावयवभेद
ब्राह्मणः स्याद्द्विजे पुंसि फक्किकापृक्कयोः स्त्रियाम् ।स्याद्वेगभागके ब्रह्मसमूहे च नपुंसकम् ॥
अनुष्टुप्
मन्त्रान्यवेदे विप्रौघे क्लीबं ना ब्राह्मणो द्विजे ।लिङ्गाग्रेऽलिञ्जरे मौक्तिकादौ स्त्रीपुंसयोर्मणिः ॥ १३५ ॥
अनुष्टुप्
फलकी चन्दने स्त्री न स्त्री दार्वासनचर्मणोः ।फेनिलं बदरे फेनयुक्तेऽथ ब्राह्मणो द्विजे ॥ ६० ॥
अनुष्टुप्
meaningsद्विज
आत्मज्ञे क्ली तु विधिवद्वेदभागतदंशयोः ।बहुलः कृष्णपक्षेऽग्नौ पुमांस्त्रिष्वसिते बहौ ॥ ६१ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
ब्राह्मण as a meaning in nānārtha verses
- हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) वर्णशुक्लादौ ब्राह्मणादौ च शोभायामक्षरे व्रते । गीतक्रमे स्तुतौ वेषे वर्णशब्दं प्रचक्षते ॥ ८६० ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.860
- हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) ब्रह्मन्वेदाध्यात्मब्राह्मणहिरण्यगर्भेषु कथ्यते ब्रह्म । प्रकृतिगुणे सत्तायां स्थामनि भूते च सत्त्वं स्यात् ॥ ८६८ ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.868
- धरणिकोश अथर्वन्सुकर्मा ग्रहयोगेऽपि अथर्वा ब्राह्मणेऽपि च । पलाशी राक्षसे वृक्षे कञ्चुक्यहिमहल्लयोः ॥ Dharaṇikośa 19.1.20
- धरणिकोश वाडववाडवं करणे स्त्रीणां बहुशिल्पकृतात्मनाम् । वाडवं वडवासंघे वाडवो ब्राह्मणौर्वयोः ॥ Dharaṇikośa 28.3.11
- नानार्थार्णवसंक्षेप गृत्सस्त्रियामथ द्वयोर्गृत्सः शुनि च ब्राह्मणेऽपि च । त्रि तु मेधाविनि गृधुध्वनिस्तु पशुषु द्वयोः ॥ ३६५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.365
- नानार्थार्णवसंक्षेप नीथगृहे च नीथशब्दस्तु पूर्वराजे कचिन्नरि । द्वे ब्राह्मणे धर्मशीले पुनस्त्रिरथ नीकवाक् ॥ ६९४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.694
- नानार्थार्णवसंक्षेप ब्रध्नसूर्ये स्वर्गे द्वयोस्तु स्याद् ब्राह्मणे तुरगेऽपि च । वलिः पूजोपहारे ना भागधेये नृपस्य च ॥ ८३८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.838
- नानार्थार्णवसंक्षेप ययीअश्वे स्याद्ब्राह्मणे कश्चित् स्त्री त्वाप्तावपरे पुनः । दिव्यवृष्टौ दीर्घवृष्टावित्यन्ये ययुवाक् पुनः ॥ १०५३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1053
- नानार्थार्णवसंक्षेप रुम्रविनाशे दर्शनीये तु त्रिर्द्वयोर्ब्राह्मणे स्मृतः । रुण्डो नृजातिभेदे द्वे वरुटीशूद्रसम्भवे ॥ १११३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1113
- नानार्थार्णवसंक्षेप जिगर्तुतथा प्राणेषु दिवसेऽप्यथ द्वे ब्राह्मणेऽथ ना । शत्रौ जिघांसुस्त्रिषु तु हन्तुमिच्छौ पुमान् पुनः ॥ ७९८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.798
- नानार्थार्णवसंक्षेप द्विजातिब्राह्मणे क्षत्त्रिये वैश्ये पक्षिण्यपि पुमान् पुनः । पुना दिधिषुः पत्योः दिधिषूस्तु स्त्रियामियम् ॥ ९३१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.931
- नानार्थार्णवसंक्षेप युञ्जानयोक्तरि ब्राह्मणे तु द्वे युतकं तु नपुंसकम् । यौतके युगले चापि संश्रये वसनाञ्चले ॥ १४७५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1475
- नानार्थार्णवसंक्षेप वयुनदेवब्राह्मणयोः क्ली तु प्रज्ञाकान्त्योरथ त्रिषु । स्याद्धूर्ते वञ्चको द्वे तु सृगाले ना तु वञ्चथः ॥ १६१८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1618
- नानार्थार्णवसंक्षेप वचक्नुअश्वे त्रिषु तु सम्भक्ते वचक्तुस्तु पुमानयम् । आचार्ये श्रोत्रिये चाथ ब्राह्मणे द्वे त्रि वाम्ग्मिनि ॥ १६३७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1637
- नानार्थार्णवसंक्षेप वाडबपूगवृक्षे त्रिषु पुनर्वाटको वेष्टकेऽथ ना । वाडबो वडबावह्नौ ब्राह्मणे तु द्वयोस्त्रि तु ॥ १६५३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1653
- नानार्थार्णवसंक्षेप अर्शसानअसर्पे तु द्वयोर्ना तुं शरेऽथो अर्शसानवाक् । नाग्नौ मनसि च द्वे तु ब्राह्मणे कश्चिदब्रवीत् ॥ ५२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.52
- नानार्थार्णवसंक्षेप अग्रजन्मन्अयोमयमणौ त्रिस्तु नाथेऽधिपतिरित्ययम् । पुमांस्तु मूर्ध्न आवर्ते ब्राह्मणे त्वग्रजन्मवाक् ॥ ५७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.57
- नानार्थार्णवसंक्षेप चतुष्पथचतुर्दशी सा तत्रासौ महेशस्य तिथावपि । चतुष्पथं क्ली शृङ्गाटे ब्राह्मणे तु पुमानयम् ॥ २१८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.218
- शब्दरत्नावली सर्वतोमुखसर्वतोमुख उग्रे च ब्रह्मब्राह्मणयोः पुमान् । क्लीबं वियति पानीये क्षेत्रज्ञे च पुमानयम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.2.20
- शब्दरत्नावली द्विजद्विजो ना ब्राह्मणक्षत्रवैश्यदन्तेन्दुपक्षिषु । स्त्रियां हरेणौ भार्यायां वीणाभेदे च कुत्रचित् ॥ Śabdaratnāvalī 7.8.10
- शब्दरत्नावली द्विजराजजघन्यजः कनिष्ठे स्याच् शूद्रजातौ च कीर्तितः । द्विजराजः शशधरे ब्राह्मणे विनतासुते ॥ Śabdaratnāvalī 7.8.34
- शब्दरत्नावली वाडववाडवं तु हयव्यूहे क्लीबं स्त्रीकरणेऽस्त्रियाम् । पाताले ना वाडवाग्नौ ब्राह्मणे दुर्जनेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.29.34
- शब्दरत्नाकर कुतपकुमारी चण्डिका कन्या सहा सुदुहितर्यपि । कुतपो भागिनेयार्कगोतिथिब्राह्मणेषु ना ॥ २०७५ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2075
- शब्दरत्नाकर द्विजेन्द्रद्विजेन्द्रो ब्राह्मणे चन्द्रे सुपर्णे द्वापरो युगे । संदेहेऽथ सपिण्डे स्याद्दायादस्तनयेऽपि च ॥ २१०२ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2102
- शब्दरत्नाकर अमृताशनविष्णौ शक्रेऽसुरारातिर्ब्राह्मणेऽप्यमृताशनः । आशुशुक्षणिरर्केऽपि यज्वन्यप्यासुतीवलः ॥ २२३२ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2232