सारङ्ग
sāraṅgaपुं · masc.In 14 kośas: 24 synonym verses, 10 as a nānārtha head word, 2 as a meaning of another word.
genderपुंmasc.
चातकः स्तोकको बप्पीहः सारङ्गो नभोऽम्बुपः ॥ १३२९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कलिङ्गभृङ्गधूम्याटा अथ स्याच्छतपत्रकः ॥ १६ ॥दार्वाघाटोऽथ सारङ्गस्तोककश्चातकः समाः ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
एणः कुरङ्गो हरिणो मृगः स्यात्सारङ्ग ऋष्यः पृषतो रुरुश्च ।न्यङ्कुस्तथा रङ्कुरिति प्रसिद्धा,वातप्रमीशम्बरकृष्णसाराः ॥ २३० ॥
इन्द्रवज्रा
genderपुंmasc.
भृङ्गः कलिङ्गो धूम्याटः सारङ्गश्चातको मतः ।व्याघ्राटस्तु भरद्वाजः शुकः कीर उदाहृतः ॥ २४८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पिङ्गः पिशङ्ग इत्युक्तो बभ्रुः कपिलः पिङ्गलः ।सारङ्गः शबलो वर्णः कल्माषः कृष्णपाण्डुरः ॥ ७३६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 लः (wrong syllable)
genderविadj.
मधूकरश्चञ्चरीको सारङ्गस्तु शिलीमुखः ।हिन्दोलो गन्धिलावासः कुसुमातिथिरीर्यते ।पतङ्गः शालभे तु स्याद्दंशस्तु वनमक्षिका ॥ ३०५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
समरश्चमरः खड्गो महिषो हरिणस्तु सः ।चारुनेत्रस्ताम्रमृगः सारङ्गः प्रियकः पुनः ॥ ३१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 स्ता (wrong syllable)
genderपुंmasc.
शृङ्गः शाखी च सारङ्गः कुकुवागथ रोहितः ।वर्णाभ्यां ताम्रकृष्णाभ्यां युक्तः स चतुरोऽप्यथ ॥ ३७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
घनारवश्च वापीहः सारङ्गो मेघजीवनः ।वर्षप्रियस्त्रिशंखः स्यात्स्तोको बभ्रुर्हरीतकः ॥ १४६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सारङ्गश्चटकाकारः कृशकण्ठोऽथ हंसका ।हुंकारकारका पाण्डुरोदरापि गुरूडुका ॥ १५९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चित्रल एतः शबलः कर्बुर-किर्मीर-कल्माषाः ।स्यात्सारङ्गश्चित्रः शार-करम्बौ तथा कबरः ॥ ३९ ॥
metre not recognised
genderविadj.
मृगः कुरङ्गः सारङ्गोऽजिनयोनिः कुरंगमः ।मृडीकः किं च वातायुः प्रियाक्षश्च मरूकवत् ॥ २८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कुरङ्गमृगसारङ्गा वातायुहरिणावपि ।तद्भेदा रङ्कुगोकर्णन्यङ्कुचीनादयो मताः ॥ १९८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सारङ्गश्चक्रवाकस्तु रथाङ्गः कोक इत्यपि ।कटुनादष्टिट्टिभः स्यादूर्ध्वपादशयश्च सः ॥ २३१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
बप्पीह(?)श्चातकसारङ्गस्तोकको नभोऽम्बुपः ।नीलकण्ठः शिखी केकी मयूरो जलमुक्सुहृत् ॥ ९० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
सौराष्ट्रिको ब्रह्मपुत्रः काकोलो दरदोऽपि च ।मृगः कुरङ्गो हरिण एणः सारङ्ग एव च ॥ १५० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ख्यातो मृगः कुरङ्गश्च सारङ्गो हरिणः पुनः ॥ २३३६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
चातकः स्तोककः ख्यातः पप्पीहश्च नभोऽम्बुपः ।तोककश्चैव सारङ्गः शारङ्गोऽपि च कथ्यते ॥ २४११ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मृगे शारङ्गहरिणसारङ्गचारुलोचनाः ।कुरङ्गोऽजिनयोनिः स्याज्जिनयोनिः कुरङ्गमः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ङ्ग (wrong syllable)
genderपुंmasc.
चातकोऽपि च सारङ्गः शारङ्गः स्याज्जलप्रियः ।घनतोलस्त्रिशङ्कुश्च स्तोकको वरिषाप्रियः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वातायुश्च सवातायुर्दन्त्यतालव्यपूर्वगः ।शारङ्गः शबलवर्णे चातकेऽपि ससार्गकः ॥ ३२६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 ल (wrong syllable)
genderपुंmasc.doubtful
ऋश्यस्त्रिशृङ्गो नीलः स्याद्रोहिदृश्यस्य योषिति ।सारङ्गो रोमकल्माषः कर्णयोर्यो गवाकृतिः ॥ ६८२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भृङ्गः कलिङ्गो धूम्याटः समौ सारङ्गचातकौ ।करेटुः कर्करेटुः स्यात् कृकणक्रकरौ समौ ॥ ७९४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कुञ्जरे कृष्णसाराख्यमृगभेदे च ना पुनः ।सारसो यामिनीनाथे क्लीबं तु सरसीरुहे ॥ १९३९ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
वीणावारणवाजिसिंहहरिणानङ्गप्रवालाचलाःचन्द्रश्चातकचञ्चरीकजलमुक्चापासिवज्राहयः ।हंसः कोकिलकेकिकीरगरुडः स्वर्णानिलार्कास्तमोगुञ्जा श्रीफलपद्मदीपखटीकाः सारङ्गशब्दा इमे ॥ १२७ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्metre not read in every linenearly शार्दूलविक्रीडितम्: pāda 2, syllable 11 टी (wrong syllable)
स्पर्शनः पवमाने स्यात् स्पर्शनं स्पृष्टिदानयोः ।सारंगः शबलो वर्णश्चातकः षट्पदो मृगः ॥ ८९ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
सारङ्ग as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु कालपृष्ठसहारकण्ठे मधुरस्वरे च स्यात्पूतिकाष्ठं सरले सुरद्रौ । स्यात्कालपृष्ठं रविपुत्रचापे चापेऽपि सारङ्ग उदीरितो ना ॥ ६७ ॥ Koṣakalpataru 6.11.67
- शब्दरत्नावली चङ्गगाङ्गः पुंसि गुहे भीष्मे स्याद्गङ्गासम्भवे त्रिषु । चङ्गो दक्षे शोभने च सारङ्गे हलयाजके ॥ टङ्गोऽस्त्री तु खनित्रे स्याद् जङ्घा खङ्गभिदोरपि । त्यागो दाने वर्जने च विवेकिपुरुषेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.3.6