आर्द्र

ārdraवि · adj.

In 14 kośas: 13 synonym verses, 3 as a nānārtha head word, 8 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य सामान्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 6.150 · p. 56

तिमिते स्तिमितक्लिन्नसार्द्रार्द्रोन्नाः समुन्नवत् ।

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 ति (wrong syllable)

तिमितवि स्तिमितवि क्लिन्नवि सार्द्रवि आर्द्रवि उन्नवि समुन्नवि

genderविadj.

नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह विशेष्यनिघ्नवर्गः Amarakośa 3.1.105

आर्द्रं सार्द्रं क्लिन्नं तिमितं स्मितितं समुन्नमुत्तं च ॥ १०५ ॥

उद्गीतिः

आर्द्रवि सार्द्रवि क्लिन्नवि तिमितवि स्तिमितवि समुन्नवि उत्तवि

genderविadj.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव विशेष्यनिघ्नकाण्डः Kalpadrukośa 1.9.172 · p. 233

असंयुक्ते त्वमिलितमन्तर्गडु निरर्थके ।सान्द्रमार्द्रं तथा क्लिन्नं तिमितं स्तिमितं समम् ॥ १७२ ॥

अनुष्टुप्

असंयुक्तवि अमिलितवि अन्तर्गडुवि निरर्थकवि सान्द्रवि आर्द्रवि क्लिन्नवि तिमितवि स्तिमितवि

genderविadj.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ आतङ्कवर्गः Koṣakalpataru 3.3.44 · p. 26

आर्द्रं सार्द्रं क्लिन्नं तिमितं स्तिमितं समुन्नमुत्तं च ।ज्ञप्तं ज्ञपितं शान्तं शमितं क्षान्तं तु मर्षितं सोढम् ॥ ४४ ॥

गीतिः

आर्द्रवि सार्द्रवि क्लिन्नवि तिमितवि स्तिमितवि समुन्नवि उत्तवि ज्ञप्तवि ज्ञपितवि शान्तवि शमितवि क्षान्तवि मर्षितवि सोढवि

genderविadj.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ पुंनपुंसकलिङ्गाधिकारः Koṣakalpataru 4.5.62 · p. 114

वज्राङ्गारविहारचीरसमरा ? केदारमाडम्बरंवप्रोशीरकुलीरदार्दु[233b]र-रिवत्कुस्तुंबरुर्गह्वरः ।नेत्रोपह्वरशेखरातिखरवत्स्याच्छिग्रुरार्द्रं शुनी-रः स्याद्वासर-तूबरौ सतुबरौ तद्वत्सहस्रं भवेत् ॥ ६२ ॥

शार्दूलविक्रीडितम्metre not read in every line

genderपुंक्लीm. n.

परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास तृतीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 3.368 · p. 97

गवेषितं मार्गितं चान्विष्टं मृगितमित्यपि ।क्लिन्नं स्तिमितमार्द्रं च समुन्नोन्नावपि स्मृतौ ॥ ३६८ ॥

अनुष्टुप्

गवेषितवि मार्गितवि अन्विष्टवि मृगितवि क्लिन्नवि स्तिमितवि आर्द्रवि समुन्नवि उन्नवि

genderविadj.

शारदीयाख्यनाममाला Śāradīyākhyanāmamālā · हर्षकीर्ति संकीर्णवर्गः Śāradīyākhyanāmamālā 3.5.119 · p. 46

आर्द्रं तु स्तिमितं क्लिन्नं शुष्कमाश्याननीरसौ ।निशितं तेजितं तीक्ष्णं कुण्ठितं वेगवर्जितम् ॥ ११९ ॥

अनुष्टुप्

आर्द्रवि स्तिमितवि क्लिन्नवि शुष्कवि आश्यानवि नीरसवि निशितवि तेजितवि तीक्ष्णवि कुण्ठितवि वेगवर्जितवि

genderविadj.

सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि सामान्यविभागः Suśīlanāmamālā 7.2713 · p. 440

आर्द्रः सार्द्रः समुत्तश्च तिमितः स्तिमितस्तथा ॥ २७१३ ॥

अनुष्टुप्

आर्द्रवि सार्द्रवि समुत्तवि तिमितवि स्तिमितवि

genderविadj.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वाचनाचार्यश्रीसाधुसुन्दरगणि षष्ठः काण्डः Śabdaratnākara 6.78 · p. 255

क्लिन्ने कृन्नं सार्द्रमार्द्रं तिमितं स्तिमितं तथा ।दूते सन्तापितं तप्तं धूपायितं च धूपितम् ॥ ७८ ॥

metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 4, syllable 3 यि (wrong syllable)

क्लिन्नवि कृन्नवि सार्द्रवि आर्द्रवि तिमितवि स्तिमितवि दूतवि सन्तापितवि तप्तवि धूपायितवि धूपितवि

genderविadj.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण विशेष्यनिघ्नाध्यायः Śabdaratnākara 3.6.1620 · p. 195

छेदनः छिदुरः पीनो मेदुरो विदुरो बुधः ।उन्नोत्तस्तिमितक्लिन्नतिमितार्द्राः समार्थकाः ॥ १६२० ॥

अनुष्टुप्

छेदनवि छिदुरवि पीनवि मेदुरवि विदुरवि बुधवि उन्नवि उत्तवि स्तिमितवि क्लिन्नवि तिमितवि आर्द्रवि

genderविadj.

त्रिकाण्डशेष Trikāṇḍaśeṣa · पुरुषोत्तमदेव विशेष्यनिघ्नवर्गः Trikāṇḍaśeṣa 3.1.8 · p. 82

शिथिलोवोद आर्द्रः स्याच्चिरस्थो नायकः स्मृतः ।स्यादायःशूलिकस्तीक्ष्णकर्माशोचोनहङ्कृतिः ॥ ८ ॥

अनुष्टुप्

शिथिलवि ओदवि आर्द्रवि चिरस्थवि नायकवि आयःशूलिकवि तीक्ष्णकर्मन्वि अशोचवि अनहङ्कृतिवि

genderविadj.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश वनाध्यायः Vaijayantī 3.3.214 · p. 62

कटुभंगं शृंगिबेरमार्द्रमार्द्रकमस्त्रियौ ।वेणौ तु वंशकर्मारौ मृत्युपुष्पस्तृणध्वजः ॥ २१४ ॥

अनुष्टुप्

कटुभंगक्ली शृंगिबेरक्ली आर्द्रपुंक्ली आर्द्रकपुंक्ली वेणुपुं वंशपुं कर्मारपुं मृत्युपुष्पपुं तृणध्वजपुं

genderपुंक्लीm. n.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश अर्थवल्लिङ्गाध्यायः Vaijayantī 5.4.107 · p. 209

उन्नोत्ततिमितक्लिन्नस्नपितार्द्राणि सार्द्रवत् ।स्युः प्रत्यवसिते प्सातजग्धान्नाशितखादिताः ॥ १०७ ॥

अनुष्टुप्

उन्नवि उत्तवि तिमितवि क्लिन्नवि स्नपितवि आर्द्रवि सार्द्रवि प्रत्यवसितवि प्सातवि जग्धवि अन्नवि अशितवि खादितवि

genderविadj.

धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास रपादः Dharaṇikośa 26.1.8 · p. 162

आर्द्रा ऋक्षे क्लिन्नमार्द्रमस्त्रमायुधलोहयोः ।अभ्रं व्योम…शुभ्रं शुक्रप्रदीप्तयोः ॥

metre not recognised

meaningsक्लिन्न

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ रान्ताः Koṣakalpataru 6.27.52 · p. 310

तथान्तरात्मन्य[पि] योगभेदेफणिज्जके योषिति सम्मतोऽयम् ।क्लिन्ने तथार्द्रस्त्रिषु भे पुनः स्त्रीसान्द्रं त्वरण्ये च घने मृदौ च ॥ ५२ ॥

उपजातिः

meaningsक्लिन्न भ

नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.68 · p. 48

सौविदल्ले सज्जने तु त्रिरागन्तव्यगम्ययोः ।आर्ययोगिनि चाथार्द्रं शृङ्गिबेरे नृशण्डयोः ॥ ६८ ॥

अनुष्टुप्

meaningsशृङ्गिबेर

आर्द्र as a meaning in nānārtha verses

धरणिकोश विक्लिन्नअरत्निः कफणौ हस्ते प्रकोष्ठे च तताङ्गुलौ । विक्लिन्नो जरया जीर्णे विक्लिन्नमार्द्रकीर्णयोः ॥ Dharaṇikośa 19.2.45
धरणिकोश ओल्लशुक्लौ योगावदातौ स्तः स्थूलौ निष्प्रज्ञपीवरौ । भल्लो भाल्लुकबाणौ स्त ओल्ल आर्द्रे च सूरणे ॥ Dharaṇikośa 27.1.1
कोषकल्पतरु उन्नस्त्रियामसत्यामथ सूरते पुं- स्युन्नः स आर्द्रे परलिङ्ग उक्तः । ग्रासे सिनो ना परवत्तु काणे स्तेनो[11b]स्त्रियां तस्करतत्क्रियार्थः ॥ ९७ ॥ Koṣakalpataru 6.21.97
कोषकल्पतरु विक्लिन्नस्याद्गुह्यगुह्याम्बरयोस्तथैव कौपीनमन्त्ये प्रवदन्ति सन्तः । विक्लिन्न उक्तौ जरसातिजीर्णे शीर्णे तथार्द्रे परलिङ्गगामि ॥ ७१ ॥ Koṣakalpataru 6.21.71
शब्दरत्नावली विक्लिन्नक्लीबन्तु वृत्तिभेदे स्यात्त्रिलिङ्गस्तुच्छमन्दयोः । विक्लिन्नन्तु जराजीर्णे आर्द्रे शीर्णे च वाच्यवत् ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.78
शब्दरत्नावली ओलइला स्याद्बुधनार्याञ्च भूमिवाण्योरपि स्त्रियाम् । ओलः स्याच्छूरणेऽप्यार्द्रे ओलमप्यत्र न द्वयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.3
शब्दरत्नावली मारिषमृगाक्षी तु विशालायां मृगनेत्रा सुयोषितीः । मारिषः शाकभेदे स्यादार्द्रे नाहोक्तितः पुमान् ॥ Śabdaratnāvalī 7.31.23
त्रिकाण्डशेष रोलआर्द्रशूरणयो रोलः कालः स्यान्मृत्युकृष्णयोः । अंशे वृद्धावपि कला कदली ध्वजरम्भयोः ॥ ३८३ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.383