समर
samaraपुंक्ली · m. n.In 17 kośas: 19 synonym verses, 3 as a nānārtha head word, 14 as a meaning of another word.
प्राणः स्थाम तरः पराक्रमबलद्युम्नानि शौर्यौजसीशुष्मं शुष्म च शक्तिरूर्जसहसी युद्धं तु संख्यं कलिः ।संग्रामाहवसंप्रहारसमरा जन्यं युदायोधनंसंस्फोटः कलहो मृधं प्रहरणं संयद्रणो विग्रहः ॥ ७९६ ॥द्वन्द्वं समाघातसमाह्वयाभिसंपातसम्मर्दसमित्प्रघाताः ।आस्कन्दनाजिप्रधनान्यनीकमभ्यागमश्च प्रविदारणं च ॥ ७९७ ॥समुदायः समुदयो राटिः समितिसंगरौ ।अभ्यामर्दः संपरायः समीकं सांपरायिकम् ॥ ७९८ ॥आक्रन्दः संयुगश्चाथ नियुद्धं तद्भुजोद्भवम् ।
शार्दूलविक्रीडितम्
प्राणपुंस्थामन्क्लीतरस्क्लीपराक्रमपुंबलक्लीद्युम्नक्लीशौर्यक्लीओजस्क्लीशुष्मक्लीशुष्मन्क्लीशक्तिस्त्रीऊर्जस्क्लीसहस्क्लीयुद्धक्लीसंख्यक्लीकलिपुंसंग्रामपुंआहवपुंसंप्रहारपुंसमरपुंजन्यक्लीयुध्स्त्रीआयोधनक्लीसंस्फोटपुंकलहपुंमृधक्लीप्रहरणक्लीसंयत्स्त्रीरणपुंविग्रहपुंद्वन्द्वक्लीसमाघातपुंसमाह्वयपुंअभिसंपातपुंसंमर्दपुंसमित्स्त्रीप्रघातपुंआस्कन्दनक्लीआजिस्त्रीप्रधनक्लीअनीकक्लीअभ्यागमपुंप्रविदारणक्लीसमुदायपुंसमुदयपुंराटिस्त्रीसमितिस्त्रीसंगरपुंअभ्यामर्दपुंसंपरायपुंसमीकक्लीसांपरायिकक्लीआक्रन्दपुंसंयुगक्लीनियुद्धक्ली
genderपुंmasc.
वीरपानं तु यत्पानं वृत्ते भाविनि वारणे ।युद्धमायोधनं जन्यं प्रधनं प्रविदारणम् ॥ १०३ ॥मृधमास्कन्दनं संख्यं समीकं सांपरायिकम् ।अस्त्रियां समरानीकरणाः कलहविग्रहौ ॥ १०४ ॥सम्प्रहाराभिसम्पात कलिसंस्फोट संयुगाः ।अभ्यामर्द समाघात संग्रामाभ्यागमाहवाः ॥ १०५ ॥समुदायः स्त्रियः संयत्समित्याजिसमिद्युधः ।
अनुष्टुप्
वीरपानक्लीयुद्धक्लीआयोधनक्लीजन्यक्लीप्रधनक्लीप्रविदारणक्लीमृधक्लीआस्कन्दनक्लीसंख्यक्लीसमीकक्लीसांपरायिकक्लीसमरपुंक्लीअनीकपुंक्लीरणपुंक्लीकलहपुंविग्रहपुंसम्प्रहारपुंअभिसम्पातपुंकलिपुंसंस्फोटपुंसंयुगपुंअभ्यामर्दपुंसमाघातपुंसंग्रामपुंअभ्यागमपुंआहवपुंसमुदायपुंसंयत्स्त्रीसमितिस्त्रीआजिस्त्रीसमिद्स्त्रीयुध्स्त्री
genderपुंक्लीm. n.
सङ्ग्रामः समितिः समिच्च समरं संख्यं समीकं रणं,युद्धं युत्प्रधनं मृधं समुदयः संयत्कलिः संयुगम् ।द्वन्द्वायोधनसम्प्रहारकलहाक्रन्दाहवाभ्यागमाः,संस्फोटप्रविदारणप्रहरणानीकाजयः सङ्गरः ॥ ४५३ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
genderक्लीneut.
द्वयोराजिश्च समितिः संयद्राढिः समित्पुनः ।अस्त्रियां समरं चापि जन्यमाहरणं मृधम् ॥ ३४८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
समरश्चमरः खड्गो महिषो हरिणस्तु सः ।चारुनेत्रस्ताम्रमृगः सारङ्गः प्रियकः पुनः ॥ ३१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 स्ता (wrong syllable)
genderपुंmasc.
केदारान्तरपद्राणां कर्णपूरपवित्रयोः ।सीरान्धकारसमरवप्राणां विशरस्य च ॥ १७७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
स्त्रीत्वे स्युः समिदाजि-युत्समितयो न स्त्री रणानीकभाक्संख्यं संयुग-संपराय-समराः संयन्न पुंलिङ्गभाक् ॥ ४८ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
genderपुंmasc.
वज्राङ्गारविहारचीरसमरा ? केदारमाडम्बरंवप्रोशीरकुलीरदार्दु[233b]र-रिवत्कुस्तुंबरुर्गह्वरः ।नेत्रोपह्वरशेखरातिखरवत्स्याच्छिग्रुरार्द्रं शुनी-रः स्याद्वासर-तूबरौ सतुबरौ तद्वत्सहस्रं भवेत् ॥ ६२ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्metre not read in every line
genderपुंक्लीm. n.
कदनं समरं युद्धं संयुगं कलहं रणम् ।संग्रामं सम्परायाजी संयदाहुर्महाहवम् ॥ ८७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
संग्रामसमरे युद्धं द्वन्द्वसङ्ख्ये कलिः समित् ।अजन्यायोधने संयद्रणो विग्रह इत्यपि ॥ ३९४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
आमर्दः कलहः क्षेपः प्रधनं प्रविदारणम् ।समीकं समरः सङ्गः साम्परायिकमित्यपि ॥ ३८५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
दारुका वह्निचूर्णाख्या सुरङ्गा दुर्गसर्पिणी ।समरः प्रधनं युद्धं जन्यमायोधनं मृधम् ॥ २३० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
संग्रामः समरं युद्धं प्रघनं संयुगं रणम् ।जन्यमायोधनं संख्यमाहवः संपरायकम् ॥ ३३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
समीकमऽभिसम्पातः प्रघातः प्रविदारणम् ।संस्फेटश्चापि संफेटः संस्फोटः समरो रणः ॥ १३२५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अस्त्रियस्त्रय एते स्युरनीकः समरो रणः ।नियुद्धं मल्लयुद्धञ्च बाहुयुद्धं समीरितम् ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
आकालिकी चाकालिका, वायौ मरुत-मारुतौ ।मरुत् समीर-समरौ सृमरोऽप्यनलानिलौ ॥ ११७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 का (wrong syllable)
genderपुंmasc.
कदनप्रथनक्रन्दनसंख्यसमीकानि संविदाजियुधः ।संयत्समितौ समितिः समररणानीकमस्त्रियां त्रितयम् ॥ १३७६ ॥
गीतिः
genderपुंक्लीm. n.
समरसरकरणविटपाङ्गारिकदैवतकूटागाराः ।प्रोथमुहूर्तदिवसफलकानिकाशनिदाघमुषलतिलकानि ॥ १३ ॥
उद्गीतिःmetre not read in every line
genderपुंक्लीm. n.
संग्रामः समरोऽस्त्री स्त्री संयदायुच्च युत् समित् ।वीराशंसनमाजेर्भूर्घोरा लोलो महारणम् ॥ २०६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
कूर्मस्य मकरस्यापि पर्याया निधिभेदयोः ।अथैव स्वस्वलिङ्गाः स्युरुशीरे समराह्वयाः ॥ ४ ॥
अनुष्टुप्
meaningsउशीर
स्योनाके तु सृगालस्य वानरस्य तु सिह्लके ।स्पृक्कायां तस्करस्य स्युरुशीरे समरस्य हि ॥ ७ ॥
अनुष्टुप्
meaningsउशीर
वाट्यालकेऽस्य सान्नस्य शोणितस्य तु कुंकुमे ।कुष्ठाख्यभेषजे व्याधेर्मातुर्गौर्यां दृषद्गवोः ॥ ८ ॥
अनुष्टुप्
meaningsवाट्यालक
doubtful
समर as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् आनर्तआनर्तः समरे नृत्यस्थाननीवृद्विशेषयोः । Amarakośa 3.3.126
- कोषकल्पतरु संग्रामतद्वत्संवसथे समूह उदितः शब्दादितश्चोत्तरः संपूर्वः समरेऽथ कालविवरे प्राकारगर्त्तेऽवधौ । अर्द्धे छद्मनि पुंसि नेम उदितः [31b] सोमस्तु शीतद्युतौ वित्तेशे पितृदैवते च पवने[व]स्वन्तरे स्यात्कपौ ॥ ६४ ॥ Koṣakalpataru 6.25.64
- कोषकल्पतरु संपरायशीते त्ववश्यायमुशन्ति गर्वे वृन्दे च युद्धे समुदाय उक्तः । स्यात्संपरायः समरे विपत्तौ तथायतौ चाथ निरामयः स्यात् ॥ ८३ ॥ Koṣakalpataru 6.26.83
- कोषकल्पतरु हारमुक्तावलौ स्यात्समरे च हारो द्वयोरथारः क्षितिजेऽर्कजे वा । स्त्रियां पुनश्चर्मविभेदिकायां धारासु षण्ढे द्विषतां गणे स्यात् ॥ १५ ॥ Koṣakalpataru 6.27.15
- कोषकल्पतरु हीरतुरङ्गमात्रेऽप्यथ लग्नराश्य- र्द्धयोश्च रेखाभिदि चात्र होरा । हीरस्तु वज्रे समरे स्त्रियां तु हरिप्रियायां च पिपीलिकायाम् ॥ २४ ॥ Koṣakalpataru 6.27.24
- कोषकल्पतरु संप्रहारस्यात्संप्रहारः समरे गतौ च द्वारस्थिते तु प्रतिहार उक्तः । [62b] द्वारे तथानन्तरकेऽभिहारो- ऽभियोगके संनहने च चौर्ये ॥ १५ ॥ Koṣakalpataru 6.27.15
- कोषकल्पतरु स्पशकुशी तु फालेऽथ कुशा च लाड्यां ( ? ) वल्गाह्णयेऽन्यत्र तु पापमत्ते । स्पशश्चरे स्यात्समरे शशस्तु स्याल्लोमकर्णे पुरुषान्तरे च ॥ ३ ॥ Koṣakalpataru 6.30.3
- नानार्थार्णवसंक्षेप अनीकशिलाजतुन्यश्मजं स्यादश्मजाते पुनस्त्रिषु । अनीकं तु नृशण्डे स्यात् सेनायां समरेऽपि च ॥ ४९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.49
- नानार्थार्णवसंक्षेप समुदयसमूहे स्यात् समुदयः समरे च समुद्गमे । समुदायस्तु युद्धे स्यात् समूहेऽथ समुच्छ्रयः ॥ ११७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.117
- परमानन्दीयनाममाला आनर्तविरञ्चे वासुदेवेऽथाशयोऽभिप्राय आश्रये । आम्नाय आगमे वंशेऽप्यानर्तः समरे जने ॥ ३६ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.1.36
- शब्दरत्नावली रणरणोऽस्त्री समरे पुंसि स्वने कणे गतावपि । वर्णो यशोगुणकुथाद्विजशुक्लादिषु स्तुतौ ॥ Śabdaratnāvalī 7.15.14
- शब्दरत्नावली विग्रहविग्रहं समरे देहे विस्तारप्रविभागयोः । विदेहो मिथिलाभूपे देहशून्ये तु वाच्यवत् ॥ वैदेही पिप्पलीसीतारोचवासु वणिक् स्त्रियाम् । संग्रहो ग्राहसंक्षेपबृहदुत्तुङ्गकेषु च ॥ Śabdaratnāvalī 7.33.26
- शब्दरत्नाकर विग्रहवियामो वियमो यामो यमः संयामसंयमौ । निग्रहस्तु निकारेऽपि विग्रहः समरेऽपि च ॥ १७१५ ॥ Śabdaratnākara 3.7.1715
- शब्दरत्नाकर आहवअक्षरः पुरुषे ब्रह्मवर्णनिःश्रेयसेऽक्षरम् । आलोकौ दर्शनद्योतावाहवौ समराध्वरौ ॥ २०४३ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2043