गोपुर
gopuraक्ली · neut.In 17 kośas: 17 synonym verses, 7 as a nānārtha head word, 7 as a meaning of another word.
पूर्द्वारे गोपुरं रथ्याप्रतोलीविशिखाः समाः ॥ ९८१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
तोरणोऽस्त्री बहिर्द्वारम्पुरद्वारं तु गोपुरम् ॥ १६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कुटन्नटं दाशपुरं वानेयं परिपेलवम् ॥ १३१ ॥प्लवगोपुरगोनर्दकैवर्तीमुस्तकानि च ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
हस्तिनखः परिकूटं च कथ्यते गोपुरं पुरद्वारम् ।वप्रं शालं प्राकारमाहुरररं कपाटं च ॥ २८८ ॥
आर्या
genderक्लीneut.
वातर्द्दिश्चापि वातर्द्दी विज्ञेयाः स्युः स्त्रियामिमाः ।तोरणोऽस्त्री बहिर्द्वारं पुरद्वारं तु गोपुरम् ॥ ७७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
प्रच्छन्नमन्तर्द्वारं च तस्मिन्खिडकिका स्त्रियाम् ।बलजं गोपुरं कूटोऽस्त्री पुरद्वारि सम्मतः ॥ ४२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कुटन्नटं नपुंसि स्याद्गोपुरं * * * पुरम् ।सितपुष्पं दाशपुरं प्लवं च परिपेलवम् ।वितुन्नकं शुकाभं च कैवर्तीमुस्तकं च तत् ॥ १२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 दा (wrong syllable)
genderक्लीneut.
कुटन्नटे तु कैवर्तीमुस्तकं जीविताह्वयम् ।काण्डीरकं जीर्णबुध्नं गोनर्दं गोपुरं प्लवम् ॥ ३८२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कपिशीर्षं तु वप्राग्रं क्षोमाट्टाट्टालकाः समाः ।प्रतोल्यां गोपुरं रथ्या विशिखापि तथोच्यते ॥ २६४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
भक्ष्यकारेऽथ चुल्यां(ल्ल्यां?) स्यादश्मन्तं गोपुरं तथा ।स्यादधिश्रयणी चोद्धानं चऊतं(?) च सम्मतम् ॥ ४४३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पूः पुरी नगरी गेहि नगरं पुटभेदनम् ।स्थानीयं निगमो वासो गोपुरं पत्तनं पुरम् ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वप्रः शालः कोट्टदुर्गौ प्राकारो वरणश्चयः ।प्रतोली विशिखा रथ्या पुरद्वारं च गोपुरम् ॥ ३७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पूर्द्वारं गोपुरं चेति नगरद्वारमुच्यते ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 6 य (wrong syllable)
genderक्लीneut.
नगरादिद्वारनाम पुरद्वारञ्च गोपुरम् ।अथ दुर्गपुरद्वारि मृत्तिकास्तूपकं हि यत् ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पूर्द्वाःकूटं हस्तिनखः पुरद्वारं तु गोपुरम् ।गृहमुदवसितं निकेतमोकः शरणमगोरनिशान्तधाम वस्त्यम् ॥ ८४१ ॥
अनुष्टुप्two metres in one verse
genderक्लीneut.
जलमुस्ते तु प्लवनं गोदर्भं परिपेलवम् ।कुटन्नटं दशपुरं गोपुरं वर्तकं प्लवम् ॥ २०१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 तु (wrong syllable)
genderक्लीneut.
वारिकूटो हस्तिमुखो नगरद्वारकुट्टके ।गोपुरं तु पुरद्वारं दिक्तु निस्सारणं मुखम् ॥ १५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 ह (wrong syllable)
genderक्लीneut.
दर्दुरो वाद्यभाण्डे स्यान्मण्डुके पर्वतान्तरे ।गोपुरं द्वारि पूर्द्वारि कैवर्तीमुस्तकेऽपि च ॥
अनुष्टुप्
मुस्ताभेदे च कैवर्तिमुस्तकाख्येऽथ गोरुतम् ।गवां रुते च गव्यूतौ गोशीर्षं त्वपि चन्दने ॥ ३१ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
गोपुर as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश वलजवलजं गोपुरे क्षेत्रे सस्ये वलजमिष्यते । वलजा च मही प्रोक्ता वलजा विधुदर्शना ॥ Dharaṇikośa 7.2.13
- कोषकल्पतरु पलिघकाचकलशे च कलशे पलिघः प्राकारगोपुरे तद्वत् । परिघो योगविशेषे- ऽर्गलघातास्त्रेषु संदिष्टः ॥ ३६ ॥ Koṣakalpataru 6.4.36
- कोषकल्पतरु बलजबलजं गोपुररणयोः क्षेत्रे सस्ये स्त्रियां भूमौ । सुन्दर्यामथ शिल्पि- प्रभवे चित्रे च गैरिके फेने ॥ ३३ ॥ Koṣakalpataru 6.7.33
- नानार्थार्णवसंक्षेप प्रतोलीप्रवेणी तु कुथायां च वेण्यां चाथ प्रतोल्यसौ । पुरस्य गोपुरे चापि रथ्यायां प्रतिपत् पुनः ॥ ५४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.1.54
- शब्दरत्नावली पलिघउल्लाघः प्रयते कृष्णे नीरोगदक्षयोस्त्रिषु । निदाघः स्वेदसलिले ग्रीष्मकाले तयोष्मनि ॥ पलिघः कलशे काचघटगोपुरसद्मसु । परिघोऽर्मलघाताऽस्त्रयोगभेदेषु कीर्तितः ॥ प्रतिघः प्रतिघातेऽपि क्रोधमूर्छनयोरपि ॥ Śabdaratnāvalī 7.4.8
- शब्दरत्नावली बलजपरञ्जस्तैलयन्त्रे तु फले च छुरिकादने । बलजं सङ्गरे क्षेत्रे शस्ये सारे च गोपुरे ॥ Śabdaratnāvalī 7.8.25
- शब्दरत्नावली गोपालगरलं तृणपूले स्यात्परिमाणे विषेऽपि च । गोपालो गोपुरे गोपे भवेन्नरपतावपि ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.59