गोप
gopaपुं · masc.In 18 kośas: 30 synonym verses, 8 as a nānārtha head word, 9 as a meaning of another word.
स्थायुकोऽधिकृतो ग्रामे गोपो ग्रामेषु भूरिषु ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 शि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
संवर्तकं हलं तस्य मुसलं तु सुनन्दकम् ।कृष्णो दामोदरो गोपो दाशार्हो नरकान्तकः ॥ २० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गर्वाटो वर्त्तको दण्डधार्यथ स्थायुकोऽपि च ।राज्ञा योधिकृतः स स्याद्गोपो ग्रामेषु भूरिषु ॥ १३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रासस्तु गोदुहां क्रीडा गीतिः पारावती स्त्रियाम् ।गोपगोपालगोसंख्यगोधुगाभीरवल्लवाः ॥ ४३१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रसगन्धो गन्धरसो बोलो जातीरसो रसः ।प्राणः शशश्च पिण्डश्च गोप-गोपरसावपि ॥गञ्जा पिका मातुलानी भङ्गिका विजया जया ।उन्मादि[नी] हर्षिणी स्याद्भङ्गराजस्तु मार्कवः ॥ १७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 ग (wrong syllable)
genderपुंmasc.
प्रक्रिया चाथ शुल्कोऽस्त्री देयं घट्टादिकेषु यत् ।स्थायुकोऽधिकृतो ग्रामे गोपो ग्रामेषु भूरिषु ॥ ४० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्याद्गौसहस्रिको यः स्या[135a]द्गोसहस्रसमन्वितः ।गोप-गोपाल-गोसंख्य-गोधुगाभीर-वल्लवाः ॥ २४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
गोपः पुलोमजाकान्तो भोगी यागी महायशाः ।तत्पुरी लेखिनी तस्य सौधे च सुपताकिका ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
धूसरश्चाक्रिकस्तैली पिण्याकस्तिलकस्तिली ।आभीरस्तु महाशूद्रो गोपा गोसंख्यगोदुहौ ॥ २४५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आभीरो वल्लवो गोपो गोपालोऽपि निवेदितः ।कृषीवलो हली क्षेत्री कार्षकः कर्षकोऽपि च ॥ ४१६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्थायि(यु?)कः स्थलकश्च स्यादेकग्रामाधिकारिणि ।गोपश्च गोपकश्चापि बहुग्रामाधिकारिणि ॥ २५४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रसो गोपश्चाथ रम्यं डिण्डीरो डिण्डिरोऽपि च ।फेनश्चाब्धिकफश्चाब्धिफेने चाथ तु सिन्दुरम् ॥ ५५३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विषवैद्यो जाङ्गलिको गारुडिः सर्पमन्त्रवित् ।गोपो दासेरको दासो दासेयः परिचारकः ॥ ६२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 जा (wrong syllable)
genderपुंmasc.
गोकुलं तु व्रजो घोषो गोष्ठं गोपास्तु बल्लवाः ।दुग्धं पयोऽमृतं क्षीरं गोरसः क्षीरजं दधि ॥ ५० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ग्रामेषु भूरिषु गोपौ कथ्यते जगती जनैः ।स्थायुकोऽधिकृतो ग्रामे मन्यतेऽपि महीतले ॥ ११८४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 षु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
गोमान् गोमी च गोधुक् तु गोसङ्ख्यश्च वल्लवः ।आभीरश्चापि गोपालो गोपश्चेति हि मन्यते ॥ १४९४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
बोलो गोपरसो गोपो गन्धरसो रसः शसः ॥ १८३९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
बहुग्रामाधिकारी च गोपो गोपक उच्यते ।सुवर्णाध्यक्षपुरुषे करणकाध्यक्षभौरिकौ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 1 कर (syllable split)
genderपुंmasc.
गोपालगोधुगाभीरगोपगोसंख्यवल्लवाः ।धनं यादवमित्येतद् गोमहिष्यादिकं हि यत् ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रसगन्धो गन्धरसः प्राणः पिण्डो रसः शशः ।वोलो गोपो गोपरसो वोलजो गोपकोऽपि च ।हिण्डीरः स्यादब्धिकफः फेणो हिण्डिर इत्यपि ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
गव्यागव्यूते, गोमति, गवीश्वर-गवेश्वरौ ।गोम्याभीरे तु गोपाल-गोपौ स्यातां कुटुम्बिनि ॥ ३२९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 गो (wrong syllable)
genderपुंmasc.
बोले गोपरसो गोपो रसो गन्धरसान्वितः ।रत्ने मणिश्च माणिक्यं वैडूर्यं वालवायजे ॥ ८६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्योनाकशूकफजलरण्डुकरक्तपुष्प-पत्रोर्णगोपनटटुण्डुकदीर्घवृन्ताः ।मण्डूकपर्णशुकनासकुटन्नटर्क्ष-रोमच्छदाश्च तिलकक्षुरकौ समानौ ॥ ४८७ ॥
वसन्ततिलकाmetre not read in every linenearly वसन्ततिलका
genderपुंmasc.
गोमान् गोमी गवां स्वामी गोविन्दोऽधिकृतो गवाम् ।गोसंख्यो वल्लवो गोपगोपालाभीरगोदुहः ॥ ७६८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कार्मिकोऽधिकृतः शुल्के गोपो ग्रामेषु भूरिषु ।स्थायुकोऽधिकृतो ग्रामे स्थाने तु स्थानिकोऽप्यसौ ॥ १२९७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अन्तःपुरेऽन्तर्वंशिको गोपो ग्रामेषु भूरिषु ।कालिकोऽधिकृतः शुल्के सौविदल्लस्तु सौविदः ॥ २२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 र्वं (wrong syllable)
genderपुंmasc.
आभीरस्तु महाशूद्रो गोपो गोसंख्यगोदुहौ ।गोपालो वल्लवश्चाथ वत्सीयस्त्रिषु तद्धिते ॥ २८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गोपो गोष्ठपतिर्गोधुग्ग्रामौघाधिकृतस्तथा ।गोपी तु सारिवा प्रोक्ता गोपी स्याद्रक्षिकापि च ॥
अनुष्टुप्
आक्रोशे शपथे च शाप उदितः स्वापस्तु निद्राज्ञता-स्पर्शाज्ञत्व उदीरितस्त्रपु पुनः स्यात्सीसके रङ्गके ।नीपो धूलिकदम्बरायधरयो(?)नीलेऽप्यशोके तथागोष्ठग्रामगणाधिकारिणि नृपे गोपो भवेद्बल्लवे ।गोपी तु गोपाल[26a]नितम्बिनी स्या-त्स्यात्सारिकायामपि रक्षिकायाम् ।क्षेपो विलम्बेऽपि च निन्दने नाहेलामदप्रेरणलङ्घनार्थाः ॥ ४ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्two metres in one verse
गोष्ठाध्यक्षे बहूनां च ग्रामाणामधिकारिणि ।शारिबायां तु गोपी स्त्री द्वे मनुष्येऽथ गोप्यवाक् ॥ ३७० ॥
अनुष्टुप्
कपोले गण्डके गण्डश्चिह्ने योगे खनावथ ।गोपस्तु वल्लवे भूपे ग्रामयुक्ते मुनीश्वरे ॥ १५२ ॥
अनुष्टुप्
क्षेपः स्यात्प्रेरणे गर्वे निन्दाविक्षेपलेपने ।गोपः पुंसि नृपे गोष्ठ्याध्यक्षे गोपालकेऽपि च ॥
अनुष्टुप्
भूरि-ग्रामाद्यधिकृते रक्षकेतूपकारके ।गोपी गोपालकान्तायां सारिवाख्यौषधौ स्त्रियाम् ॥
अनुष्टुप्
गोप as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश बल्लवबल्लवो भीमसेने स्याद्बल्लवो गोपसूदयोः । भैरवः कथितः शम्भौ भैरवं भीषणं स्मृतम् ॥ Dharaṇikośa 28.2.15
- कोषकल्पतरु गोपालस्यात्ताम्रकुम्भे नृपतौ तु गोपे गोपाल उक्तोऽप्यथ नागलोके । और्वेऽपि पातालमुशन्ति रन्ध्रे- ऽथास्त्री प्रवालो नवपल्लवेऽपि ॥ ४२ ॥ Koṣakalpataru 6.28.42
- नानार्थार्णवसंक्षेप गोपालगोपालस्तु पुमान् राज्ञि त्रि तु गोः पातरि त्रि तु । गोसङ्ख्य इति गोपे स्याद् गोसङ्ख्या तु स्त्रियां गवाम् ॥ ६९० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.690
- नानार्थार्णवसंक्षेप पिदारद्वयोस्तु विद्याद्गोपे च महिषीरक्षकेऽपि च । पिप्परस्तु पुमान् वृक्षभेदे स्यात् स्त्री तु पिप्परी ॥ ११७९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1179
- शब्दरत्नावली पिण्डारपिञ्जरः पीतहेमाश्वभेदपीतनकेषु च । पिण्डारः कृपणे गोवे महिषीरक्षके द्रुमे ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.88
- शब्दरत्नावली गोपालगरलं तृणपूले स्यात्परिमाणे विषेऽपि च । गोपालो गोपुरे गोपे भवेन्नरपतावपि ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.59
- त्रिकाण्डशेष दोग्धृदोग्धा गोपे कवौ वत्से दुग्धं क्षीरे प्रपूरिते । दिग्धं लिप्ते विषाक्ते च दुर्विधौ खलदुर्गतौ ॥ २१८ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.218
- त्रिकाण्डशेष गोपालमण्डले मणिके गोला गोलं गोदावरी सखी । गोपो भूपश्च गोपालो चपलः पारदेऽपि च ॥ ३९१ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.391
- त्रिकाण्डशेष वल्लवघटादौ पार्थिवो राज्ञि वल्लवः सूदगोपयोः । गजे धन्विनि शुक्रे पर्शुरामे च भार्गवः ॥ ४१९ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.419