दात्र
dātraक्ली · neut.In 13 kośas: 12 synonym verses, 1 as a meaning of another word.
genderक्लीneut.
दात्रं लवित्रमाबन्धो योत्रं योक्त्रमथो फलम् ।निरीशं कुटकं फालः कृषको लाङ्गलं हलम् ॥ १३ ॥गोदारणं च शीरोऽथ शम्या स्त्री युगकीलकः ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
गोदारणं च कुद्दालं लवित्रं दात्रमुच्यते ।प्रतोदः प्राजनं तोत्रं लूनं दातमिति स्मृतम् ॥ ५७७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
घासच्छेदी खुरप्रः स्यात्स्त्रियां दातिस्तु न द्वयोः ।दात्रं लवित्रं तन्मुष्टौ वण्ठो मत्यं समीकृतौ ॥ १२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
यावानिति समुच्चयो कश्चिद्यस्त्रान्तः शब्दः स नपुंसके बोद्धव्यः । पुत्रमन्त्रश्वित्रशब्दान् वर्जयित्वेत्यर्थः । यथा । सूत्रं शस्त्रं शास्त्रं मित्रं पत्रं पवित्रं च । गात्रं पोत्रं पात्रं दात्रं सत्रं परित्रं चेत्यादि । अयं पुत्रः सुतः । अयं मन्त्रो होमवाच्यो वेदश्च । हि शब्दोऽनुक्तसमुच्चयार्थः ।तेन छत्रछात्रविष्णुमित्रादीनां पुंस्त्वप्राप्तेः सिद्धिः । अयं छत्रो नर्त्तकः आतपवारणवाचकस्य छत्रशब्दस्य नपुंसकतैव । इदं छत्रं वर्षातपवारणम् । अयं छत्रोऽध्येता । अयं विष्णुमित्रः कश्चित्पुरुषः ।यात्रामात्राभस्त्रादंष्ट्रा विद्यात् स्त्रियां वरत्रा च ।इदूदन्तं यच्चैकाच् शरद्दरद्दृषत्प्रावृषश्चैव ॥ १२ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
सीरस्तु लाङ्गलं प्रोक्तं हलं गोदारणं समे ।दात्रं लवित्रमप्युक्तं खनित्रं त्ववदारणम् ॥ ४१७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
श्रल्पशय्यायुक्तवेणुदण्डे चाथावदारणम् ।खनित्रं चापि कुद्दाले लवित्रे दात्रमिष्यते ॥ ४२३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
दात्रं लवित्रं मन्थानो वैशाखो मन्थदण्डकः ।चालनी तितउश्चुल्ही चुल्हिकाऽग्नी हसन्तिका ? ॥ २६४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कुशिकः कृषकः फालः फलं क्षेत्रविदारकम् ।दात्रं तथा लवित्रं तन्मुष्टौ वण्टश्च मन्यते ॥ १५०० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
प्राजनं तोदनं तोत्रं तोत्रकं लगुडोऽस्त्रियाम् ।दात्रं लवित्रं खड्गीकं खनित्रमवदारणम् ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
प्राजनं तोत्रमाबन्धो योत्रयोक्त्रे नपुंसके ।अथ दात्रं लवित्रं स्त्री शङ्कुलास्य तु वर्तकः ॥ १४१२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
दात्रं लवित्रमसिदो योऽस्य मुष्टिस्स वण्टकः ।स्यात्समीकरणं मत्यं सीता लांगलपद्धतिः ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
दात्र as a meaning in nānārtha verses
- नानार्थार्णवसंक्षेप लवाणकधर्मे च राजराजस्तु धनदे राजसत्तमे । तृणजातौ तु दात्रे च काले चापि लवाणकः ॥ १०३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.103