कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

वर्तक

vartakaपुं · masc.

In 14 kośas: 15 synonym verses, 8 as a nānārtha head word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य पृथ्वीकायः Abhidhānacintāmaṇi 4.1.171 · p. 41
सौराष्ट्रके पञ्चलौहं वर्तलोहं तु वर्तकम् ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह सिंहादिवर्गः Amarakośa 2.5.35
तेषां विशेषा हारीतो मद्गुः कारण्डवः प्लवः ॥ ३४ ॥तित्तिरिः कुक्कुभो लावो जीवञ्जीवश्चकोरकः ।कोयष्टिकष्टिट्टिभको वर्तको वर्तिकादयः ॥ ३५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गीर्वाणभाषाभूषण Gīrvāṇabhāṣābhūṣaṇa · त्रिविक्रम मनुष्याधिकारः पञ्चमस्तरङ्गः Gīrvāṇabhāṣābhūṣaṇa 5.6 · p. 27
वैश्यो भूमिस्पृशोरव्यो महीभृल्लाङ्गलायुधः ।तुलाधारो भैरकश्च वर्तको वृत्तिजीवनः ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.98 · p. 197
खरकोणश्चित्रपक्षो गौरस्त्वेष कपिञ्जलः ।वार्त्तिरस्तु सचित्रः स्याद्वर्तकस्तु ततोऽल्पकः ॥ ९८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.52 · p. 258
निघृष्वो वर्तकस्त्वश्वशफश्च चटकोऽपि च ।खुरप्रान्ते[116b] नखशिखा खुराधस्तलमस्त्रियाम् ॥ ५२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
नाममालिका Nāmamālikā · भोज भूम्यादिनामधेयप्रकरणम् Nāmamālikā 3.99 · p. 20
करभश्च मयस्तूष्ट्रो महाग्रीवस्तु वर्तकः ।भषकः सारमेयः स्याच्छ्वा शुनो मृगदंशकः ॥ ९९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पर्यायशब्दरत्न Paryāyaśabdaratna · धनञ्जयभट्ट मध्यमलोकसर्गः Paryāyaśabdaratna 2.68 · p. 34
कोयष्टिकष्टिट्टिभकष्टिट्टिः कष्टक्रियाकरः ।पल्यङ्कपत्री पाराशो वर्तकः कङ्कमोचकः ॥ ६८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दचन्द्रिका Śabdacandrikā · वामनभट्टबाण वैश्यप्रकरणम् Śabdacandrikā 5.3.40 · p. 45
ऊरव्यश्वोरुजो विट् च तुलाधाराग्रजीवनः ।वार्ता तु वर्तकं वार्ता वृत्तिर्वर्तनजीवने ॥ ४० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश सिंहादिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.5.41 · p. 85
वर्तिका विष्णुलिङ्गी च वर्तका वर्तकोऽपि च ।मयूरसदृशो लावो लावको लघुजङ्गलः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वाचनाचार्यश्रीसाधुसुन्दरगणि चतुर्थः काण्डः Śabdaratnākara 4.355 · p. 247
किकिः किकीः किकिदिविः दैविः, शकुनिभिद्यथ ।वर्तको वर्तवत् प्रोक्तो वर्तका वर्तिका स्त्रियाम् ॥ ३५५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण शकुन्ताध्यायः Śabdaratnākara 2.5.812 · p. 103
कुकरः कर्करः केकी कृकवाकुः कपिञ्जलः ।वर्तिका वर्तको बालो गोनर्दो गिरिनर्तिका ॥ ८१२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण वैश्याध्यायः Śabdaratnākara 3.4.1412 · p. 171
प्राजनं तोत्रमाबन्धो योत्रयोक्त्रे नपुंसके ।अथ दात्रं लवित्रं स्त्री शङ्कुलास्य तु वर्तकः ॥ १४१२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
त्रिकाण्डशेष Trikāṇḍaśeṣa · पुरुषोत्तमदेव लिङ्गादिसंग्रहः Trikāṇḍaśeṣa 4.17 · p. 281
genderपुंस्त्रीm. f.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश खगाध्यायः Vaijayantī 2.3.40 · p. 29
पक्षिभेदाः खिलिखिलश्रीकर्णीयकवर्तकाः ।लावकुक्कुटहारीतजीवञ्जीवादयोऽपि च ॥ ४० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश वनाध्यायः Vaijayantī 3.3.201 · p. 61
जलमुस्ते तु प्लवनं गोदर्भं परिपेलवम् ।कुटन्नटं दशपुरं गोपुरं वर्तकं प्लवम् ॥ २०१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 तु (wrong syllable)
genderक्लीneut.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह नानार्थवर्गः Amarakośa 3.3.11
जैवातृकः शशाङ्केऽपि खुरेऽप्यश्वस्य वर्तकः ।व्याघ्रेऽपि पुण्डरीको ना यवान्यामपि दीपकः ॥ ११ ॥
अनुष्टुप्
meaningsखुर
धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास कपादः Dharaṇikośa 1.1.7 · p. 3
जम्बुकौ क्रोष्टुवरुणौ कृषकौ फालकर्षकौ ।वञ्चको जम्बुके धूर्ते वर्तकोऽश्वखुरे खगे ॥
अनुष्टुप्
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ कान्ताः Koṣakalpataru 6.1.46 · p. 142
वर्तको हयखुरे द्वितयस्मि-न्नेष पक्षिणि मतोऽथ कुलाये ।जालिनीफलककोरकदम्भा-नायवाचि किल जालकमन्त्ये ॥ ४६ ॥
स्वागता
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1607 · p. 187
वल्लवस्तु द्वयोः सूपकारगोपालयोर्भवेत् ।वर्तकस्तु पुमानश्वखुरे पक्ष्यन्तरे पुनः ॥ १६०७ ॥
अनुष्टुप्
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1608 · p. 187
वर्तिका व(र्ति?र्त)का च स्त्री त्रि तु वर्तितरि स्मृतः ।वर्तनं तु तुरङ्गस्य क्ली धूलिलुठने तथा ॥ १६०८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश कान्ताः Śabdaratnāvalī 7.1.137 · p. 185
द्वयोर्नील्यादिषु क्लीबे चन्दने च विलेपने ।वर्तको ना खुरेऽश्वस्य विहङ्गे वर्तिका द्वयोः ॥
अनुष्टुप्
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण अनेकार्थाधिकाराध्यायः Śabdaratnākara 4.1.2160 · p. 261
वरणो भूरुहे वप्रे वर्तकोऽश्वखुरे खगे ।वारणः सेतुगजयोर्वञ्चकौ धूर्तजम्बुकौ ॥ २१६० ॥
अनुष्टुप्
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश पुंलिङ्गाध्यायः Vaijayantī 7.1.64 · p. 244
रुचको भूषणे दन्ते रुवथः कुक्कुटे ध्वनौ ।वञ्चथः कोकिले काले वर्तकोऽश्वखुरे खगे ॥ ६४ ॥
अनुष्टुप्