दीन
dīnaवि · adj.In 13 kośas: 13 synonym verses, 3 as a nānārtha head word, 11 as a meaning of another word.
परतन्त्रे वशायत्तावधीनोऽप्यथ दुर्गते ।क्षुद्रो हीनश्च दीनश्च भाटिस्तु गणिकाभृतौ ॥ ९२ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
genderविadj.
genderविadj.
दृढमुष्टिर्बद्धकरो निस्वो दुस्थश्च दुर्विधः ।दुस्थितो दुर्गतो दीनो दरिद्रोऽकिंचनोऽपि च ॥ ९० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 र्ब (wrong syllable)
genderविadj.
कालानुसारकं राजहर्षणं पार्थिवं पुनः ।पिण्डीतगरकं क्षेत्रं दीनं जिह्वं मुनिस्तु ना ॥ २८३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
उदीर्णः स्यादुदात्तोऽपि महेच्छोदारकोद्भटाः ।निःस्वस्तु दुर्विधो दीनो दुःस्थाकिंचन-कीकटाः ॥ २४ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
रहोऽनुरहसोपांशु रहस्यं च भिनत्ति कः ।कीनाशः कृपणो लुब्धो गृध्नुर्दीनोऽभिलाषुकः ॥ १७५ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
दरिद्रे दुर्विधो दीनो भाग्यवैरी च दुर्गतिः(तः?) ।मलिनः पापकारी च पापी दौर्भाग्यदुर्मती ॥ ६७१ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
स्याद्दरिद्रस्तथा दुःस्थः क्षुद्रो दुर्विधदुर्गतौ ।कीकटोऽकिञ्चनो निःस्वो दीनो नीचोऽपि कथ्यते ॥ ५३० ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
दरिद्रो दुर्विधो दीनो निस्वो दुर्गत इत्यपि ।याचकोऽर्थी याचनको मार्गणश्च वनीयकः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 या (wrong syllable)
genderविadj.
कर्णपूरोऽल्पपुष्पश्च पुन्नागे सुरवल्लभः ।किदिरः दीनकंबोजौ तद्भेदे सुरपर्णिका ॥ ७० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हलीमे केतकी न क्ली दीनो व्यञ्जनजंबुलौ ।स्त्रीभूषणो रजःपुष्पो गुप्तरागो वलीनकः ॥ २२३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अपि दुस्स्थक्रूरदीननीचदुर्गतदुर्विधाः ।मार्गणः स्याद्याचनको याचकोऽर्थी वनीपकः ॥ ६० ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 5 द्या (wrong syllable)
genderविadj.
न्यूनं च हीनं त्रिषु गर्ह्य ऊनेदीनस्तु भीते त्रिषु दुर्गते च ।स्त्रियां त्वसौ मूषिक[11a]योषिति स्या-द्बुध्नस्तु शंभौ गदितोऽपि मूले ॥ ९१ ॥
इन्द्रवज्राmetre not read in every linenearly इन्द्रवज्रा: pāda 1, syllable 1 स्त्रि (wrong syllable)
दीन as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु मूकन स्त्री तु कन्दा[248a]दिदशप्रकारे धाको वृषे पुंसि तथाश्रये च । मूकस्तु दीनावचसोस्त्रिलिङ्ग्यां भूकं तु रन्ध्रे समये तु पुंसि । बको बकोटे बकपुष्पके च धनाधिनाथे च निशाचरे च । शूकोऽपि धान्याद्यतितीक्ष्णकाग्रे शुद्धे कृपायामपि न स्त्रियां स्यात् ॥ १५ ॥ Koṣakalpataru 6.1.15
- कोषकल्पतरु मोघशीघ्रे च कृष्णागुरुणि द्वयोनः स्पृक्कागतः स्त्री वपुषस्तु वायौ । अङ्घोंऽहसि स्यात्करसंपुटे च मोघस्तु दीने त्रिषु निःफले च ॥ ३४ ॥ Koṣakalpataru 6.4.34
- कोषकल्पतरु कुररदीने तथा स्यात्क्रकचेऽथ बाल- पत्रे सिते स्यात्कदरो गदेऽपि । कार्पासिकायां बदरं च कोल्यां फले तयोर्बादरमीरितं ज्ञैः ॥ ९५ ॥ Koṣakalpataru 6.27.95
- कोषकल्पतरु पिण्डारमत्तद्विपे स्याद्वहनेऽथ दीने पिण्डार उक्तो नरि निन्दनेऽपि । स्यात्सैरिभीरक्षिति पादपेऽथ तुषारमस्त्री तुहिने जलस्य ॥ ४५ ॥ Koṣakalpataru 6.27.45
- नानार्थार्णवसंक्षेप क्रकरमर्त्यजात्यन्तरे तु द्वे पुल्कसीशूद्रसम्भवे । क्रकरस्तु करीरद्रौ दीनक्रकचयोश्च ना ॥ ३६२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.362
- परमानन्दीयनाममाला मोघमोघाथ पटलावृक्षे मोधं निष्फलदीनयोः । मृगो नक्षत्रभेदे स्यात्कुरङ्गेऽथ मृगी स्त्रियाम् ॥ ३३९ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.20.339
- शब्दरत्नावली मेनादमेनादो दीनमार्जारमयूरच्छागलेषु च । विशदो धवले व्यक्रे शरत्स्त्री ऋतुवर्षयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.18.20
- शब्दरत्नावली कृकरउदारो दातृमहतोरनुकूलेऽभिधेयवत् । उत्तरा स्त्री तु दिग्भेदे स्नुषायां फाल्गुणस्य च ॥ विराटतनये पुंसि क्रूरे दिव्युत्रये त्रिषु । प्रतिवाक्ये क्लीबलिङ्गमुत्तरन्तु निगद्यते ॥ एकाग्रं वाच्यलिङ्गं स्यादनाकुलैकतानयोः । औशीरमासने क्लीबं स्वापचामरदण्डयोः ॥ कृकरः पक्षिभेदे स्यात् क्रकचे पक्षिदीनयोः(?) । कदरः क्रकचव्याधिभिदोश्च खदिरे सिते ॥ कर्वुरो राक्षसे पापे जलहेम्नोर्नपुंसकम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.59
- तन्त्राभिधान ददोऽद्रीशो धात(न)किर्धाता दाता दलं कलत्रकम् । दीनं ज्ञानञ्च दानञ्च भक्तिराहवनी धरा ॥ १०९ ॥ Tantrābhidhāna 2.35.109
- तन्त्राभिधान नवामाङ्गुल्यग्रगो मेषो भूधरोऽथ विशाम्पतिः । नरोऽन्तरं दिनं दीनो नदीनो ना-र्णकः स्मृतः ॥ ३७ ॥ Tantrābhidhāna 6.37
- वैजयन्ती रतर्धिकरतर्धिकं सुखे स्नाने दीनमंगलयोरपि । शब्दशास्त्रे व्याकरणं ज्याटंकारे स्फुटीकृतौ ॥ ११ ॥ Vaijayantī 8.3.11