निकृति
nikṛtiस्त्री · fem.In 13 kośas: 11 synonym verses, 4 as a nānārtha head word, 6 as a meaning of another word.
कपटोऽस्त्री व्याजदम्भोपधयश्छद्मकैतवे ।कुसृतिर्निकृतिः शाठ्यं प्रमादोऽनवधानता ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
ईर्ष्या स्यात्कुहना दम्भो मिथ्याचर्या च कुक्कुटिः ।कुसृतिर्निकृतिर्माया शाम्बरी पथकल्पना ॥ ७४० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
कपटोऽस्त्री व्याजदम्भोपधयश्छद्मकैतवे ।कुसृतिर्निकृतिः शाठ्यं पुंस्युपाधिर्मिषं छलम् ॥ १२१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
तिरस्क्रिया तिरस्कारो न्यक्कारो निकृतिः स्त्रियाम् ।निकारः सूक्षणं क्षेपो रीढा सूर्क्षणसूर्क्षणे ॥ १३३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
माया स्त्री कुसृतिस्तथा च निकृतिर्व्याजोऽपदेशोपधीदम्भः कैतवपक्ष(त्र?)शाठ्यकुहकं दण्डाजिनं स्यान्मिषम् ।* * * * * * * * * * * * *छद्म स्याच्छलमस्त्रियां तु कपटं कूटं च संश्चन्निभम् ॥ १९७ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्metre not read in every line
genderस्त्रीfem.
कुहको व्यंसको मायिदाण्डाजिनिकजालिकाः ।मायायां निकृतिः शाठ्यं शठता कपटे तथा ॥ ४२ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
उपधिः पुंसि दम्भे स्याच्छाठ्ये निकृतिरिष्यते ।क्रीडायां खेलना खेला केलिर्नर्म द्रवः पुमान् ॥ १७१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
शाठ्यं स्यात् शठता माया कुसृतिर्निकृतिः पुनः ।कपटं कैतवं कूटं मिषं लक्षं तथा छलम् ॥ ५६० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
रीटाभिर्भूतिनिकृतिरसूक्षणमसूक्ष्मणम् ।न्यक्कारोऽपि च नीकारस्त्ववहेलनमाननम् ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
अथ शाठ्यञ्च शठता कुसृतिर्निकृतिश्च सा ।हिंसा फले चतुष्कं स्यात् शाठ्यपर्याय ईरितः ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
छलना तु न ना शाठ्यं कुसृतिर्निकृतिः स्त्रियौ ।प्रतारणातिसंधानवञ्चनानि प्रलोभनम् ॥ १०१८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
निकृति as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् निह्नवअविश्वासेऽपह्नवेऽपि निकृतावपि निह्नवः । Amarakośa 3.3.398
- धरणिकोश निह्नवनिह्नवश्चाप्यविश्वासे निकृतावपलापने । आहवस्तु निपानं स्यात्संग्रामाध्वरयोपि ॥ Dharaṇikośa 28.2.12
- कोषकल्पतरु क्रियाकर्मण्युपाये निकृतौ कृतौ च क्रिया त्रयी तु त्रितये त्रिवेद्याम् । बुद्धौ पुरन्ध्र्यामथ वैद्यमाहुः सर्वज्ञरोगप्रतिकारिणोश्च ॥ ५४ ॥ Koṣakalpataru 6.26.54
- नानार्थार्णवसंक्षेप निह्नवनिह्नवस्त्वपलापे स्याद् विश्वासे निकृतावपि । यादवस्तु सुविश्वासे नमस्कारेऽपि साञ्जलौ ॥ ११९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.119
- त्रिकाण्डशेष धर्षणदक्षिणा दिशि दाने च दक्षिणः सरलेऽपि च । असती स्याद्धर्षणी च धर्षणं निकृतौ रते ॥ १३१ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.131
- वैजयन्ती निह्नवनिह्नवः स्यादविश्वासेऽपह्नवे निकृतावपि । निर्वेशः सम्मूर्छने स्यात् कर्मभृत्युपभोगयोः ॥ ३९ ॥ Vaijayantī 7.1.39