कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

कैतव

kaitavaक्ली · neut.

In 14 kośas: 18 synonym verses, 10 as a nānārtha head word, 21 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 3.379 · p. 19
कपटं कैतवं दम्भः कूटं छद्मोपधिश्छलम् ।व्यपदेशो मिषं लक्षं निभं व्याजोऽथ कुक्कुटिः ॥ ३७८ ॥कुहना दम्भचर्या च वञ्चनं तु प्रतारणम् ।व्यलीकमतिसन्धानं साधौ सभ्यार्यसज्जनाः ॥ ३७९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 3.190 · p. 22
दुरोदरं कैतवं स्याद्द्यूतमक्षवती पणः ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह नाट्यवर्गः Amarakośa 1.7.30
कपटोऽस्त्री व्याजदम्भोपधयश्छद्मकैतवे ।कुसृतिर्निकृतिः शाठ्यं प्रमादोऽनवधानता ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह शूद्रवर्गः Amarakośa 2.10.44
द्यूतोऽस्त्रियामक्षवती कैतवं पण इत्यपि ॥ ४४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध सामान्यकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 4.709 · p. 82
कैतवं कपटं कूटं व्याजच्छद्मोपधिच्छलम् ।मिषं निभं च निर्दिष्टं व्यपदेशश्च सूरिभिः ॥ ७०९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव नाट्यप्रकाण्डः Kalpadrukośa 2.5.121 · p. 430
कपटोऽस्त्री व्याजदम्भोपधयश्छद्मकैतवे ।कुसृतिर्निकृतिः शाठ्यं पुंस्युपाधिर्मिषं छलम् ॥ १२१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ नाट्यवर्गः Koṣakalpataru 1.6.197 · p. 97
माया स्त्री कुसृतिस्तथा च निकृतिर्व्याजोऽपदेशोपधीदम्भः कैतवपक्ष(त्र?)शाठ्यकुहकं दण्डाजिनं स्यान्मिषम् ।* * * * * * * * * * * * *छद्म स्याच्छलमस्त्रियां तु कपटं कूटं च संश्चन्निभम् ॥ १९७ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्metre not read in every line
genderक्लीneut.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ शूद्रवर्गः Koṣakalpataru 2.4.68 · p. 301
क्षीबश्चामी विशेष्यघ्ना मद्यरोगो मदात्ययः ।पणो ना स्यादक्षवती कैतवं च दुरोदरम् ।दरोदरं द्यूतमस्त्री * * * * * * * * ॥ ६८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास चतुर्थः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 4.43 · p. 106
दम्भः कूटं मिषं व्याजो लक्षं छद्मछले अपि ।कैतवं चोपधिश्चैवं व्यपदेशनिभौ समौ ॥ ४३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास चतुर्थः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 4.149 · p. 120
द्यूतकर्ताक्षधूर्तश्चाक्षदेवी सभिकश्च सः ।द्यूतं दुरोदरं चाक्षवती कैतवमित्यपि ॥ १४९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शारदीयाख्यनाममाला Śāradīyākhyanāmamālā · हर्षकीर्ति संयोगादिवर्गः Śāradīyākhyanāmamālā 2.2.89 · p. 28
कैतवं कपटं दम्भः कूटं छद्मोपविश्छलम् ।व्यपदेशो मिषं व्याजं निभं लक्ष्यं छलं च तत् ॥ ८९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शारदीयाख्यनाममाला Śāradīyākhyanāmamālā · हर्षकीर्ति शूद्रवर्गः Śāradīyākhyanāmamālā 3.4.64 · p. 40
द्यूतकारोऽक्षदेवी चाक्षधूर्तः कितवश्व सः ।द्यूतं दुरोदरं चाक्षवती पणश्च कैतवम् ॥ ६४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 प (wrong syllable)
genderक्लीneut.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.560 · p. 72
शाठ्यं स्यात् शठता माया कुसृतिर्निकृतिः पुनः ।कपटं कैतवं कूटं मिषं लक्षं तथा छलम् ॥ ५६० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.752 · p. 106
अक्षवती पणः द्यूतं कैतवं स्याद्दुरोदरम् ॥ ७५२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश स्वर्गवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 2.1.484 · p. 34
अस्त्रियां कपटो व्याज उपधिर्दम्भ एव च ।कूटकल्कं च्छद-छद्म-मिष-कैरव-कैतवम् ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश शूद्रवर्गप्रक्लाशः Śabdaratnāvalī 3.8.77 · p. 158
द्यूतोऽस्त्री कैतवञ्चाक्षवती पण-दुरोदरौ ।पणोऽक्षेषु ग्लहः पुंसि अक्षदेवनपाशकाः ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण नाट्याध्यायः Śabdaratnākara 2.8.1017 · p. 127
अपदेशोपधिव्याजदम्भाः कपटमस्त्रियाम् ।छलं लक्षं पदं छद्म कैतवं कृतकं मिषम् ॥ १०१७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण शूद्राध्यायः Śabdaratnākara 3.5.1568 · p. 189
द्यूतकृत् कितवो धूर्तश्चाक्षदेव्यक्षदेवनः ।स्यादेवाक्षवती द्यूतमस्त्रियां कैतवं पणः ॥ १५६८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास वपादः Dharaṇikośa 28.1.4 · p. 204
कैतवं च छले द्यूते दीदिवी मुनिगिष्पती ।सचिवौ मन्त्रिसहायौ पुंगवौ वृषसत्तमौ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 स (wrong syllable)
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ धातुवर्गः Koṣakalpataru 3.5.12 · p. 46
चहति स्याच्चहयति मङ्घते हठतीति च ।कैतवे व्याजकरणे विचतीति प्रकीर्तितः ॥ १२ ॥
अनुष्टुप्
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वान्ताः Koṣakalpataru 6.29.19 · p. 361
स्यात्केशवः[78b]केशवति त्रिलिङ्गो-ऽथो कैतवं द्यूत इहच्छले च ।स्यात्फेरवः क्रोष्टरि रक्तपे चस्याद्रौरवो भीषणनारकार्थः ॥ १९ ॥
इन्द्रवज्राmetre not read in every line
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नपुंसकलिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.3.25 · p. 35
केतनं स्यादकार्ये च चापे कृत्येऽथ कैतवम् ।द्यूते च कपटे चाथ कैवल्यं मोक्ष एव च ॥ २५ ॥
अनुष्टुप्
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.589 · p. 98
कैशिकी तु स्त्रियां वृत्तिविशेषे नृत्तकारिणाम् ।कैतवं तु च्छले क्लीबं घृते चाथ निबोधत ॥ ५८९ ॥
अनुष्टुप्
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.590 · p. 98
भेद्यलिङ्गं तु कितवसम्बन्धिनि मनीषिणः ।कैराती तु स्त्रियामूर्ध्वाधोगतौ क्षिप्तपत्त्रिणः ॥ ५९० ॥
अनुष्टुप्
doubtful
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश वान्ताः Śabdaratnāvalī 7.29.27 · p. 287
अभावो मरणेऽसत्त्वे कैतवं द्यूतमिथ्ययोः ।कारवी मधुरादीप्यत्वक्पत्रीकृष्णजीरके ॥
अनुष्टुप्
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण अनेकार्थाधिकाराध्यायः Śabdaratnākara 4.1.2071 · p. 251
कैतवं कपटे द्यूते कारणं हेतुजन्मनोः ।बबादौ कारणे काये साधने रतिबन्धने ॥ २०७१ ॥
अनुष्टुप्
त्रिकाण्डशेष Trikāṇḍaśeṣa · पुरुषोत्तमदेव नानार्थवर्गः Trikāṇḍaśeṣa 3.3.414 · p. 238
खलीने स्त्री कविः पुंसि काव्यकृच्छुक्रसूरिषु ।कैतवन्तु छले द्यूते राजिकायां क्षुते क्षवः ॥ ४१४ ॥
अनुष्टुप्
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश नपुंसकलिङ्गाध्यायः Vaijayantī 7.3.8 · p. 250
कुरीरं ग्राम्यधर्मेऽब्जे कुन्नानं कुण्डशिक्ययोः ।कैतवं कपटे द्यूते कृपीटमुदरे जले ॥ ८ ॥
अनुष्टुप्

कैतव as a meaning in nānārtha verses

  • नामलिङ्गानुशासनम् कूटमायानिश्चलयन्त्रेषु कैतवानृतराशिषु ॥ ३६ ॥ अयोघने शैलशृङ्गे सीराङ्गे कूटमस्त्रियाम् । Amarakośa 3.3.73
  • कोषकल्पतरु अप-दिश्अपाद्व्याजे कैतवे च प्रभाषे तूद ईरितः । अत्याङोऽतेरन्यधर्मप्राप्तावाङश्चाज्ञापने मतः ॥ ५७ ॥ Koṣakalpataru 3.5.57
  • कोषकल्पतरु उपादधातिसम्यक्कृतौ प्रतिज्ञायामुपाङो धर्मचिन्तने । कैतवोपप्लवारोप-सयोजन-वियोजने ॥ ७३ ॥ Koṣakalpataru 3.5.73
  • कोषकल्पतरु कूटकूटं निश्चलयन्त्रकैतवपुरद्वाराद्रिशृङ्गानृत- मायातुच्छहलाङ्गराशिषु तथा स्त्री रोचनेऽयोघने । लाटो देशविशेषके च वसने झाटो निकुञ्जे वने सम्मृष्टावरुषोऽथ ना पथि वृतौ वाटस्त्रये वास्तुभित् ॥ ७ ॥ Koṣakalpataru 6.10.7
  • कोषकल्पतरु हारीतहारीतः खगमुनिभेदकैतवेषु सन्मन्त्रैर्हुतभुजि संस्कृते कृते च । सं[294a]पन्नेऽप्युपनिहिते प्रवेशिते च संप्रोक्तं किल परलिङ्गकं प्रणीतम् ॥ ५ ॥ Koṣakalpataru 6.16.5
  • कोषकल्पतरु छद्मन्स्यात्सद्म गेहेऽम्भसि कैतवे तु छद्म प्रदिष्टं कुसृतौ तथैव । प्रेमास्त्रियां नर्मविधौ च हार्दे व्योमान्तिमे वारिविहायसोश्च ॥ ९३ ॥ Koṣakalpataru 6.21.93
  • कोषकल्पतरु दम्भयोगे शुभं स्यात्कुशले तु षण्ढे व्याजे निभोऽस्त्री सदृशेऽन्यवच्च । दम्भस्तु कल्के नरि कैतवे च डिम्भोऽर्भके बालिशके तथैव ॥ ३९ ॥ Koṣakalpataru 6.24.39
  • कोषकल्पतरु सत्रमासेऽद्रिभेदे च पुमानथ स्याद् वृत्रो रिपौ दानवशक्रयोश्च । ध्वान्ते घने पर्वतवाचकोऽथ सत्रं वने वाससि कैतवे च ॥ ३० ॥ Koṣakalpataru 6.27.30
  • कोषकल्पतरु गह्वरपुंसि वास्तव्यके वाणिजे नीवरो गह्वरं कन्दरे कैतवे संकटे । भक्तसिक्थे यमे यक्ष्मके केसरे कौत्सिताम्बे दृढे( ? )पार्परो भस्मनि ॥ ३४ ॥ Koṣakalpataru 6.27.34
  • कोषकल्पतरु लक्षदेहाङ्गचुल्लीविलयोः पतत्रे नृपद्विपे मित्रसहाययोश्च । बलेऽथ केशादिपरः स वृन्दे लक्षं शरव्ये षणि(?)कैतवेऽस्त्री ॥ ४९ ॥ Koṣakalpataru 6.30.49
  • नानार्थार्णवसंक्षेप छद्मन्अनूहसामग्रन्थेऽथच्छद्म सद्मनि कैतवे । छदिस्तु पटले गेहे जन्म तूत्पत्तितोययोः ॥ २४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.3.24
  • शब्दरत्नावली कूर्चबन्धनेऽपि च शोभायां करिण्याञ्च कचा स्त्रियाम् । काचो मनौ च शिक्ये च नेत्ररुग्मृत्तिकाभिदोः ॥ काञ्चीनगरभेदे च स्त्री कटिमेखलासु च । कूर्चमस्त्री भ्रुवोरन्तः कठिन श्मश्ककैतवे ॥ Śabdaratnāvalī 7.6.3
  • शब्दरत्नावली दम्भदम्भः स्यात्कैतवे कल्के साटोपाहङ्कृतावपि । दृन्भूश्चवज्रचक्राहिमुख्यभूतिषु च स्त्रियाम् ॥ नाभिर्ना चक्रमध्ये च क्षत्रिये मुख्यभूपतौ । द्वयोः प्राण्यङ्गमध्ये तु स्त्रियां कस्तूरिकामदे ॥ निभो व्याजे तु पुंलिङ्गः प्रकाशे सदृशे त्रिषु । रम्भः कपौ च वंशे ना कदल्यप्सरसोः स्त्रियाम् ॥ विभुर्वृद्धे प्रभौ राज्ञि ब्रह्मशङ्करयोः पुमान् । शम्भुर्महेश्वरे सिद्धे सुगते परमेष्ठिने ॥ शुभं क्षेमे शुभोयोगे शुभा कान्तीच्छयोः स्त्रियाम् । सभाद्यूते मन्दिरे च गोष्ट्यां सामाजिके स्त्रियाम् ॥ स्वभूर्विष्णौ विधौ पुंसि स्तम्भः स्थूनाजडत्वयोः । Śabdaratnāvalī 7.24.7
  • शब्दरत्नावली नेमनेमः खण्डेऽवधौ गर्ते नाहादौ कैतवान्ययोः । पद्मोऽस्त्रीपद्मके पद्मे निधिसंख्याभिदोर्न्नजौ(?) । नागे ना स्त्री चारटी-श्री-फञ्जिका-पन्नगीषु च ॥ Śabdaratnāvalī 7.25.14
  • शब्दरत्नावली सत्रस्वरुर्व्रजे यूपखण्डे सायकेऽप्यध्वरे पुमान् । सद्रं (?) वनसदादानयज्ञाच्छादनकैतवे । सरः पुंसि गतौ तुङ्गे दद्यग्रे च निगद्यते ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.47
  • शब्दरत्नावली ऋक्षऋषिर्वेदे वशिष्ठादौ दीधितौ मत्स्यरूपिणि । ऋक्षं कैतवनक्षत्रधनेष्वपि नपुंसकम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.31.4
  • शब्दरत्नाकर छद्मन्छन्दः पद्यश्रूतीच्छासु च्छद्म सद्मनि कैतवे । छिद्रं तु रन्ध्रावसरापदेशेष्वथ संहतौ ॥ १९२३ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1923
  • त्रिकाण्डशेष कूर्चप्रतिमापूजयोरर्चा क्रौञ्चः पक्ष्यद्रिभेदयोः । कूर्चमस्त्री भ्रुवोर्मध्ये श्मश्रुकैतवयोरपि ॥ ७४ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.74
  • त्रिकाण्डशेष दम्भदुन्दुभिर्दैत्यभेदेऽपि दम्भः कैतवकल्कयोः । दुर्लभः कर्चुरेऽकाम्ये सदृशव्याजयोर्निभः ॥ २८७ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.287
  • त्रिकाण्डशेष सत्त्रशम्बरौ दैत्यहरिणौ सत्त्रं स्यात्कैतवे वने । स्रोतोञ्जने च सौवीरं काञ्जिके बदरेऽपि च ॥ ३७९ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.379
  • वैजयन्ती छद्मन्चैत्यं चितांके बुद्धाण्ड उद्देशेऽद्रौ मुरालये । चिह्नमंके पताकायां छद्म सद्मनि कैतवे ॥ ८ ॥ Vaijayantī 6.3.8