मारण
māraṇaक्ली · neut.In 11 kośas: 11 synonym verses, 15 as a meaning of another word.
प्रमापणं निबर्हणं निकारणं विशारणम् ॥ ११२ ॥प्रवासनं परासनं निषूदनं निहिंसनम् ।निर्वासनं संज्ञपनं निर्ग्रन्थनमपासनम् ॥ ११३ ॥निस्तर्हणं निहननं क्षणनं परिवर्जनम् ।निर्वापणं विशसनं मारणं प्रतिघातनम् ॥ ११४ ॥उद्वासनप्रमथनक्रथनोज्जासनानि च ।आलम्भपिञ्जविशरघातोन्माथवधा अपि ॥ ११५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
मारणं निशरणं निवर्हणं,सूदनं निरसनं निशुम्भनम् ।घातनं प्रशमनं प्रमापणं,वर्जनं विशसनं प्रवासनम् ॥ ४७७ ॥
रथोद्धता
genderक्लीneut.
विशरणं मारणं हिंसा दिष्टान्तः प्रलयो वधः ।स्यादाक्रन्दः पिञ्जरम्भौ प्रतिघः परिघः पुनः ॥ ३७७ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सन्तापनः शोषणश्च मारणश्चापि मोहनः ।पञ्चकामस्य पुत्र्यौ द्वे प्रीतितृष्णे ततो मदः ॥ ४६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पुंस्यालम्भ-निशुम्भ-पिञ्ज-विशरोन्माथाश्च घातो वधोमारोऽपि प्रथमोऽस्त्रियां निगदिते संज्ञप्ति-हिंसे स्त्रियौ ।क्लीबे स्युः प्रतिघातनं विशसनं व्यापादनं वर्जनंकिंचापासन-मारण-प्रशमन-प्रोज्जासनोद्वासनम् ॥ ६८ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
genderक्लीneut.
निःकाशनं निराकारो गलहस्तः परासनम् ।निर्वापनं निहननं मारणं परिवर्ज्जनम् ॥ २३९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
हृच्छयः कमनः कन्तुर्जराभीरुश्च तच्छराः ।मोहनोन्मादनौ शोषणश्च तापनमारणौ ॥ ३२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
क्षयः क्षतिः क्षितिश्चैव क्षयमात्रे भवेत् त्रयम् ।स्याद्वधो मारणं हिंसा घातनं च निहिंसनम् ।प्रमापनं संज्ञपनं क्षणनञ्च विदारणम् ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
निकारणनिशारणक्रथनहिंसनोज्जासन-प्रवासनपरासनोन्मथनघातनापातनम् ।निबर्हणनिषूदनक्षणनमारणालम्भन-प्रमापणविवासनव्यसनपारणक्रूरणम् ॥ १३९० ॥
पृथ्वी
genderक्लीneut.
विद्रवस्तु शृगाली स्यादाघातस्तु वधस्थली ।कदनं मारणं मन्थः सौप्तिकं रात्रिमारणम् ॥ ५९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
परासनं विशसनं मारणं प्रतिघातनम् ।उद्वासनं प्रशसनं क्षणनं परिवर्जनम् ॥ २१४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
मारण as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् साधनमारणे मृतसंस्कारे गतौ द्रव्येऽर्थदापने । निर्वर्तनोपकरणानुव्रज्यासु च साधनम् ॥ ११९ ॥ Amarakośa 3.3.119
- कोषकल्पतरु परास्यतिनिष्कासने निराकृत्यां निष्ठ्यूतत्वे त्वरागिरि । परापाभ्यां मारणे नेर्निक्षेपे वेः स विस्तृतौ ॥ ६४ ॥ Koṣakalpataru 3.5.64
- कोषकल्पतरु निर्ग्रन्थिसमुद्भ्यां वर्धने दैर्घ्येऽथोदो वृद्धौ प्रकीर्तितः । प्रात्सिनोतिः समासक्तौ निरो ग्रन्थिश्च मारणे ॥ १८ ॥ Koṣakalpataru 3.5.18
- कोषकल्पतरु निर्ग्रन्थ्निरो ग्रन्थिर्मारणेऽथ स्कन्दत्योखति राखति । लाखति द्राखति तथा शुण्ठयत्यपि शुष्यति ॥ ३२ ॥ Koṣakalpataru 3.5.32
- कोषकल्पतरु हृसंक्षेपे मारणेऽथोपादुपदायामभेर्मुषि । अभियोगे संनहने पराभूतौ निरो बहिः ॥ ४२ ॥ Koṣakalpataru 3.5.42
- कोषकल्पतरु उन्माथउन्माथ उक्तो नरि कूटयन्त्रे स्यान्मारणे घातकवाचकश्च । ना पार्षदे स्यात्प्रमथो हरस्य हरीतकीवाचक एष च स्त्री ॥ ५ ॥ Koṣakalpataru 6.18.5
- नानार्थार्णवसंक्षेप मारमण्डूकभेदे गृहजे मारस्तु नरि मन्मथे । मृतिमारणयोः स्त्री तु मारी स्याद्देवतान्तरे ॥ ९८५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.985
- नानार्थार्णवसंक्षेप साधनसाधनं तु धने शेफे सिद्धावनुगतौ गतौ । मारणे मृतसंस्कारेऽप्युपायेऽप्यर्थदापने ॥ १९४३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1943
- शब्दरत्नावली उन्माथअव्यथा पथ्याचारटयोः पुंसि निर्व्यथसर्पयोः । उन्माथः कूटयन्त्रे ना मारणे घातनेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.17.10
- शब्दरत्नावली सङ्गरशमीफले विपत्तौ च मारणेऽपि हठेऽस्त्रियाम् । सम्भारः सम्भृते स्तोमे सावित्रो वसुभर्गयोः ॥ सावित्री सत्यवत्पत्नीब्रह्माणीपार्वतीषु च । सामुद्रं देहचिह्ने तु समुद्रप्रभवे त्रिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.110
- शब्दरत्नावली उपअप चौर्ये च निर्देशे विकृतौ च विपर्यये । विनियोगे वर्जनार्थे हर्षापकृष्टयोरपि ॥ अपि सम्भावनाशङ्काप्रश्नगर्हासमुच्चये । कामचारक्रियायुक्तपदार्थे च निगद्यते ॥ उप दाक्षिण्यसामर्थ्यहीवात्मय … । अधिकार्थे समीपे च दाषाख्याननिदर्शने । आश्चर्यकरणे दाने मारणे व्याप्तिलिप्सयोः ॥ उपमारम्भपूजासु भवेदुद्योग इत्यपि । Śabdaratnāvalī 8.1.44
- शब्दरत्नाकर साधनमारणे यातनायां च संस्थानं मरणे स्थितौ । वाद्यं वंशादिके क्लीबे सच्छिद्रे सुषिरं त्रिषु ॥ २१८० ॥ Śabdaratnākara 4.1.2180
- त्रिकाण्डशेष शरणकर्णे श्रुतौ च श्रवणं शरणं मारणेऽपि च । श्रेणिः पङ्क्तौ सेकपात्रे ने क्लीबं कारुसंहतौ ॥ १३९ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.139
- त्रिकाण्डशेष समापनऋतौ स्नाने च सवनं मारणेऽपि समापनम् । स्यन्दनं स्रवणे ना तु रथे तिनिशपादपे ॥ २६९ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.269
- वैजयन्ती साधनसाधनं शेफसि धने सिद्ध्युपायनिवृत्तिषु । मारणे मृतसंस्कारे दापनेऽनुगमे गमे ॥ ३६ ॥ Vaijayantī 7.3.36