रेखा

rekhāस्त्री · fem.

In 13 kośas: 10 synonym verses, 2 as a nānārtha head word, 9 as a meaning of another word.

द्विरूपध्वनिसङ्ग्रह Dvirūpadhvanisaṅgraha · भरतमल्लिक Dvirūpadhvanisaṅgraha 90 · p. 61

श्रेणिश्रेण्यौ पंक्तिपंक्त्यौ राजिराज्यौ समे मते ।रेखा लेखा भवेद्वृक्षे शालसालावुदीरितौ ॥ ९० ॥

अनुष्टुप्

श्रेणिस्त्री श्रेणीस्त्री पंक्तिस्त्री पंक्तीस्त्री राजिस्त्री राजीस्त्री रेखास्त्री लेखास्त्री शालपुं सालपुं

genderस्त्रीfem.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव वनौषधिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.11.9 · p. 249

रेखा लेखा च पङ्क्तिश्च सर्वथा या निरन्तरा ।तत्र पङ्क्तिः सान्तराला राजिर्हीनान्तरालका ॥ ९ ॥

अनुष्टुप्

रेखास्त्री लेखास्त्री पङ्क्तिस्त्री राजिस्त्री

genderस्त्रीfem.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.12 · p. 135

वीथिर्माला च विञ्जोलिर्धोरण्यावलि-वीचयः ।[19b]द्वयोः श्रेणिः पङ्क्ति-तति * * रेखालि-राजयः ॥ १२ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every line

वीथिस्त्री मालास्त्री विञ्जोलिस्त्री धोरणीस्त्री आवलिस्त्री वीचिस्त्री श्रेणिपुंस्त्री पङ्क्तिस्त्री ततिस्त्री रेखास्त्री आलिस्त्री राजिस्त्री

genderस्त्रीfem.

लिङ्गविशेषविधि Liṅgaviśeṣavidhi · वररुचि Liṅgaviśeṣavidhi 51 · p. 14

विंशतिप्रभृतयो नवतिपर्यन्ताः स्त्रियां भवन्ति । इयं विंशतिः त्रिंशत् चत्वारिंशत् पञ्चाशत् षष्ठिः सप्ततिः अशीतिः नवतिः ।एतानि नपुंसके भवन्ति । इदं तालु वदनैकदेशः । हृदयं जीवनस्थानम् । कुड्यं भित्तिः । एतानि नपुंसकान्यवैहि अवग[म]च्छेत्यर्थः । इदं पार्श्वं शरीरस्य । कुकुन्दरं नितम्बकूपद्वयम् । विण्यं द्रव्यम् । तलमधः । धनं द्रविणम् । लवणं रसविशेषः । राष्ट्रं जनपदस्थानम् ।क्रोडाघाटाजिह्वाशिरोधराशष्कुलीस्पृहामाया स्त्रियां विद्धि ।शाखाशिखाकलामेखला रेखाराजिपङ्क्ती च ॥ ५१ ॥

metre not recognised

विंशतिस्त्री त्रिंशत्स्त्री चत्वारिंशत्स्त्री पञ्चाशत्स्त्री षष्टिस्त्री सप्ततिस्त्री अशीतिस्त्री नवतिस्त्री तालुक्ली हृदयक्ली कुड्यक्ली पार्श्वक्ली कुकुन्दरक्ली विण्यक्ली तलक्ली धनक्ली लवणक्ली राष्ट्रक्ली क्रोडास्त्री घाटास्त्री जिह्वास्त्री शिरोधरास्त्री शष्कुलीस्त्री स्पृहास्त्री मायास्त्री शाखास्त्री शिखास्त्री कलास्त्री मेखलास्त्री रेखास्त्री राजिस्त्री पङ्क्तिस्त्री

genderस्त्रीfem.

लिङ्गविशेषविधि Liṅgaviśeṣavidhi · वररुचि Liṅgaviśeṣavidhi 52 · p. 15

एताः स्त्रियां विद्धि । इयं क्रोडा अङ्कः । घाटा ग्रीवा । शिरोधरा ग्रीवा । जिह्वा रसना । शष्कुली खण्डस्य भक्ष्यद्रव्यम् । स्पृहा वाञ्छा । माया जनवञ्चनेच्छा । इयं शाखा वृक्षस्य । शिखा चूडा । कला विज्ञानम् । मेखला काञ्ची । रेखाराजिर्घनस्य । पङ्क्तिर्दन्तानाम् ।स्नायुश्रद्धोल्का[त्का]श्च स्त्रियां खट्वा भवेत्त्रेता ।ताणा वाणा प्राणा विश्वाणा संक्रुणा विकोणा च ॥ ५२ ॥

metre not recognised

genderस्त्रीfem.

परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास तृतीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 3.313 · p. 91

ग्रामता गजतेल्यादिः स्वयं ज्ञेया धिया बुधैः ।श्रेणी रेखा तती राजी पङ्क्तिर्मलावलिः पुनः ॥ ३१३ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 र्म (wrong syllable)

ग्रामतास्त्री गजतास्त्री श्रेणीस्त्री रेखास्त्री ततीस्त्री राजीस्त्री पङ्क्तिस्त्री मालास्त्री आवलिस्त्री

genderस्त्रीfem.

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश वनौषधिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.4.5 · p. 57

आली पाल्यावली श्रेणिः वीथिः स्याद्वीथिकापि च ।राजी राजिस्तथा रेखा लेखा निच्छिद्रपंक्तिषु ॥

अनुष्टुप्

आलीस्त्री पालीस्त्री आवलीस्त्री श्रेणिस्त्री वीथिस्त्री वीथिकास्त्री राजीस्त्री राजिस्त्री रेखास्त्री लेखास्त्री

genderस्त्रीfem.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वाचनाचार्यश्रीसाधुसुन्दरगणि षष्ठः काण्डः Śabdaratnākara 6.30 · p. 251

पङ्कौ वीथी वीथिरालिरावलिरावली मता ।राजि-राज्यौ रेखा लेखा समाने पुंस्त्रियोः स्मृता ॥ ३० ॥

metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 लि (wrong syllable); pāda 3, syllable 5 रे (wrong syllable)

वीथीस्त्री वीथिस्त्री आलिस्त्री आवलिस्त्री आवलीस्त्री राजिस्त्री राजीस्त्री रेखास्त्री लेखास्त्री

genderस्त्रीfem.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण नाट्याध्यायः Śabdaratnākara 2.8.1000 · p. 125

द्वित्र्यङ्गुलायता नाभीवङ्क्षणोरुककुन्दरे ।कृता नखक्षती रेखा स्यात्तु तत्रैव सा यदि ॥ १००० ॥

अनुष्टुप्

रेखास्त्री

genderस्त्रीfem.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश शूद्राध्यायः Vaijayantī 3.9.24 · p. 138

लिपिस्त्वालेख्यलेखास्याद्रेखा तु स्यादकृत्रिमा ।वर्णांतरस्य सर्पादौ लाजिर्लेखा तु कृत्रिमा ॥ २४ ॥

अनुष्टुप्

लिपिस्त्री रेखास्त्री लाजिस्त्री

genderस्त्रीfem.

नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् स्त्रीलिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.88 · p. 17

रेखा तु कृत्रिमे मार्गे हस्तपादतलादिषु ।निरन्तरालपङ्क्तौ च वदन्ति विदितागमाः ॥ ८८ ॥

अनुष्टुप्

meaningsकृत्रिममार्ग हस्तपादतलादिरेखा निरन्तरालपङ्क्ति

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश स्त्रीलिङ्गाध्यायः Vaijayantī 6.2.32 · p. 222

रेटिर्वह्नेश्च रटितं वाणी चासंयतोत्कटा ।रेखायामावलौ रेखा लङ्का पूर्भेदशाखयोः ॥ ३२ ॥

अनुष्टुप्

meaningsआवलि

रेखा as a meaning in nānārtha verses

धरणिकोश चीरचीरं च व्रतिनां वस्त्रं चीरमापीडरेखयोः । क्रूरं भयंकरं ज्ञेयं क्रूरौ कठिननिर्दयौ ॥ Dharaṇikośa 26.2.12
कोषकल्पतरु राजिकाअम्लानके स्यादपि यूथिका स्त्रियां केदाररेखासुरिकासु राजिका । द्वारस्य पिण्ड्यामपि दूतिकायां संग्रामभूमौ गदिता च रुण्डिका ॥ ९ ॥ Koṣakalpataru 6.1.9
कोषकल्पतरु राजिवक्त्रानताङ्गे त्रिषु कुब्जमाहु- र्वृक्षप्रभेदे निगदन्ति पुंसि । आजिः समोर्वीक्षणसंगरेषु राजिस्तु रेखाततिवाचिका स्त्री । लाजास्तु भृष्टेष्वपि शा[268a]लिषु स्युः पुंभूम्नि चार्द्रेष्वपि तन्दुलेषु ॥ २६ ॥ Koṣakalpataru 6.7.26
शब्दरत्नावली अङ्कअर्क्कः स्फटिकसूर्यार्कपर्णतार्म्रेन्द्रसूरिषु । अङ्कः परिच्छेदे रेखाचित्राजिभूषणेष्वपि ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.2
शब्दरत्नावली ऊर्मिऊर्भिर्द्वयोस्तरङ्गे स्याद्भङ्गे वेगप्रकाशयोः । वस्त्रसङ्को च रेखायां पीडावेदनयोरपि ॥ Śabdaratnāvalī 7.25.3
शब्दरत्नावली चीरकुम्भकारोपकरणे क्लीबं ना चक्रवाकके । चारो गतौ पियालद्रुबन्धापसर्पणेषु च ॥ चित्रा नक्षत्र गोडुम्बा नदी भिद्दन्तिकासु च । मायासर्पाखुपर्णीषु नाडीसुभद्रयोः स्त्रियाम् ॥ आलेख्यतिलकाश्चर्यकर्बुरेषु च न द्वयोः । चीरं वस्त्रान्तरे रेखागोस्तनलेखनेषु च ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.11
शब्दरत्नावली होराहिंस्रा त्वेलावलीमांस्योः स्त्रियां स्यात्त्रिषु घातुके । हीरो ना शङ्करे वज्रे हीरा लक्ष्मयम्बुतैलयोः ॥ होरा स्त्री शास्त्रभेदे स्याल्लग्ने राश्यर्द्धरेखयोः । Śabdaratnāvalī 7.27.51
तन्त्राभिधान पदक्षपार्श्वश्च सेनानीर्मरीचिः पवनः शनिः । उड्डीशं जयिनी कुम्भोऽलसो रेखाः च मोहकः ॥ १२३ ॥ Tantrābhidhāna 2.38.123
त्रिकाण्डशेष ऊर्मिउमा दुर्गाऽतसी चाऽथ पीडायां वीचिवेगयोः । वस्त्रसूक्ष्मे च रेखायां चोर्म्मः स्त्रीपुंसयोर्मतः ॥ २९३ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.293