All kośas › Śabdārṇava

शब्दार्णव Śabdārṇava

वाचस्पति · 1. Fragments From Three Lost Kośas: I. Vācaspati's Śabdārṇava; 2. Some More Fragments From Vācaspati's Śabdārṇava · American Oriental Society · 1965 A.D., 1968 A.D. · Robert Birwé

272 verses · 970 words tagged · 145 marked doubtful (dashed)

Part 3 (3/3)

इति ।

CCXVIII. Mallinātha on Meghadūta I.10

वामस्तु वक्रे रम्ये स्यात् सव्ये वामगतेऽपि च ॥ २१८ ॥

218 · p. 542

वाम=वक्र रम्य सव्य वामगत

इति शब्दार्णवे ।

CCXIX. Mallinātha on Meghadūta I.11

सहायस्तु सयात्रः स्यात् ॥ २१९ ॥

219 · p. 542

सहायपुं सयात्रपुं

इति शब्दार्णवे ।

CCXX. Mallinātha on Meghadūta I.9

हृदयं जीविते चित्ते वक्षस्याकूतहृद्ययोः ॥ २२० ॥

220 · p. 542

हृदय=जीवित चित्त वक्षस्आकूत हृद्य

इति शब्दार्णवे ।

CCXXI. Mallinātha on Meghadūta I.48 and Śiśupālavadha XI.30

शरो बाणे बाणतृणे ॥ २२१ ॥

221 · p. 542

शर=बाण बाणतृण

इति शब्दार्णवे ।

CCXXII. Mallinātha on Meghadūta II.8

चित्रं लिखितरूपाढ्यं स्यादालेख्यं तु यत्नतः ॥ २२२ ॥

222 · p. 542

चित्रक्ली आलेख्यक्ली

इति शब्दार्णवे ।

CCXXIII. Mallinātha on Meghadūta I.11 and Śiśupālavadha VI.32

कदल्यां च शिलीन्ध्रः स्यात् ॥ २२३ ॥

223 · p. 542

शिलीन्ध्र=कदली

इति शब्दार्णवे ।

CCXXIV. Mallinātha on Meghadūta I.1, Kumārasambhava IV.15, Śiśupālavadha IV.29 and XV.81

गुरुस्तु गीष्पतौ श्रेष्ठे गुरौ पितरि दुर्भरे ॥ २२४ ॥

224 · p. 542

गुरु=गीष्पति श्रेष्ठ पितृ दुर्भर

इति शब्दार्णवे (वः) ।

CCXXV. Mallinātha on Meghadūta I.66

दुकूलं सूक्ष्मवस्त्रे स्यादुत्तरीयेऽसितांशुके ॥ २२५ ॥

225 · p. 542

दुकूल=सूक्ष्मवस्त्र उत्तरीय असितांशुक

इति शब्दार्णवे ।

CCXXVI. Mallinātha on Meghadūta I.42

तृणेऽम्बुजे नलं ना तु राज्ञि नाले तु न स्त्रियाम् ॥ २२६ ॥

226 · p. 542

नल=तृण अम्बुज राजन्नाल

इति शब्दार्णवे ।

CCXXVII. Mallinātha on Meghadūta I.14, Bhānujīdīkṣita on AK II.4.61, V. D. Sharma on AK II.4.61

वानीरे कविभेदे स्यान्निचुलः स्थलवेतसे ॥ २२७ ॥

227 · p. 542

निचुल=वानीर कविभेद स्थलवेतस

इति शब्दार्णवे (वात्) ।

CCXXVIII. Raghunātha (R. Sharma, Kalpadrukośa of Keśava, GOS no. 42, Introduction p. xvi, note 3)

कोषो दिव्यधनेऽपि स्यात् कुड्मलासिपिधानयोः ।पनसादिफलस्यान्तः कोषः शब्दस्य सङ्ग्रहः ॥ २२८ ॥

228 · p. 543

अनुष्टुप्

कोष=दिव्यधन कुड्मल असिपिधान पनसादिफलान्तर्शब्दसङ्ग्रह

इति मूर्धन्यान्ते शब्दार्णवः ।

CCXXIX. Mallinātha on Meghadūta I.60

विशेषोऽवयवे द्रव्ये द्रष्टव्योत्तमवस्तुनि ॥ २२९ ॥

229 · p. 543

विशेष=अवयव द्रव्य द्रष्टव्य उत्तमवस्तु

इति शब्दार्णवे ।

CCXXX. Bhānujīdīkṣita on AK I.6.615, V. D. Sharma on AK I.6.15

नीचमाक्षारणं यः स आक्रोशो मैथुनं प्रति ॥ २३० ॥

230 · p. 543

आक्षारणक्ली आक्रोशपुं

इति शब्दार्णवः ।

CCXXXI. Mallinātha on Meghadūta I.29

शृङ्गारादौ जले वीर्ये सुवर्णे विषशुक्रयोः ।तिक्तादावमृते चैव निर्यासे पारदे ध्वनौ ॥

254 · p. 543

अनुष्टुप्

रस=शृङ्गारादि जल वीर्य सुवर्ण विष शुक्र तिक्तादि अमृत निर्यास पारद ध्वनि

आस्वादे च रसं प्राहुः … ॥ २३१ ॥

231 · p. 543

रस=आस्वाद

इति शब्दार्णवे ।

CCXXXII. Sarvānanda on AK III.5.15

तथाच शब्दार्णवः -

आखूत्थशलभोत्थादि तत् तदुत्थानमद्वयोः ॥ २३२ ॥

232 · p. 543

आखूत्थपुंक्ली शलभोत्थपुंक्ली

CCXXXIII. Hemacandra on Abhidhānacintāmaṇi IV.127

वाचस्पतिस्तु -

हिङ्गुलस्त्वस्त्रियाम् ॥ २३३ ॥

233 · p. 543

हिङ्गुलपुंक्ली

इति ।

PART 2

CCXXXIV. Ujjvaladatta on Uṇ. IV.188

देवा विंशतिरेवैते सुरूपाः सुतपाश्च ते ॥ २३४ ॥

234 · p. 346

सुरूपपुं सुतपस्पुं

इति शब्दार्णवः ।

CCXXXV. Ujjvaladatta on Uṇ. III.117

तपसश्चन्द्रमाः ॥ २३५ ॥

235 · p. 346

चन्द्रमस्पुं

इति शब्दार्णवः ।

CCXXXVI. Ujjvaladatta on Uṇ. IV.41

शम्बुकः शम्बुको ज्ञेयः पूर्वः कान्तस्तु सर्वदा ।ककारेण विना शेषो दृश्यते ग्रन्थविस्तरे ॥ २३६ ॥

236 · p. 346

अनुष्टुप्

शम्बुकपुं शम्बुपुं

इति शब्दार्णवः ।

CCXXXVII. Ujjvaladatta on Uṇ. III.134, Jñānendrasarasvatī on Uṇ. 414

पारिभद्रे तु मन्दारुर्मन्दारः पारिजातकः ॥ २३७ ॥

237 · p. 346

पारिभद्रपुं मन्दारुपुं मन्दारपुं पारिजातकपुं

इति शब्दार्णवः ।

CCXXXVIII. Ujjvaladatta on Uṇ. IV.41

भालूकः ॥ २३८ ॥

238 · p. 346

भालूकपुं

इति शब्दार्णवः ।

CCXXXIX. Ujjvaladatta on Uṇ. IV.138

अलिर्मधुकरोऽलि च ॥ २३९ ॥

239 · p. 346

अलिपुं मधुकरपुं

इति शब्दार्णवः ।

CCXL. Ujjvaladatta on Uṇ. II.7

हिरण्यं द्रविणं द्युम्नं रिक्थं ऋक्थं धनं वसु ॥ २४० ॥

240 · p. 346

हिरण्यक्ली द्रविणक्ली द्युम्नक्ली रिक्थक्ली ऋक्थक्ली धनक्ली वसुक्ली

इति शब्दार्णवः ।

CCXLI. Ujjvaladatta on Uṇ. II.103 and III.92

लोष्टं दलिः स्त्री लोष्टुर्ना स महान् दरणिर्द्वयोः ॥ २४१ ॥

241 · p. 346

लोष्टक्ली दलिस्त्री लोष्टुपुं दरणिपुंस्त्री

इति शब्दार्णवः ।

CCXLII. Ujjvaladatta on Uṇ. IV.119

सम्पातिर्वारुणिः ख्यातो जटायुश्च जटायुषि ॥ २४२ ॥

242 · p. 346

सम्पातिपुं वारुणिपुं जटायुपुं जटायुस्पुं

इति शब्दार्णवः ।

CCXLIII. Ujjvaladatta on Uṇ. I.2

जटायुः स्याद्विहगेन्द्रो जटायुररुणाग्रजः ॥ २४३ ॥

243 · p. 346

जटायुपुं विहगेन्द्रपुं अरुणाग्रजपुं

इति शब्दार्णवः ।

CCXLIV. Ujjvaladatta on Uṇ. V.57

ईश्वरः शङ्करे प्रोक्तः पार्वत्यामीश्वरी च ॥ २४४ ॥

244 · p. 346

ईश्वरपुं शङ्करपुं ईश्वरीस्त्री पार्वतीस्त्री

इति शब्दार्णवः ।

CCXLV. Ujjvaladatta on Uṇ. IV.124

आवारिर्हट्टवेश्मसु ॥ २४५ ॥

245 · p. 346

आवारिपुं हट्टवेश्मन्क्ली

इति शब्दार्णवः ।

CCXLVI. Ujjvaladatta on Uṇ. I.2

उषा रात्रिस्तदन्ते च वाणस्यापि सुता तथा ॥ २४६ ॥

246 · p. 346

उषा=रात्रि रात्र्यन्त वाणसुता

इति वाचस्पतिः ।

CCXLVII. Ujjvaladatta on Uṇ. III.22

तनुर्धेनुरुरुश्चञ्चुः प्रियङ्गुः सरयुः कुडुः ॥ २४७ ॥

247 · p. 346

तनुस्त्री धेनुस्त्री उरुस्त्री चञ्चुस्त्री प्रियङ्गुस्त्री सरयुस्त्री कुडुस्त्री

इति वाचस्पतिकोशः ।

CCXLVIII. Ujjvaladatta on Uṇ. IV.129

शालिपाली स्त्रियामुभे ॥ २४८ ॥

248 · p. 346

शालिस्त्री पालिस्त्री