वक्षस्
vakṣasक्ली · neut.In 17 kośas: 12 synonym verses, 1 as a nānārtha head word, 19 as a meaning of another word.
क्रोडोरो हृदयस्थानं वक्षो वत्सो भुजान्तरम् ॥ ६०२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
genderक्लीneut.
भुजमध्यमुरो वक्षो हृदयस्थानं च वत्समिच्छन्ति ।एकार्थाः कथ्यन्ते दशनद्विजदन्तरदरदनाः ॥ ५२७ ॥
आर्या
genderक्लीneut.
क्लीबे वत्सं च वक्षश्च स्तनाधो जठरोपरि ।क्लीबे पृष्ठं च पृष्ठिश्च पृष्ठी च द्वे इमे स्त्रियौ ॥ १९२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वत्सं वक्ष उरः क्लीबे हृदयस्थानमित्यपि ।विशेष्यवत्प्रत्युरसं यद्भवेदुरसि स्थितम् ।हृदयं हृत्सत्त्वधाम स्तनोरःकोष्ठमध्यगम् ॥ ७४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
नासा घ्राणम् उरो वक्षः कुक्षिः स्याज्जठरोदरम् ।स्तनः पयोधरकुचौ वक्षोज इति वर्णितः ॥ १०२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
उत्सङ्गाङ्कावपि क्रोड उरो वक्षो भुजान्तरम् ।हृदयं हृत्तथा क्रोडो वक्षोजान्तरमेव तत् ॥ २६१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शिरोधिः कंधरा ग्रीवा धमनिश्च शिरोधरा ।उरो हृद्धृदयं वक्षः स्तनान्तरभुजान्तरे ॥ ३७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
उरश्च हृदयस्थानं क्रोडा क्रोडं भुजान्तरे ।वत्सो वत्सं तथा वक्षश्चेति जगति मन्यते ॥ ९६९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 2 ति (wrong syllable)
genderक्लीneut.
अथ वक्षश्च वत्सं स्यादुरो वक्षःस्थले त्रयम् ।पृष्ठं पृष्ठिस्तु पृष्ठी च पश्चाद्भागे त्रयं तनौ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
चरमं वपुषः पृष्ठं पिचण्डजठरोदरम् ।तुन्दं कुक्षिर्न ना क्रोडं वत्सो वक्ष उरः समे ॥ १०६८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
हृदयं हृदुरो वक्षः स्तनो वक्षसिजः कुचः ।स्तनाग्रे पिप्पलं वृन्तं चूचुकं मेचकं शिखा ॥ ६८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वक्षस् as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश क्रोडरण्डा मृतधवा नारी रण्डा मूषिकपर्ण्यपि । क्रोडः शनैश्चरः प्रोक्तः क्रोडौ शूकरवक्षसी ॥ Dharaṇikośa 12.1.4
- धरणिकोश हृदयआदित्यौ सुरमार्तण्डौ भ्रातृव्यौ भ्रातृजद्विषौ । व्यवायः सुरते शुद्धौ हृदयं चित्तवक्षसोः ॥ Dharaṇikośa 25.1.13
- धरणिकोश उरस्तरः स्याद्वेराबलयो रहः सुरतगुह्ययोः । उरः श्रेष्ठमुरो वक्षः पयः क्षीरं पयो जलम् ॥ Dharaṇikośa 31.1.6
- धरणिकोश वत्सरासः स्याद्गोदुहां क्रीडा रासो ध्वनिरुदाहृतः । वत्सं वक्षसि वत्सस्तु शिशुके वत्सरेऽपि च ॥ Dharaṇikośa 31.2.1
- कोषकल्पतरु हृदयअभयं नलदे हरीतकी- विषये स्त्री परवत्तु निर्भये । हृदयं मनसां ह (?) वक्षसि प्रथमाद्रावुदयस्तथोन्नतौ ॥ ६० ॥ Koṣakalpataru 6.26.60
- कोषकल्पतरु वत्ससद्योजपुत्रादिकयोश्च वत्सो- ऽन्तिमे तु वक्षोर्थकमामनन्ति । गुत्सं[ तु ]गुच्छाभमुशन्ति पुंसि व्यासो मुनौ विस्तृतिवाचकश्च ॥ ७९ ॥ Koṣakalpataru 6.31.79
- नानार्थार्णवसंक्षेप हृद्अथ क्लीबे खमाकाशे स्वर्गे छिद्रे गृहेऽभ्रके । नक्षत्रेन्द्रिययोर्ब्रह्मण्यथ हृच्चित्तवक्षसोः ॥ १ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 1.3.1
- नानार्थार्णवसंक्षेप उरस्उरो वक्षसि मुख्येऽथ गवादीनां स्तनास्पदे । ऊधः सीमाख्यसाम्नश्च पादभेदे तथा निशि ॥ १५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.3.15
- नानार्थार्णवसंक्षेप वत्सवर्ये स्याद्वक्षसि त्वस्त्री ना वस्नो मूल्यमेढ्रयोः । आगमे क्ली तु लवणे रुमाजे वप्रवाक् पुनः ॥ ११६९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1169
- परमानन्दीयनाममाला उरस्अथोग्र ईश्वरे तीव्रे शूद्रायां क्षत्रियाङ्गजे । उरो वक्षे प्रधाने चोषः सायंकल्ययोः स्मृतम् ॥ ६२ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.3.62
- शब्दरत्नावली क्रोडक्रोडोऽङ्कवक्षसोरस्त्री शनिशूकरयोः पुमान् । खण्डोऽस्त्री शकले पुंसि मणिदोषेक्षुपाकयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.13.8
- शब्दरत्नावली वत्सरासः कोलाहले गोपक्रीडाशृङ्खलवाक्सु च । वत्सं वक्षसि वत्सः स्याद्वर्षपुत्रादितर्णके ॥ Śabdaratnāvalī 7.32.10
- शब्दरत्नाकर क्रोडवराहे वक्षसि क्रोडः क्रोडमुत्सङ्गकुक्षिणोः । कल्पान्तेऽपचये वासे करिपादांशके क्षयः ॥ १८९० ॥ Śabdaratnākara 4.1.1890
- शब्दरत्नाकर वत्सवाले च वक्षसि त्वस्त्री वृषोक्ष्णि सुरनायके । वासो गन्धे निवासे च वारः पर्यायसंघयोः ॥ २००५ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2005
- शब्दार्णव हृदयहृदयं जीविते चित्ते वक्षस्याकूतहृद्ययोः ॥ २२० ॥ Śabdārṇava 220
- तन्त्राभिधान ववो बालो वारुणी सूक्ष्मा वरुणो मेदसंज्ञकः । खड्गीशो ज्वालिनी वक्षः कलसं ध्वनिवाचकः ॥ १५१ ॥ Tantrābhidhāna 2.46.151
- त्रिकाण्डशेष वत्सविहायाः शकुने पुंसि विहायः खे नपुंसकम् । पुत्रादौ तर्णके वर्षे वत्सः क्लीबन्तु वक्षसि ॥ ४५१ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.451
- वैजयन्ती उरस्वर्षार्थजीवितेप्बायुरास्यं मुखविले मुखे । उरस्तु वक्षसि श्रेष्ठ ऋतं तथ्यसिलोंच्छयोः ॥ ३ ॥ Vaijayantī 6.3.3
- वैजयन्ती वत्सवत्सो ना कुटजे वर्षे तर्णके तनयादिके । बाले च वक्षसि त्वस्त्री वज्रोऽस्त्री हीरकास्त्रयोः ॥ ७३ ॥ Vaijayantī 6.5.73